Atmadharma magazine - Ank 031
(Year 3 - Vir Nirvana Samvat 2472, A.D. 1946)
(English transliteration). Entry point of HTML version.


Combined PDF/HTML Page 1 of 1

PDF/HTML Page 1 of 17
single page version

background image
Atmadharma
varSha 03
saLang ank 031
Version History
Version
Number Date Changes
001 Jan 2006 First electronic version.

PDF/HTML Page 2 of 17
single page version

background image
। dharmanun mUL samyagdarshan chhe ।
varSha trIjun : sampAdak : vaishAkh
rAmajI mANekachand doshI
ank sAt vakIl 2472
uudaya anae paurauShaAthar
pote tyAg karI shake nahIn. ane bhAnAn kADhe ke mAre antarAyo ghaNA chhe. dharmano
prasang Ave tyAre “uday” chhe em kahe. “uday uday” kahyA kare, paN kAI kuvAmAn
paDato nathI. gADAmAn beTho hoy ane ghAnch Ave to sAchavI sambhALIne chAle. te vakhate
uday bhUlI jAy. arthAt potAnI shithilatA hoy tene badale udayano doSh kADhe chhe.
laukik ane lokottar khulAso jUdo hoy chhe. udayano doSh kADhavo e laukik
khulAso chhe. anAdikALanAn karmo be ghaDImAn nAsh pAme chhe. karmano doSh kADhavo nahIn
AtmAne nindavo. dharma karavAnI vAt Ave tyAre pUrvakarmanA doShanI vAt AgaL kare
chhe. puruShArtha karavo shreShTa chhe. puruShArtha pahelo karavo. mithyAtva, pramAd ashubhayog
mUkavA.
karma TAL‌yA vagar TaLavAnAn nathI. teTalA mATe ja gnAnIoe shAstro varNavyA
chhe. shithil thavAne sAdhano batAvyAn nathI. pariNAm unchA AvavAn joIe; karma uday
Avashe evun manamAn rahe to karma udayamAn Ave! bAkI puruShArtha kare, to to karma TaLI
jAy. upakAr thAy te ja lakSha rAkhavo.
karma gaNI gaNIne nAsh karAtAn nathI. gnAnI puruSh to sAmaTo goTo vALI
nAsh kare chhe.
vichAravAne badhAn Alambano mUkI daI, AtmAnA puruShArthano jay thAy tevun
Alamban levun. karmabandhanun Alamban levun nahIn.
[shrImad rAjachandra; AvRutti bIjI, pAnun–416, varSha 29 mun]
vArShik lavAjam chhuTak ank
aDhI rUpiyA chAr AnA
• Atmadharma kAryAlay – moTA AnkaDiyA(kAThiyAvAD) •

PDF/HTML Page 3 of 17
single page version

background image
: 126 : Atmadharma : vaishAkh : 2472 :
– gnAn goShTi –
[vIr san. 2471 mAn unALAnI rajA daramiyAn jainadarshan shikShaNavarganA vidyArthIoe karelA
prashnottar: A pahelAnnnAn 1 thI 68 prashnottar Atmadharma ank 29 mAn ApavAmAn AvyA chhe.]
69. prashna–kudev–kugurunI bhakti karavAthI jIvane shun lAbh thAy?
uttar–kudev–kugurunI bhakti karavAthI jIvane kAI ja lAbh na thAy paN mahAn agnAnane lIdhe
mithyAtvane poShaN ApIne anant sansAramAn rakhaDe.
70. pra–agRuhIt mithyAtvanun phaL shun? ane gRuhIt mithyAtvanun phaL shun?
u–bannenun phaL sansAr ja chhe; agRuhIt mithyAtva anAdithI chAlyun Ave chhe, gRuhIt mithyAtva navun grahaN
karelun chhe. ane te gRuhIt mithyAtva agRuhIt mithyAtvane poShaN Ape chhe.
pra–mithyAgnAn ane samyaggnAn vachche shun taphAvat chhe?
u–mithyAgnAn te sansAranun kAraN chhe, samyaggnAn te mokShanun kAraN chhe. anAdithI jIvane mithyAgnAn chhe, je
jIv sAchI samajaN kare tene samyaggnAn thaIne alpa kALamAn mokSha thAy. mithyAgnAnI jIv sadAy ‘puNyathI dharma thAy
ane sharIrAdinun hun karI shakun’ em mAne chhe paN samyaggnAnI jIv kadApI ‘puNyathI dharma thAy ke sharIrAdinI kriyA hun
karI shakun’ em mAnatA nathI, A ja mithyAtva ane samyaggnAn vachche AkAsh–pAtAL jevaDo mahAn taphAvat chhe.
72. pra–jene suchAritra hoy ane jene kuchAritra hoy temane gRuhIt mithyAtva hoy ke nahi?
u–jene suchAritra hoy tene to mithyAtva hoy ja nahi, ane jene kuchAritra hoy temAn koIne gRuhIt
mithyAtva hoy ane koIne na paN hoy.
73. pra–gRuhIt mithyAtva chhuTavAthI samyagdarshan thaI shake ke nahi?
u–nA, phakta gRuhIt mithyAtva chhuTavAthI ja samyagdarshan thaI shakatun nathI, pahelAnn gRuhIt mithyAtva chhoDIne
jo AtmAnI sAchI samajaN kare to ja samyagdarshan thAy chhe. gRuhIt mithyAtva chhoDIne paN jo sAchA dev–guru–
shAstra taraph ja rokAI jAy paN potAnA AtmAnI sAchI samajaN na kare to tene samyagdarshan thatun nathI. ane
agRuhIt mithyAtva TaLatun nathI. gRuhIt ane agRuhIt banne mithyAtva TALe tene ja samyagdarshan thAy chhe.
74. pra–pahelAnn gRuhIt mithyAtva TaLe ke agRuhIt?
u–pahelAn gRuhIt mithyAtva TAL‌yA vagar kadI paN agRuhIt mithyAtva TaLe nahi. koIne gRuhIt ane
agRuhIt banne sAthe paN TaLI jAy; parantu agRuhIt TaLe ane gRuhIt na TaLe em to kadApI na bane; jene gRuhIt
mithyAtva hoy tene agRuhIt mithyAtva paN hoy ja.
75. pra–ek jIv komaL vastu vaDe pUnje chhe ane em mAne chhe ke mane A kriyAthI dharma thAy chhe, te ja
vakhate bIjo jIv laDAI laDe chhe ane tene AtmAnI oLakhAN chhe ke puNya–pAp mArUn svarUp nathI–to A be
jIvomAnthI te vakhate kone vadhAre pAp thatun hashe?
u–je jIv pUnjavAnI kriyAthI dharma mAne chhe te jIvane vadhAre pAp chhe kemake pUnjaNI te to jaDanI kriyA chhe
ane jaDanI kriyAno potAne kartA mAne chhe tethI tene te vakhate mithyAtvanun mahApAp bandhAy chhe. paranI kriyAno hun
kartA nathI ane puNya–pApathI mane dharma nathI em samajanAr gnAnI jIvane laDAI vakhate paN mithyAtvanun mahApAp
to bandhAtun ja nathI; sAchI shraddhA hovAne lIdhe laDAI vakhate paN tene AtmabhAn varte chhe ane agnAnIne sAchI
shraddhA nahi hovAthI pUnjatI vakhate paN te sansAr ja vadhArI rahyo chhe. sAchI samajaN vagar AtmAne koI rIte
lAbh thAy nahi ane AtmAnI aNasamajaN jeTalun nukashAn AtmAne bIjI koI rIte thatun nathI.
76. pra–“A sharIr jIvane dukhI kare chhe” A vAkyamAn kAI bhUl chhe?
u–te vAkya khoTun chhe. kharekhar sharIr jIvane dukhI karatun ja nathI paN sharIr pratyeno jIvano mohabhAv chhe
te ja jIvane dukhI kare chhe. jIvane sukh–dukh potAnAn ja bhAvathI thAy chhe, paN sharIrathI sukh–dukh thatun nathI.
77. pra–rAgadveSh vadhAre nukashAn kare ke rAg–dveShane potAnAn mAnavAn te?
u–rAg–dveShane potAnAn mAnavAn te ja sauthI vadhAre nukashAnanun kAraN chhe. rAg–dveSh te to chAritrano doSh
chhe ane rAg–dveShane potAnAn mAnavA te shraddhAno doSh chhe, shraddhAno doSh sarva doShanun mUL chhe.
anusandhAn pAn–129

PDF/HTML Page 4 of 17
single page version

background image
: vaishAkh : 2472 : Atmadharma : 127 :
shAshvat sukhano mArga darshAvatun mAsik
varSha trIjun vai shA kha
ank sAt 2 4 7 2
shraddhA – gnAn – chAritra
samyakdarshananun param mAhAtmya chhe. draShTinun mAhAtmya karavA mATe samyagdraShTinA bhogane paN nirjarAnun kAraN
kahyun chhe. samayasAr gAthA–193 mAn kahyun chhe ke–samyagdraShTi jIv je Indriyo vaDe chetan tathA achetan dravyano
upabhog kare chhe te sarva nirjarAnun nimitta chhe; ane temAn ja mokShaadhikAramAn chhaThThA guNasthAne munine je
pratikramaNAdinI shubhavRutti uThe tene viShakumbh kahel chhe. samyagdraShTinI ashubh lAgaNI te nirjarAnun kAraN ane
muninI shubh lAgaNI te jher–Ano meL kaI rIte chhe?
jyAn samyagdraShTinA bhogane nirjarAnun kAraN kahyun chhe tyAn ‘bhog sArAn chhe’ em batAvavun nathI paN draShTinun
mahAtmya batAvavun chhe. abandhasvabhAvanI draShTinun jor bandhane svIkAratun nathI–teno mahimA karyo chhe eTale ke draShTi
apekShAe te vAt karI chhe.
jyAn muninI vratAdinI shubh lAgaNIne jher kahyun chhe tyAn chAritra apekShAe vAt karI chhe. are, muni! ten
shuddhAtmachAritra angIkAr karyun chhe, param kevaLagnAnanI utkRuShTa sAdhakadashA prApta karI chhe ane have je vratAdinI
lAgaNI uThe te tArA shuddhAtma chAritrane ane kevaLagnAnane rokanAr chhe mATe te jher chhe.
samyagdraShTine svabhAvadraShTinun jor chhe te nirjarAnun kAraN chhe, ane draShTimAn teo bandhane potAnun svarUp
mAnatA nathI, rAganA kartA pote thatA nathI tethI temane abandh kahyA chhe, parantu chAritra apekShAe to temane bandhan
chhe. jo bhogathI nirjarA thatI hoy to vadhAre bhogathI vadhAre nirjarA thAy!! em to hoy nahi. samyagdraShTine je
rAganI vRutti uThe chhe tene draShTi apekShAe to te potAnI mAnatA ja nathI, gnAn apekShAe ‘potAnA puruShArthanI
nabaLAI chhe tethI rAg thAy chhe’ em jANe chhe ane chAritra apekShAe te rAgane jher mAne chhe, dukh–dukh lAge chhe.
A rIte darshan–gnAn ane chAritramAnthI jyAre darshananI mukhyatAthI vAt chAlatI hoy tyAre samyagdraShTinA bhogane
paN nirjarAnun ja kAraN kahevAy chhe. svabhAvadraShTinA jore samaye samaye tenI paryAy nirmaL thatI jAy chhe eTale
kShaNe kShaNe te mukta ja thatA jAy chhe. rAg thAy chhe tene jANe chhe kharA, parantu svabhAvamAn tene astipaNe mAnatA
nathI; ane A mAnyatAnA jore ja rAgano sarvathA abhAv kare chhe. tethI sAchI draShTino apAr mahimA chhe.
sAchI shraddhA hovA chhatAn je rAg thAy chhe te rAg chAritrane nukashAn kare chhe parantu sAchI shraddhAne nukashAn
karato nathI, mATe shraddhAapekShAe to samyagdraShTine rAg thAy te bandhanun kAraN nathI paN nirjarAnun ja kAraN chhe–
em kahevAmAn Ave chhe, parantu shraddhA sAthe chAritranI apekShA bhUlavI na joIe.
chAritra apekShAe chhaThThAguNasthAne vartatA muninI shubhavRuttine paN jher kahyun to pachhI samyagdraShTinA
bhoganA ashubhabhAvanI to vAt ja shun? aho! param shuddhasvabhAvanA bhAnamAn muninI shubhavRuttine paN je jher
mAne te ashubh lAgaNIne to sArI kem mAne? jeNe svabhAvanA bhAnamAn shubhavRuttine paN jher mAnyun chhe te jIv
svabhAvanA jore shubhavRuttine toDIne pUrNa shuddhatA pragaT karashe, parantu ashubhane to kadApi AdaraNIy nahi mAne.
samyagdraShTi jIv shraddhA apekShAe to potAne pUrNa paramAtmA ja mAne chhe; chhatAn chAritra apekShAe, adhUrI
paryAy hovAthI taraNAntulya mAne chhe eTale ke hajI anant adhUrAsh chhe em jANIne svabhAvanI sthiratAnA
prayatnavaDe te TALavA mAnge chhe, gnAn apekShAe, jeTalo rAg chhe teno samyagdraShTi gnAtA chhe paN rAgane nirjarA ke
mokShanun kAraN mAnatA nathI, ane jem jem paryAyanI shuddhatA vadhAratAn rAg TaLato jAy chhe tem tem tenun gnAn
kare chhe. A rIte shraddhA–gnAn ane chAritra e traNe apekShAe A svarUp samajavun joIe.
(san. 2002 mAgasar sud–9 samayasAr)

PDF/HTML Page 5 of 17
single page version

background image
: 128 : Atmadharma : vaishAkh : 2472 :
samyakatva aradhan
jIv, ajIv, Asrav, bandh, samvar, nirjarA ane mokSha e sAt tattvono yathAvat nishchay, AtmAmAn
teno vAstavik pratibhAs te ja samyagdarshan chhe. panDit ane buddhimAn mumukShune mokShasvarUp param sukhasthAne
nirvighna pahonchADavAmAn e pratham pagathIArUp chhe. gnAn, chAritra ane tap e traNe samyakatva sahit hoy to ja
mokShArthe saphaL chhe, vandanIy chhe, kAryagat chhe. anyathA te ja (gnAn, chAritra ane tap) sansAranA kAraNarUpapaNe ja
pariNamye jAy chhe. TunkAmAn samyakatva rahit gnAn te ja agnAn, samyakatva rahit chAritra te ja kaShAy ane
samyakatva vinAnun tap te ja kAyakaleSh chhe. gnAn, chAritra ane tap e traNe guNone ujvaL karanAr evI e
samyakashraddhA pratham ArAdhanA chhe. bAkInI traN ArAdhanA ek samyakatvanA vidyamAnapaNAmAn ja ArAdhak–bhAve
pravarte chhe. e prakAre samyakatvano koI akathya ane apUrva mahimA jANI te pavitra kalyANamUrtirUp samyagdarshanane,
A anant anant dukharUp evA anAdi sansAranI Atyantik nivRutti arthe he bhavyo! tame bhaktipUrvak angIkAr
karo, samaye samaye ArAdho.
[shrI AtmAnushAsan–pAnun 9]
chAr ArAdhanAmAn samyakatva ArAdhanAne pratham kahevAnun shun kAraN? evo shiShyane prashna thatAn shrI AchArya
tenun samAdhAn kare chhe:–
शम बोध वृत्त तपसां, पाषाणस्यैवगौरवंपुषः
पूज्यं महामणेरिव, तदेवसम्यक्त्व संयुक्तम्।।
१५।।
AtmAne mand kaShAyarUp upashamabhAv, shAstrAbhyAsarUp gnAn, pApanA tyAgarUp chAritra ane
anashanAdirUp tap enun je mahatpaNun chhe te samyakatva sivAy mAtra pAShANaboj samAn chhe, AtmArtha phaLadAtA
nathI. parantu jo te ja sAmagrI samyakatva sahit hoy to mahAmaNi samAn pUjanIk thaI paDe, arthAt vAstavya
phaLadAtA ane utkRuShTa mahimA yogya thAy.
pAShAN tathA maNi e banne ek pattharanI jAtinAn chhe arthAt jAti apekShA to e banne ek chhe. topaN
shobhA, jhalak AdinA visheShapaNAne laIne maNIno thoDo bhAr grahaN kare topaN ghaNI ja mahatvatAne pAme, paN
pAShANano ghaNo bhAr mAtra tenA uThAvanArane kaShTarUp ja thAy chhe, tevI ja rIte mithyAtvakriyA ane
samyakattvakriyA e banne kriyA apekShAe to ek ja chhe; tathApi abhiprAyanA sat asatpaNAnA tathA vastunA
bhAn–bebhAnapaNAnA kAraNane laIne mithyAtvasahit kriyAno ghaNo bhAr vahan kare topaN vAstavya mahimAyukta
ane AtmalAbhapaNAne pAme nahi. parantu samyakatva sahit alpa paN kriyA yathArtha ‘AtmalAbhadAtA’ ane ati
mahimA yogya thAy.
(shrI AtmAnushAsan pAnun–11)
be nayonun phaL
“shuddhanay katakaphaLanA sthAne chhe tethI jeo shuddhanayano Ashray kare chhe teo ja samyak
avalokan karatA (hovAthI) samyagdraShTi chhe paN bIjA (jeo ashuddhanayano Ashray kare chhe teo)
samyagdraShTi nathI. mATe karmathI bhinna AtmAnA dekhanArAoe vyavahAranay anusaravA yogya nathI.”
[shrI amRutachandrAchAryadev kRut TIkA. samayasAr gAthA–11. gujarAtI samayasAr pAnun–20]
“ahIn em samajavun ke jinavANI syAdvAdarUp chhe, prayojanavash nayane mukhya–gauN karIne
kahe chhe. prANIone bhedarUp vyavahArano pakSha to anAdikALathI ja chhe. vaLI jinavANImAn
vyavahArano upadesh shuddhanayano hastAvalamb jANI bahu karyo chhe; paN enun phaL sansAr ja chhe.
shuddhanayano pakSha to kadI Avyo nathI ane eno upadesh paN viral chhe–kyAnk kyAnk chhe, tethI
upakArI shrIgurue shuddhanayanA grahaNanun phaL mokSha jANIne eno upadesh pradhAnatAthI (mukhyatAthI)
dIdho chhe ke– ‘shuddhanay bhUtArtha chhe, satyArtha chhe; eno Ashray karavAthI samyagdraShTi thaI shakAy chhe;
ene jANyA vinA jyAn sudhI jIv vyavahAramAn magna chhe tyAnsudhI AtmAnA gnAnashraddhAnarUp
nishchayasamyaktva thaI shakatun nathI.’ em Ashay jANavo.”
[bhAvArtha, gAthA–11, pAnun–21]

PDF/HTML Page 6 of 17
single page version

background image
: vaishAkh : 2472 : Atmadharma : 129 :
• । दसण मल धम्म। •
‘dharmanun mUL samyagdarshan chhe’
shubhabhAv te dharmanun kAraN chhe em agnAnIonI mithyA mAnyatA chhe, parantu shubhabhAv to vikAr chhe, te
dharmanun kAraN nathI; samyagdarshan pote dharma chhe ane te ja dharmanun mUL kAraN chhe.
agnAnIne shubhabhAv te ashubhanun pagathiyun chhe, ane gnAnIne shubhano abhAv te shuddhatAnun pagathiyun chhe.
ashubhamAnthI sIdho shuddhabhAv koI ja jIvane na thaI shake, paN ashubh chhoDIne pratham shubhabhAv hoy ane te
shubhane chhoDIne shuddhamAn javAy chhe, tethI shuddhabhAvanI pUrve shubhabhAvanI ja haiyAti hoy chhe; Avun gnAnamAtra karAvavA
shAstramAn shubhabhAvane shuddhanun kAraN upachArathI ja kahyun chhe–parantu shubhabhAv te shuddhanun kAraN jo kharekhar mAne to te
jIvane shubhabhAvanI ruchi hovAthI teno shubh te pApanun ja mUL chhe...shubhabhAvathI dharma mAnIne je jIv shubhabhAv
kare chhe te jIvane te shubh vakhate ja mithyAtvanun sauthI mahApAp bandhAy chhe, eTale ke tene mukhyapaNe to ashubhabandh
ja thAy chhe; ane gnAnI jIv em jANe chhe ke A shubhano abhAv karavathI ja shuddhatA thAy chhe tethI temane kadApi
shubhanI ruchi hotI nathI eTale teo alpa kALamAn shubhano paN abhAv karIne shuddhabhAvarUp thaI jAy chhe.
mithyAdraShTi jIv puNyanI ruchipUrvak shubhabhAv karIne navamI graiveyake gayo chhatAn tyAnthI nIkaLIne
nigodAdimAn gayo, kemake agnAnasahitano shubhabhAv te ja pApanun mUL chhe. shubhabhAv te moharAjAnI kaDhI chhe,
jeo te shubharAganI ruchi kare chhe teo ja moharAjAnI jALamAn phasAIne sansAramAn rakhaDe chhe. jIv mukhyapaNe
ashubhamAn to dharma mAne ja nahi parantu shubhamAn dharma mAnIne te jIv agnAnI thAy chhe. je pote adharmarUp chhe evo
rAg bhAv te dharmane to kaI rIte madad karI shake? dharmanun kAraN to dharmarUp bhAv hoy, ke dharmanun kAraN adharmarUp
bhAv hoy? adharmabhAvano chhed te ja dharmabhAvanun kAraN chhe eTale ke ashubh temaj shubh bhAvano chhed te ja
dharmabhAvanun kAraN chhe.
shubhabhAv te dharmanun pagathiyun nathI, paN samyak–samajaN te ja dharmanun pagathiyun chhe; kevaLagnAnadashA te sampUrNa
dharma chhe ane samyaksamajaN te anshe dharma (shraddhArUpI dharma) chhe, te shraddhArUpI dharma e ja dharmanun pahelun pagathiyun chhe.
A rIte dharmanun pagathiyun te dharmarUp ja chhe–paN adharmarUp evo shubhabhAv te kadApi dharmanun pagathiyun nathI.
shraddhAdharma pachhI ja chAritra dharma hoI shake chhe tethI ja shraddhArUpI dharma te dharmanun pagathiyun chhe–bhagavAn shrI
kundakundAchAryadeve kahyun chhe ke ‘
दंसण मूलो धम्मो–dharmanun mUL darshan chhe.’

je koI lajjA, bhay ane moTAIthI paN kutsitdevadharmalingane vandan kare chhe, te mithyAdraShTi chhe. mATe je
mithyAtvano tyAg karavA Ichchhe chhe, te kudevakugurukudharmano pahelAnn ja tyAgI thAy, samyaktvanA pachchIs maLadoShonA
tyAgamAn paN amUDhadraShTi vA chha AyatanamAn paN teno ja tyAg karAvyo chhe. mATe teno avashya tyAg karavo. vaLI
e kudevAdikanA sevanathI je mithyAtvabhAv thAy chhe, te hinsAdi pApothI paN mahAnapAp chhe. kAraN ke–enA
phaLathI nigod–narkAdiparyAy prApta thAy chhe, tyAn anantakAL sudhI mahAsankaT pAme chhe, tathA samyaggnAnanI prApti
paN mahAdurlabh thaI jAy chhe.
[mokShamArga prakAshak pAnun–198]
(gnAnagoShTi anusandhAn pA – 126 thI)
78. pra–ek jain nirgranth muni chhe te em mAne chhe ke– ‘mArA upadesh vaDe hun bIjAne dharma pamADI shakun;’ to
te muni samyagdraShTi chhe ke mithyAdraShTi? tame kem nakkI karyun?
u–te mithyAdraShTi chhe, kemake hun par jIvone samajAvI shakun em tenI mithyA mAnyatA chhe; ek jIv bIjA
jIvane kaI karI shakato nathI chhatAn te paranun kartRutva mAne chhe tethI em nakkI thAy chhe ke te mithyAdraShTi ja chhe.

PDF/HTML Page 7 of 17
single page version

background image
: 130 : Atmadharma : vaishAkh : 2472 :
shrashraIsadagaurudaeva janmamangaLaidana
vaishAkh sud–2.......... Aje bhaktamanDaLanA hRuday AnandathI ullasI
rahyAn chhe...badhAnI mUdrA upar bhakti relAI rahI chhe......Aje bhaktone ATalo
badho bhaktito ullAs kem chhe?...ahA, Aje to sampUrNa AtmasvarUpanI
prAptino apratihatamArga darshAvanArA shrI sadgurujIno bheTo thayo
chhe...AjanA divase teoshrIe bhAratabhumine pAvan karI chhe...


he svarUpadAn dAtAr param kRupALu dayAnidhi shrI sadgurudev! AjanA mahA pavitra mangaLik prasange
ApashrI pratye vinayapUrvak arpaNatA karIe chhIe–bhAv–anjali arpie chhIe....
shuddhAtmasvarUpamAn ApashrIno utsAhabhAv, gnAyakasvarUp pratyenI ApanI bhakti ane pavitra karuNAthI
bharapUr Apano shAsanaprem–e sarve guNo par amArUn shIr namI paDe chhe.
he gurudev! ApashrInA upakArone kevI rIte varNavIe? jyAre jyAre ApashrInA upakArone smaraNamAn
laIe chhIe tyAre tyAre ApashrInA pAvanakArI sAkShAt darshananA mahAbhAgyane lIdhe amArUn hRuday harShathI khIlI
UThe chhe. ApashrInA pavitra yoge, Aje shrI kundakundaprabhujInA jIvant akSharadeharUp “samayasAr” chetanavant thaIne,
bhavyAtmAone shuddhAtmAnun darshan karAve chhe... amasArIkhaDAn anek jIvo par ApashrInA param upakAranI apAr
bhaktithI ame–samasta bhakta manDaL ApashrIne bhAv–anjali arpie chhIe.
ahA! Ap to svarUp–jIvan jIvanArA chho. e adhyAtmagnAnathI UchhaLatA ApashrInA AtmajIvanane–
ApashrInA svarUp–jIvanane ame kaI rIte varNavIe? nAth! ApashrI svayam ja gnAnI puruShonun pavitra jIvan–
rahasya amane aharnish darshAvI rahyA chho–e antarjIvanane oLakhavAnI amone shakti pragaTo!
he gurudev! Ape vahAvelI adhyAtmagnAnanI saritAe anek AtmArthIone AtmajIvan arpyun chhe ane
Aje arpe chhe. ghaNA varShonA duShkAL pachhI amRutavarShA varasatAn tRuShAtUr jIvone keTalo Anand thAy ane keTalI
honshathI te amRutavarShA jhIle...?...tem–anAdi anAdi kALathI bebhAnadashAmAn amRutasvarUp paramashuddhAtmAnA virah
paDyA, svarUpanA pAn vagar varShonAn varSho ane bhavonAn bhavo vItI gayA...anant kALathI janma–maraNanA AtApamAn
rakhaDatAn kyAy svarUpanA pAnano chhAnToy na maL‌yo ane jIvan shoShAvA lAgyun...dukhanun asahyavedan thaI
paDyun...have...shAntisvarUpanA pAnanI ati jhankhanA jAgRut thaI...evA TANe...,he gurudev! ApashrI pavitra vANIdvArA
svarUpAnubhavanA dhodhamAr varasAd varasAvIne AtmatRuShit jIvone sampUrNa svarUpAmRutanun pAn karAvI rahyAn chho!....
he param upakArI shrI sadgurudev! anant sansAramAn rakhaDatA jIvone Ap apUrva karuNApUrvak AtmasvarUpano
bheTo karAvo chho....svarUpane bheTatAn kayA jIvane ullAs na jAge? koN jIv svarUpanun pAn na kare? am jIvone
vartamAnakALe divyadhvaninA sandeshano bodh ApanAr Ap ja chho. sansAranA thAkathI thAkelA jagatanA bhavakalAnt
jIvone Ap visAmArUp chho...ane gnAnAmRutanA pAnadvArA temane shAnti ApIne svarUpanA amRutamArgamAn Ape ja
sthit karyAn chhe,–Ap sthit karo chho. ApashrInA punit pratApe Aje shAsanano jayakAr vartI rahyo chhe.
he guNabhanDAr gurudev! ame pAmar jIvo ApashrInI shun stavanA karIe? amArI koI vANI vaDe,
amArA koI shabdo vaDe ke amArA alpagnAn vaDe ApanI stavanA thaI shake tem nathI. ApashrInA pavitra guNo
pratye atyant ullAs AvatAn hRudayamAn bhakti uchhaL‌yA vagar rahI shakatI nathI–tethI–ApashrInI k kanshe
stavanA karIe chhIe.
Atmaunnatino sumadhur mArga darshAvIne apUrva svarUpasampadAnun dAn ApanAr
divya dAneshvarI he sadgurudev! ApashrIne paramabhaktie namaskAr karIe chhIe...
ApashrInA pavitra upakAronI vimal yAdImAn pharI pharI namaskAr karIe chhIe.

PDF/HTML Page 8 of 17
single page version

background image
: vaishAkh : 2472 : Atmadharma : 131 :
lekhAnk – trIjo “ shrIpravachanasArajI gAthA 80
arihant sau jayavant varto
[param pajya sadagarudavashran vyakhyan. paSh vad 2. 2472]
je jANato arhantane guN dravya ne paryayapaNe,
te jIv jANe Atmane tasu moh pAme lay khare. 80.
[je jIv arihantane dravya–guN–paryAyapaNe jANe chhe te potAnA AtmAne jANe chhe ane
teno moh kShay pAme ja chhe, arihantanun svarUp sarva prakAre shuddha chhe tethI shuddha AtmasvarUpanA
pratibimb samAn shrI arihantano AtmA chhe. arihant jevo ja A AtmAno shuddha
svabhAv sthApIne tene jANavAnI vAt karI chhe. ekalA arihantanI ja vAt nathI paN
potAnA AtmAne bheLavIne (–pratIt karIne) jANavAnun chhe, kemake arihantamAn ane A
AtmAmAn nishchayathI taphAvat nathI. je jIv potAnA gnAnamAn arihantano nirNay kare te
jIvanA bhAvamAn arihantaprabhu hAjarAhajur maujud birAje chhe, tene arihantano virah nathI.
A rIte potAnA gnAnamAn arihantanI sAchI pratIt karatAn potAnA AtmAnun bhAn thAy
chhe ane teno moh avashya kShay pAme chhe. A pUrve, (Atmadharma ank 29–30 mAn)
kahevAyelA kathanano Tunk sAr chhe. have dravya–guN–paryAyanun svarUp visheShapaNe batAve chhe ane
te jANyA pachhI antarangamAn kevA prakAranI kriyA karavAthI moh kShay pAme chhe–te kahevAy chhe.]

je jIv potAnA puruShArtha vaDe AtmAne jANe chhe te jIvano moh kShay pAme ja chhe–em kahyun chhe, parantu
mohakarmanun jor ochhun thAy to AtmAne jANavAno puruShArtha pragaTI shake–em kahyun nathI, kemake mohakarma kaI
AtmAne puruShArtha karavAmAn rokatun nathI. jIv potAnA gnAnamAn sAcho puruShArtha kare tyAre moh kShay thAy ja chhe.
jIvano puruShArtha svatantra chhe; ‘pahelAnn tun gnAn kar to moh kShay pAme’–AmAn upAdAnathI kArya thAy em siddha karyun
chhe. parantu ‘pahelAnn moh kShay thAy to tane AtmAnun gnAn pragaTe’ em UndhethI (–nimitta taraphathI) lIdhun nathI,
kemake nimittane laIne jIvamAn kAI paN thatun nathI.
arihant bhagavAnanA svarUpamAn dravya, guN, paryAy kaI rIte chhe te kahe chhe. “tyAn anvay te dravya chhe,
anvayanun visheShaN te guN chhe, anvayanA vyatireko (–bhedo) te paryAyo chhe.” [gAthA 80 TIkA, lAIn chothI]
sharIr te arihant nathI paN dravya–guN–paryAyasvarUp AtmA te arihant chhe. anant arihant ane anant
AtmAonun dravya–guN–paryAyapaNe shun svarUp chhe te AmAn batAvyun chhe.
– dravya –
ahIn mukhyapaNe arihant prabhunA dravya–guN–paryAyanI vAt chhe. arihant prabhunA svarUpamAn anvay te dravya
chhe. ‘anvay te dravya’ eTale shun? je avasthA palaTe chhe te k kkAyam rahIne palaTe chhe; jem pANImAn mojAn UThe
chhe te pANI ane shItaLatA kAyam rahIne UThe chhe, pANI vagar adharathI mojAn UThe nahi, tem AtmAmAn
paryAyarUpI mojAn (bhAv) badalAy chhe; te badalAtA ekek bhAv jeTalo AtmA nathI paN badhA bhAvomAn
saLangapaNe TakI rahenAro AtmA chhe, trikAL TakI rahenAr AtmadravyanA AdhAre paryAyo pariName chhe. pahelAnn ane
pachhI badhAn pariNAmomAn kAyam rahe te dravya chhe. pariNAmo to darek samaye ek pachhI ek navA navA thAy chhe, badhAn
pariNAmomAn saLangapaNe ek sarakhun rahenAr dravya chhe; pahelAnn paN te ja hatun ane pachhI paN te ja chhe–em pahelAnn–
pachhInun ekapaNun te anvay chhe, ane anvay te dravya chhe.
arihantanA sambandhamAn; pUrve agnAnadashA hatI, pachhI gnAnadashA pragaTI, A agnAn ane gnAn banne dashAmAn

PDF/HTML Page 9 of 17
single page version

background image
: 132 : Atmadharma : vaishAkh : 2472 :
arihantane je TakI rahel chhe te Atmadravya chhe. je AtmA pahelAnn agnAnarUp hato te ja atyAre gnAnarUp chhe–AvI
pahelAnn–pachhInI joDarUp je padArtha te dravya chhe. paryAyo pahelAnn–pachhInI joDarUp nathI, avasthA to pahelAnn–pachhInI
chhUTI chhUTI (vyatirekarUp) chhe, ane dravya pahelAnn–pachhInA sambandharUp (anvayarUp) chhe. ek avasthA te bIjI nahi,
bIjI avasthA te trIjI nahi–Am avasthAmAn judApaNun chhe, paN je dravya pahelA samaye hatun te ja bIjA samaye
chhe, bIjA samaye hatun te ja trIjA samaye chhe–Am dravyamAn saLang sadashapaNun chhe.
jem sonAnI avasthAnA ghAT anek prakAranA thAy chhe, temAn vInTIrUp ghAT vakhate kunDaL na hoy, kunDaLarUp
ghAT vakhate kaDun na hoy–em darek paryAyanA ghATanun judApaNun chhe, paN je sonun vInTIrUpe hatun te ja sonun kunDaLarUpe
chhe, je kunDaLarUpe hatun te ja kaDArUpe chhe–badhA ghATamAn sonun to ek ja chhe, kayA ghAT vakhate sonun nathI? badhI
avasthA vakhate sonun chhe, tem agnAnadashA vakhate sAdhakadashA na hoy, sAdhakadashA vakhate sAdhyadashA na hoy–A
rIte darek paryAyanun judApaNun chhe. paN je AtmA agnAnadashAmAn hato te ja sAdhakadashAmAn chhe, ane je sAdhakadashAmAn
hato te ja sAdhyadashAmAn chhe, badhI avasthAmAn Atmadravya to ek ja chhe, kaI avasthAmAn AtmA nathI? badhI
avasthAmAn kAyam sAthe rahIne gaman karanAr Atmadravya chhe.
pahelAnn ane pachhI je TakI rahe te dravya chhe. arihant prabhuno AtmA pote ja pahelAnn agnAnadashAmAn hato
ane atyAre arihantadashAmAn paN te ja chhe–A pramANe arihantanA Atmadravyane oLakhavun. A oLakhAN karatAn
em pratIt thAy chhe ke atyAre adhUrI dashA hovA chhatAn pUrNa arihantadashAmAn paN hun ja TakI rahevAno chhun, AmAn
AtmAnun trikALIpaNun lakShamAn Avyun.
– guN –
‘anvayanun visheShaN te guN chhe.’ pahelAnn dravyanI vyAkhyA karIne have guNanI vyAkhyA kare chhe. kaDun–kunDaL
ane vInTI badhI avasthAmAn rahenAr sonun te dravya chhe em to kahyun, parantu sonun kevun chhe? sonun pILun chhe, sonun
bhAre chhe, sonun chIkaNun chhe–em pILAsh, vajan ane chIkAsh visheShaNo sonAne lAgu pADyAn, tethI te pILAshAdi
sonAnA guN chhe, tem arihantanI pUrva–pachhInI avasthAmAn je TakI rahe te Atmadravya chhe em kahyun, parantu
Atmadravya kevun chhe? AtmA gnAnasvarUp chhe, AtmA darshanasvarUp chhe, AtmA chAritrasvarUp chhe–em gnAn, darshan,
chAritra visheShaNo Atmadravyane lAgu paDe chhe mATe gnAnAdi AtmadravyanA guN chhe. dravyanI shaktine guN kahevAy
chhe. AtmA te chetanadravya chhe ane chaitanya tenun visheShaN chhe. paramANumAn je pudgal te dravya chhe ane varNa, gandh
vagere tenA visheShaNo–guNo chhe. vastumAn k kvisheShaN to hoy ja. jem kaDavAsh te aphINanun visheShaN chhe,
gaLapaN te goLanun visheShaN chhe, tem Atmadravyanun visheShaN shun? arihant bhagavAn Atmadravya kaI rIte chhe te
pUrve kahyun chhe, arihantamAn rAg jarApaN nathI, ane pUrepurUn gnAn chhe eTale ke gnAn te Atmadravyanun visheShaN chhe.
ahIn mukhyapaNe gnAnathI vAt karI chhe, tevI rIte darshan, chAritra, vIrya, astitva vagere anant guNo chhe te badhA
AtmAnA visheShaNo chhe. arihant te Atmadravya chhe ane te AtmAmAn anant sahavartI guNo chhe, tevo ja hun paN
Atmadravya chhun ane mArAmAn te badhA guNo vartI rahyA chhe. Am je arihantanA AtmAne dravya–guN paNe jANe te
potAnA AtmAne paN dravya–guNapaNe jANe, dravya–guNane jANatAn have paryAyamAn shun karavun te pote samaje chhe ane
tethI tene dharma thAy chhe. dravya–guN to jevA arihantane chhe tevA ja badhA AtmAne sadA ekarUp chhe, dravyaguNamAn to
pher nathI, avasthAmAn sansAr–mokSha chhe. dravya–guNamAnthI paryAy pragaTe chhe tethI potAnA dravya–guNane oLakhIne te
dravya–guNamAnthI paryAyano jevo ghAT pote ghaDe tevo karI shakAy chhe.
A rIte dravyapaNe ane guNapaNe AtmAnI oLakhAN karAvI, temAn guN chhe te dravyane ja oLakhAvanAr chhe.
– paryAy –
‘anvayanA vyatireko te paryAyo chhe’–AmAn paryAyonI vyAkhyA chhe. dravyanA je bhedo te paryAyo chhe. dravya
to trikAL chhe, te dravyane kShaNakShaNanA bhedapaNe (eTale ke kShaNakShaNavartI hAlatapaNe) lakShamAn levun te paryAy chhe.
paryAyano svabhAv vyatirekarUp chhe eTale ek paryAy vakhate bIjI paryAy hoy nahi. guNo ane dravya sadA sAthe
hoy paN paryAy ek pachhI ek hoy chhe. arihantaprabhune kevaLagnAn paryAy chhe te vakhate pUrvanI adhUrI gnAnadashA
hotI nathI. vastunA je ek ek samayanA judA judA

PDF/HTML Page 10 of 17
single page version

background image
: vaishAkh : 2472 : Atmadharma : 133 :
bhedo te paryAy chhe, koI paN vastu paryAy vagar hoI shake nahi.
Atmadravya kAyam rahIne tenI avasthA badalyA kare chhe. dravya ane guN to ekarUp chhe temAn bhed nathI paN
avasthAmAn anek prakAre pheraphAr thAy chhe tethI avasthamAn bhed chhe. pahelAnn dravya–guN–paryAyanun svarUp judun judun
oLakhAvIne pachhI traNene abhedadravyamAn samAvI deshe. A rIte dravya–guN–paryAyanI vyAkhyA pUrI thaI.
– sharuAtanun kartavya –
arihant bhagavAnanA dravya–guN–paryAyane barAbar jANavA te ja dharma chhe. arihant bhagavAnanA dravya–guN–
paryAyane jANanAr jIv potAnA AtmAne paN jANe chhe; A jANyA vagar dayA, bhakti, pUjA, vrat, tap, brahmacharya
ke shAstra abhyAs te badhun karavA chhatAn dharma thato nathI, ane moh TaLato nathI; mATe pahelAnn potAnA gnAnavaDe
arihant bhagavAnanA dravya–guN–paryAyano nirNay karavo joIe, A ja dharma karavA mATe sharuAtanun kartavya chhe...
[ – poSh vad 2. tA. 19 – 1 – 1946 – ]
pUrve dravya–guN–paryAyanun svarUp batAvyun. arihantanA dravya guN paryAyane jANanAr jIv potAnA dravya–
guNaparyAyamay AtmAne jANI le chhe–em have kahe chhe.
“sarvataH vishuddha evA te bhagavAn arhantamAn (arhantanA svarUpano khyAl karatAn) jIv traNe prakaranA
samayane (dravyaguNaparyAyamay nij AtmAne) potanA manavaDe kaLI le chhe–samajI le chhe–jANI le chhe.”
[gAthA 80 TIkA, lAIn – 5]
arihantabhagavAnanun svarUp sarvataH vishuddha chhe eTale ke teo dravyathI, guNathI ane paryAyathI sampUrNa shuddha chhe
tethI dravya–guN–paryAyapaNe temanA svarUpane jANatAn potAnun svarUp dravyathI–guNathI ane paryAyathI kevun chhe te
jIvane khyAlamAn Ave chhe.
A AtmAnun ane arihantanun svarUp paramArthe samAn chhe, tethI je arihantanA svarUpane jANe te potAnA
svarUpane jANe. ane je potAnA svarUpane jANe tenA mohano kShay thAy chhe.
– samyakatvasanmukh dashA –
jeNe potAnA gnAnavaDe arihantanA dravya–guN–paryAyane lakShamAn lIdhA te jIvane arihantano khyAl karatAn
paramArthe potAno ja khyAl Ave chhe. arihantanA dravyaguN pUrA chhe ane temanI avasthA sampUrNa gnAnamay chhe, tadna
vikArarahit chhe em nirNay karatAn potAnA dravya–guN pUrA chhe ane avasthA sampUrNa gnAnarUp, vikArarahit hovI
joIe em pratIt thAy chhe. jevA bhagavAn arihant tevo ja hun em, arihantane jANatAn svasamayane manavaDe
jIv kaLI le chhe. ahIn sudhI hajI arihantanA svarUp sAthe potAnA svarUpanI sarakhAmaNI kare chhe, eTale
arihantamAn lakShe potAnA AtmAnun svarUp nakkI karavA mAnDyun chhe, ahIn paralakShe nirNay hovAthI manavaDe potAnA
AtmAne kaLI le chhe em kahyun chhe. bhale, ahIn vikalpa chhe topaN vikalpa dvArA je nirNay karI lIdho chhe te
nirNayarUp gnAnamAnthI ja mokShamArganI sharuAt thavAnI chhe. manavaDe vikalpathI gnAn karyun chhe topaN nirNayanA jore
gnAnamAnthI vikalpa toDIne svalakShe sAchun samajI mohakShay karavAno ja chhe–evI shaili chhe. jeNe manavaDe AtmAno
nirNay karyo tene samyakatvasanmukh dashA thaI chhe.
– arihant sAthe sarakhAmaNI –
arihantane dravya–guN paryAyapaNe jANanAr jIv dravyaguN–paryAyasvarUp potAnA AtmAne kevI rIte kaLI
le chhe tenun svarUp have batAve chhe. arihantane jANanAr jIv potAnA gnAnamAn potAnA dravya–guN–paryAyane A
pramANe vichAre chhe–
‘A chetan chhe’ evo je anvay te dravya chhe, anvayane Ashrit rahelun ‘chaitanya’ evun je visheShaN te guN
chhe ane ek samayanI maryAdAvALu jenun kALaparimAN hovAthI paraspar apravRutta evA je anvayavyatireko (ek
bIjAmAn nahi pravartatA evA je anvayanA vyatireko) te paryAyo chhe–ke jeo chiddavivartananI (AtmAnA
pariNamananI) granthio chhe.
[gAthA 80 TIkA, lAIn 8]
pahelAnn arihant bhagavAnane sAmAnyapaNe jANIne have temanA svarUpane lakShamAn rAkhIne dravya–guN–
paryAyathI visheShapaNe vichAre chhe. “A arihant AtmA chhe” em dravyane jANyun, gnAnane dharanAr je kAyamI dravya te
ja AtmA chhe, A rIte arihant sAthe AtmAne meLave chhe.

PDF/HTML Page 11 of 17
single page version

background image
: 134 : Atmadharma : vaishAkh : 2472 :
chetan dravya AtmA chhe, AtmA chaitanya svarUp chhe, chaitanyaguN Atmadravyane Ashrit rahel chhe; kAyam
TakanAr AtmadravyanA Ashraye gnAn rahelun chhe, dravyanA Ashraye rahel hovAthI gnAn te guN chhe. arihantonA guNane
joIne pote AtmAnA guNo kevA chhe te nakkI kare chhe. jevo arihantano svabhAv chhe tevo ja mAro svabhAv chhe.
dravya–guN trikALI chhe, tenA kShaNakShaNavartI bhedo te paryAyo chhe. paryAyanI maryAdA ek ja samay pUratI chhe,
ek ja samayanI maryAdA hovAthI be paryAyo kadI bhegI thatI nathI. paryAyo ekabIjAmAn apravRutta chhe, ek paryAy
bIjI paryAyamAn AvatI nathI; AthI pahelI paryAy vikArarUp hovA chhatAn bIjI paryAy mArA svabhAvathI hun
nirvikArI karI shakun chhun. eTale vikAr ek samay pUrato chhe ane vikArarahit svabhAv trikAL chhe. paryAy ek
samay pUratI ja chhe em jANatAn vikAranun kShaNikapaNun chhe em pratIt thAy chhe. A pramANe arihant sAthe
sarakhAmaNI karIne potAnA svarUpamAn tenI meLavaNI kare chhe.
chetananI ek samayavartI paryAyo te badhI gnAnanI ja gAnTho chhe, paryAyano sambandh chaitanya sAthe chhe, kharekhar
rAg te chaitanyanI paryAy nathI kemake arihantanI paryAyamAn rAg nathI. jeTalun arihantanI paryAyamAn hoy teTalun ja
A AtmAnI paryAyanun svarUp chhe.
avasthA samay samayanI maryAdAvALI chhe, ek avasthAno bIjA samaye nAsh thAy chhe tethI ek
avasthAmAnthI bIjI avasthA Ave nahi, paN dravyamAnthI ja avasthA Ave chhe, mATe pahelAnn dravyanun svarUp
batAvyun; avasthAmAn vikAr te svarUp nathI paN guN jevI ja nirvikAr avasthA joIe, ethI pachhI guNanun
svarUp batAvyun; rAg ke vikalpamAnthI paryAy pragaTatI nathI kemake paryAyo ek bIjAmAn pravartatI nathI. paryAyane
chiddavivartananI granthi kem kIdhI? paryAy pote to ek samay pUratI chhe parantu ek samayanI paryAyavaDe trikALI
dravyane jANavAnun sAmarthya chhe. ek ja samayanI paryAyamAn trikALI dravyano nirNay samAy chhe–evun paryAyanun sAmarthya
batAvavA tene chiddavivartananI granthi kIdhI chhe.
arihantane kevaLagnAnadashA varte chhe, kevaLagnAnadashA te chiddavivartananI kharI granthi chhe, adhUrUn gnAn te svarUp
nathI. kevaLagnAn thatAn ek ja paryAyamAn lokAlokanun gnAn samAy chhe, mati–shrutaparyAyamAn paN ghaNA ghaNA
bhAvono nirNay samAy chhe.
bhale paryAy pote ek samayanI chhe topaN te ek samayamAn sarvagnanA paripUrNa dravya–guN–paryAyane potAnA
gnAnamAn samAvI de chhe, AkhA arihantano nirNay ek samayamAn karI letI hovAthI paryAy te chaitanyanI gAnTh chhe.
arihantanI paryAy sarvataH vishuddha chhe, e vishuddha paryAyane khyAlamAn lIdhI te vakhate potAne tevI paryAy
vartamAn vartatI nathI chhatAn ‘mArI avasthAnun svarUp anant gnAn shaktirUp sampUrNa chhe, rAgAdi te mArI paryAyanun
mUL svarUp nathI’ Am nirNay thAy chhe.
A rIte arihantanA lakShe dravya–guN–paryAyasvarUpe potAnA AtmAne shubhavikalpa vaDe jANyo. A rIte
dravya–guN–paryAyanA svarUpane ek sAthe jANI leto jIv pachhI shun kare chhe ane teno moh kyAre nAsh pAme chhe te
have kahe chhe.
“have e rIte.........avashyamev pralay pAme chhe.” (gAthA80 TIkA, pAnun 119)
dravya–guN–paryAyanun yathArtha svarUp jANatAn trikALIk dravyane ek kALamAn jIv nakkI karI le chhe; AtmA
trikALI hovA chhatAn ek kALamAn tenA trikALI svarUpane jIv kaLI le chhe. arihantane dravya–guN–paryAyathI jANatAn
potAmAn shun phaL pragaTyun te batAve chhe. jevA arihant prabhu trikALI AtmA chhe tevo ja hun trikALI AtmA chhun em
trikALI padArthane lakShamAn le chhe. trikALI padArthane jANatAn trikAL jeTalo vakhat lAgato nathI paN vartamAn ek
paryAyadvArA trikALIno khyAl AvI jAy chhe. A kShAyakasamakit kem thAy tenI vAt chhe, sharuAtanI kriyA A
ja chhe, A ja kriyAvaDe mohano kShay thAy chhe.
jIvane sukh joIe chhe, A jagatamAn sampUrNa svAdhIn sukhI to shrI arihant chhe, mATe ‘sukh joIe chhe’
eno artha e thayo ke arihantane je dashA chhe te dashArUpe potAne thavun chhe. jeNe arihant jevo potAno AtmA
mAnyo hoy te ja arihant jevI dashArUpe thavAnI bhAvanA kare. jeNe potAne arihant jevo mAnyo teNe arihant
jevA dravya–guN–paryAy sivAy bIjun badhun potAnA AtmAmAnthI

PDF/HTML Page 12 of 17
single page version

background image
: vaishAkh : 2472 : Atmadharma : 135 :
kADhI nAnkhyun. (ahIn pahelAnn mAnyatA–shraddhA karavAnI vAt chhe.) par dravyanun karavAnI mAnyatA, shubharAgathI dharma
thAy evI mAnyatA, nimittathI lAbh–nukashAn thAy evI mAnyatA, A badhun TaLI gayun kemake arihantanA
AtmAne te kAI nathI.
dravya – guN – paryAyanun svarUp jANyA pachhI shun karavun?
arihantanA AtmAne dravya–guN–paryAyapaNe jANanAr jIv trikALI AtmAnA dravya–guN–paryAyasvarUpane
ek kShaNamAn kaLI le chhe; bas! ahIn AtmAne kaLI levA sudhInI vAt karI tyAnsudhI vikalpa chhe, vikalpavaDe
AtmalakSha karyun chhe. have te vikalpa toDIne, dravya–guN–paryAyanA bhedane chhoDIne abhed AtmAnun lakSha karavAnI vAt
kare chhe. A abhedanun lakSha karavun te ja arihantane jANavAnun kharun phaL chhe, ane abhedanun lakSha kare te ja kShaNe mohano
kShay thAy chhe.
je avasthAvaDe arihantane jANIne trikALik dravyano khyAl karyo te avasthAmAn je vikalpa varte chhe te potAnun
svarUp nathI, paN je khyAl karyo chhe te khyAl potAno svabhAv chhe. khyAl karanAr je gnAn chhe te samyaggnAnanI
jAtanun chhe; paN hajI paralakSha chhe tethI ahIn sudhI samyagdarshan pragaTarUp nathI. have te khyAlarUp avasthAne par lakShathI
khaseDIne svabhAvamAn sankele chhe, –bhedanun lakSha chhoDI abhedanA lakShe samyagdarshan pragaTarUp kare chhe.
jem motIno hAr jhulato hoy, te jhulatA hArane lakShamAn letAn tenA pahelethI chhelle sudhInA badhA motIo
te hAramAn ja samAI jAy chhe, paN hAr ane motIno bhed lakShamAn Avato nathI. ekek motI chhUTun chhe paN jyAre
hArane jovAmAn Ave tyAre ekek motInun lakSha chhUTI jAy chhe. parantu pahelAnn hAranun svarUp jANavun joIe ke hAramAn
anek motIo chhe, temaj hAr dhoLo chhe; A rIte pratham hAr, hArano rang ane motI e traNenun svarUp jANyun
hoy to te traNene jhulatA hAramAn samAvIne hArane ekapaNe lakShamAn laI shakAy, motIonun saLangapaNun te hAr chhe.
pratyek motI te hAranun visheSh chhe, ane te visheShone ek sAmAnyamAn sankelavAmAn Ave to hAr lakShamAn Ave chhe.
hAranI jem AtmAnA dravya–guN–paryAyone jANIne pachhI badhI paryAyone ane guNone ek chaitanyadravyamAn ja
antargat karatAn dravyanun lakSha thAy chhe–A ja kShaNe samyagdarshan thaIne mohakShay pAme chhe.
ahIn ‘jhUlato hAr’ kem lIdho chhe? kemake vastu kuTastha nathI paN samaye samaye jhulI rahI chhe eTale ke
paryAye paryAye dravyamAn pariNaman thaI rahyun chhe. jem hAranA lakShe motInun lakSha chhUTe chhe tem dravyanA lakShe paryAyanun
lakSha chhUTI jAy chhe. paryAyomAn badalanAro to ek AtmA chhe, badalanAr uparanA lakShe badhA pariNAmone temAn
antargat karavAmAn Ave chhe. paryAyapaNe ekek paryAy judI judI chhe parantu jyAre dravyane jovAmAn Ave tyAre badhA
paryAyo temAn antargat thaI jAy chhe, A rIte Atmadravyane khyAlamAn levun te ja samyagdarshan chhe.
pratham AtmA dravya, AtmAnA guNo ane AtmAnI anAdianant kALanI paryAyo e traNenun vAstavik
svarUp (arihantanA svarUp sAthe sarakhAvIne) nakkI karyun hoy to pachhI te dravya–guN–paryAy traNene ek
pariNamatA dravyamAn samAvIne dravyane abhedapaNe lakShamAn laI shakAy. pahelAnn sAmAnya–visheSh (dravya–paryAy)
jANIne pachhI visheShone sAmAnyamAn antargat karavAmAn Ave chhe; parantu jeNe sAmAnya–visheShanun svarUp jANyun na
hoy te visheShane sAmAnyamAn antarlIn kevI rIte kare?
pratham arihant jevA dravya–guN–paryAyapaNe potAnA AtmAne lakShamAn laIne pachhI je jIve guN–paryAyone
ek dravyamAn sankelyA teNe AtmAne svabhAvamAn dhArI rAkhyo, jyAn AtmAne svabhAvamAn dhArI rAkhyo tyAn mohane
rahevAnun sthAn na rahyun eTale moh nirAshrayapaNAne lIdhe te ja kShaNe kShay pAme chhe, pahelAnn agnAnane lIdhe dravya–
guN–paryAyanA bhed pADato tethI te bhedanA Ashraye moh rahyo hato. parantu jayAn dravya–guN–paryAyane abhed karyA
tyAn dravya–guN–paryAyano bhed TaLI jatAn moh kShay pAme chhe. dravya–guN–paryAyanI ekatA te ja dharma chhe ane dravya–
guN–paryAy vachche bhed te ja adharma chhe.
chhUTA chhUTA motI te vistAr chhe kemake temAn anekapaNun Ave chhe, ane badhA motIonA abhedapaNArUp ek
hAr te sankShep chhe. jem paryAyanA vistArane dravyamAn sankelI dIdho tem visheShya–visheShaNapaNAnI vAsanAne paN dur
karIne–guNane paN dravyamAn ja antarhit karIne ekalA AtmAne ja jANavo, ane e pramANe AtmAne jANatAn
moh kShay pAme chhe. pahelAnn ‘manavaDe

PDF/HTML Page 13 of 17
single page version

background image
: 136 : Atmadharma : vaishAkh : 2472 :
jANI le chhe’ em kahyun hatun, te jANapaNun vikalpasahit hatun, ahIn je jANavAnI vAt karI chhe te vikalparahit
abhedanun jANapaNun chhe, A jANavA vakhate paralakSha tem ja dravya–guN–paryAyanA bhedanun lakSha chhuTI gayun chhe.
ahIn (mUL TIkAmAn) dravya–guN–paryAyane abhed karavA sambandhI paryAy ane guNanA kramathI vAt karI chhe.
pahelAnn kahyun chhe ke ‘chiddavivartone chetanamAn ja sankShepIne’ ane pachhI kahyun chhe ke ‘chaitanyane chetanamAn ja antarhit
karIne’ AmAn pahelAn bolamAn paryAyane dravya sAthe abhed karavAnI vAt chhe ane bIjAmAn guNane dravya sAthe abhed
karavAnI vAt chhe. A rIte paryAyane ane guNane dravyamAn abhed karavAnI vAt kramathI samajAvI chhe, paN abhedanun
lakSha karatAn te kram paDatA nathI. je kShaNe abhed dravya taraph gnAn DhaL‌yun te ja kShaNe paryAyabhed ane guN–bhedanun lakSha
ek sAthe TaLI jAy chhe, samajAvavAmAn to kramathI ja vAt Ave.
jem jhulatA hArane lakShamAn letI vakhate ‘A hAr dhoLo chhe’ evo vikalpa hoto nathI arthAt dhoLAshane
jhulatA hAramAn ja alop karI devAmAn Ave chhe, tem AtmadravyamAn ‘A AtmA ane gnAn teno guN athavA
AtmA gnAnasvabhAvI chhe’ evA guN–guNI bhedanI kalpanA dUr karIne guNane dravyamAn ja adrashya karavA. ekalA
AtmAne lakShamAn letAn gnAn ane AtmAnA bhed sambandhI vichAr alop thaI jAy chhe, guN–guNI bhedano vikalpa
tuTIne ekAkAr chetanyasvarUpano anubhav thAy chhe–A ja samyagdarshan chhe.
hAramAn pahelAnn to motInI kimmat, tenI chamak ane hAranI gunthaNIne jANe, pachhI motInun lakSha chhoDIne
‘A hAr dhoLo’ em guNaguNI bhedathI hArane lakShamAn lye ane pachhI to motI, dhoLAsh ane hAr e traNe
sambandhI vikalpo chhUTIne–motI ane dhoLAshane hAramAn ja adrashya karIne ekalA hArano ja anubhav karavAmAn Ave
chhe, tem pahelAnn arihantano nirNay karIne dravya, guN, paryAyanA svarUpane jANe ke AvI paryAy mArUn svarUp chhe,
AvA mArA guNo chhe ane hun arihant jevo ja AtmA chhun; Am vikalpa dvArA jANyA pachhI paryAyonA
anekabhedanun lakSha chhoDIne ‘hun gnAnasvarUp AtmA’ em guN–guNI bhedavaDe AtmAne lakShamAn lye ane pachhI to
dravya, guN ke paryAy e traNe sambandhI vikalpo chhoDIne ekalA AtmAno anubhav karavA TANe te guNaguNI bhed
paN gupta thaI jAy chhe–arthAt gnAn guN AtmAmAn ja samAI jAy chhe, A rIte kevaL AtmAno anubhav karavo
te samyagdarshan chhe.
[phuTanoT–pravachanasArajI pA. 119]–“hAr kharIdanAr mANas kharId karatI vakhate to hAr,
tenI dhoLAsh ane tenA motI e badhAyanI parIkShA kare chhe parantu pachhI dhoLAsh ane motIone hAramAn ja
samAvI daIne–temanA paranun lakSha chhoDI daIne kevaL hArane ja jANe chhe. jo em na kare to hAr paheryAnI sthitimAn
paN dhoLAsh vagerenA vikalpo rahevAthI hAr paheryAnun sukh vedI shake nahi.” tem AtmasvarUp samajanAr
samajatI vakhate to dravya–guN–paryAy traNenun svarUp vichAre chhe parantu pachhI guN ane paryAyane dravyamAn ja samAI
daIne–temanA paranun lakSha chhoDI daIne kevaL AtmAne ja jANe chhe. jo em na kare to dravyanun svarUp khyAlamAn
AvavA chhatAn paN guN–paryAy sambandhI vikalpa rahevAthI dravyano anubhav karI shake nahi.
hAr te AtmA, dhoLAsh te gnAn guN ane motIo te paryAyo–e pramANe draShTAnt ane siddhAntano sambandh
samajavo. dravya–guN–paryAyanA svarUpane jANyA pachhI ekalA abhedasvarUp AtmAno anubhav karavo te ja dharmanI
pahelI kriyA chhe, A ja kriyAthI anantA arihant–tIrthankaro kShAyakasamyagdarshan pAmIne kevaLagnAn ane mokShadashAne
prApta thayA chhe, vartamAnamAn paN mumukShuone mATe A ja upAy chhe ane bhaviShyamAn anant tIrthankaro thashe te badhA
A ja upAyathI thavAnA chhe.
sarva jIvone sukhI thavun chhe, sukhI thavA mATe svAdhInatA joIe; svAdhInatA prApta karavA mATe sampUrNa
svAdhInatAnun svarUp jANavun joIe. sampUrNa svAdhIn to arihant prabhu chhe, mATe arihantano khyAl karavo joIe;
jevA arihantanA dravya–guN–paryAy chhe tevA ja potAnA chhe; arihantane rAg–dveSh nathI, sharIranun kAI karatA nathI,
paranun kAI karatA nathI, tem ja dayA ke hinsAnI vikArI lAgaNIo temane nathI, teo ekalun gnAn ja kare chhe tem
hun paN gnAn karanAr ja chhun, bIjun kAI mArUn svarUp nathI; vartamAn mArA gnAnamAn kachAsh chhe te mArI avasthAnA
doShane kAraNe chhe, avasthAno doSh te paN

PDF/HTML Page 14 of 17
single page version

background image
: vaishAkh : 2472 : Atmadharma : 137 :
mArUn kharUn svarUp nathI. A pramANe pratham bhed dvArA nakkI karavun joIe, paN pachhI bhedanA vichArane chhoDIne
ekalA AtmAne jANavAthI svAdhInatAno upAy pragaTe chhe.
– dravya – guN – paryAyanun svarUp jANavAnun phaL –
paryAyone ane guNone ek dravyamAn antarlIn karIne kevaL AtmAne jANatAn te vakhate antaramAn shun thAy
chhe te have kahe chhe:–...“kevaL AtmAne jANatAn, tenI uttarottar kShaNe kartA–karma–kriyAno vibhAg kShay pAmato jato
hovAthI, niShkray chinmAtrabhAvane pAme chhe;”
[gAthA 80 TIkA, pAnun–119]
dravya–guN–paryAyanA bhedanun lakSha chhoDIne abhed svabhAv taraph DhaLatAn kartA–karma–kriyAnA bhedano vibhAg
kShay pAmato jAy chhe ane jIv niShkriy chinmAtrabhAvane pAme chhe–A ja samyagdarshan chhe.
hun AtmA, gnAn mAro guN ane A mArI paryAy–evA bhedanI kriyArahit, puNya–pApanA vikalpa rahit
niShkriy chaitanyabhAvano anubhav karavo temAn anant puruShArtha chhe, potAnun AtmabaL svamAn vaLe chhe, kartA–karma–
kriyAnA bhedano vibhAg kShay pAme chhe. pahelAnn vikalpa vakhate hun (dravya) kartA ane paryAy mArUn kArya em kartA
karmanA bhed paDatA paN jyAre paryAyane dravyamAn ja bheLavI dIdhI tyAre dravya paryAy vachche bhed na rahyo eTale dravya
kartA ane paryAy tenun kArya evA bhedano abhedanA anubhav vakhate kShay thAy chhe. paryAyone ane guNone
abhedapaNe AtmadravyamAn ja samAvIne pariNAmI, pariNAm ane pariNati
[kartA, karma ane kriyA] ne abhedamAn
samAvIne anubhav karavo te anant puruShArtha chhe. ane te ja gnAnano svabhAv chhe; bhang bhedamAn jatAn gnAn ane
vIrya ochhAn thatAn jAy chhe, ane abhedano anubhav karatAn ‘uttarottar kShaNe’ kartA–karma–kriyAno vibhAg kShay
pAmato jAy chhe. kharekhar to je kShaNe abhed svabhAv taraph DhaL‌yo te ja kShaNe kartA–karma–kriyAno bhed tUTI jAy chhe
chhatAn ahIn ‘uttarottar kShaNe kShay pAme chhe’ em kem kahyun chhe? anubhav karavA TANe paryAy dravya taraph abhed thaI
chhe parantu hajI sarvathA abhed thaI nathI, jo sarvathA abhed thAy to te ja kShaNe kevaLagnAn thAy; parantu je kShaNe
abhedanA anubhav taraph DhaL‌yo te kShaNathI pratyek paryAyamAn bhedano kram tUTavA mAnDayo ane abhedano kram vadhavA
mAnDayo chhe. jyAre par lakSha hatun tyAre paranA lakShe uttarottar kShaNe bhedarUp paryAy thatI–arthAt kShaNekShaNe paryAy
hINI thatI; jyAre paranun lakSha chhoDIne svamAn abhedanA lakShe ekAgra thayo tyAre svalakShe uttarottar kShaNe paryAy
abhed thavA mAnDI arthAt kShaNekShaNe paryAyanI shuddhatA vadhavA mAnDI chhe. samyagdarshan thayun tyAn kramekrame–paryAye paryAye
shuddhatAnI vRuddhi thaIne kevaLagnAn ja thAy chhe, vachche paDI jAy e vAt ja nathI. bas! samyakatva karyun te kayun, have
uttarottar kShaNe dravya–paryAy vachchenA bhedane sarvathA toDIne kevaLagnAn lIdhA vagar aTake nahi.
aho! gnAnarUpI avasthAnA kAryamAn anant kevaLagnAnIono nirNay samAI jAy chhe, ekek paryAyanun
Avun sAmarthya chhe. je gnAnanI paryAye arihantano nirNay karyo te gnAnamAn potAno nirNay karavAnI tAkAt chhe.
paryAyanun sAmarthya game teTalun hovA chhatAn te paryAy kShaNik chhe, ek pachhI ek avasthAnun lakSha karatAn temAn bhedano
vikalpa UThe chhe; kemake avasthAmAn khanD chhe tethI tenA lakShe khanDano vikalpa UThe chhe, avasthAnA lakShamAn aTakanAr
vIrya ane gnAn banne rAgavALAn chhe, jyAre paryAyanun lakSha chhoDIne bhedanA rAgane toDIne abhed svabhAv taraph
vIryane DhALIne tyAn gnAnanI ekAgratA kare tyAre niShkriy chinmAtrabhAvano anubhav thAy chhe, A anubhav te ja
samyagdarshan ane samyaggnAn chhe.
ahIn chinmAtrabhAvane ‘niShkriy’ kem kahyo? tyAn pariNatirUp kriyA to chhe parantu khanDarUp–rAgarUp kriyAno
anubhav nathI. kartA–karma ane kriyAnA bhed nathI tem ja kartA–karma–kriyA sambandhI vikalpa nathI e apekShAe
‘niShkriy’ kahel chhe, parantu anubhav vakhate abhedapaNe pariNati to thayA ja kare chhe. pahelAnn paralakShe dravya–paryAy
vachche bhed paDatA tyAre vikalparUp kriyA hatI paN svadravyanA lakShe ekAgratA karatAn dravya paryAy vachcheno bhed
tuTIne banne abhed thayA e apekShAe chaitanyabhAvane niShkriy kahyo chhe. jANavA sivAy jenI bIjI koI kriyA
nathI evA gnAnamAtra niShkriyabhAvane A gAthAmAn kahelA upAy vaDe ja jIv pAme chhe.
.mohAndhakAr jarUr kShay pAme chhe.
abhed anubhav vaDe ‘chinmAtrabhAvane pAme chhe’ te vAt astithI karI; have, chinmAtrabhAvane pAmatAn ‘moh
nAsh pAme chhe’ em nAstithI vAt kare chhe. chinmAtrabhAvanI prApti ane mohano kShay e banne ek ja samayamAn chhe.

PDF/HTML Page 15 of 17
single page version

background image
: 138 : Atmadharma : vaishAkh : 2472 :
“e rIte maNinI jem jeno nirmaL prakAsh akampapaNe pravarte chhe evA te (chinmAtra bhAvane pAmelA)
jIvane mohAndhakAr nirAshrayapaNAne lIdhe avashyamev pralay pAme chhe.” [gAthA 80, TIkA, pAnun 119]
ahIn shuddha samyakatvanI vAt chhe tethI maNinun draShTAnt Apyun chhe. dIvAno prakAsh to kampe chhe, te ek sarakho
raheto nathI, paN maNino prakAsh to akampapaNe ekadhAro vartyA ja kare chhe, teno prakAsh olavAI jato nathI, tem
abhed chaitanyasvabhAvI bhagavAn AtmAmAn lakSha karIne tyAn ja ekAkArapaNe pravartatA te jIvane chaitanyano akamp
prakAsh pragaTatAn mohaandhakArane rahevAnun koI sthAn rahyun nahi eTale te mohAndhakAr nirAshray thayo thako
avashyamev kShay pAme chhe. jyAre bhed taraph DhaLato tyAre abhedachaitanyasvabhAvano Ashray na hovAthI chaitanyaprakAsh
pragaT na hato ane agnAnanA Ashraye mohaandhakAr TakI rahyo hato, have abhed chaitanyanA AshrayamAn paryAy DhaLI
gaI ane samyaggnAn prakAsh pragaTyo pachhI moh konA Ashraye rahe? mohano Ashray agnAn hatun teno to nAsh
thayo chhe, svabhAvanA Ashraye moh rahI shake nahi mATe te kShay ja pAme chhe. jyAre paryAyanun lakSha paramAn hatun tyAre te
paryAyamAn bhed hato ane te bhedano Ashray mohane hato, paN jyAre te paryAy svalakShamAn vaLI tyAre te abhed
thaI ane abhed thatAn mohane kAI Ashray na rahyo tethI Ashray rahit thayelo te moh jarUr kShay pAme chhe.
– shraddhArUpI sAmAyik ane pratikramaN –
A samyagdarshan pragaT karavAno upAy darshAvAy chhe. samyagdarshan thatAn em bhAn thAy chhe ke puNya ane
pAp e banne paralakShe–bhedanA Ashraye chhe, abhedanA Ashraye puNya–pAp nathI mATe puNya–pAp mArUn svarUp nathI,
banne vikAr chhe Am jANIne puNya–pAp bannemAn samabhAv thaI jAy chhe te ja shraddhArUpI sAmAyik chhe. puNya sArUn
ane pAp kharAb em mAnIne je puNyane AdaraNIy gaNe chhe tenA bhAvamAn puNya pAp vachche viShamabhAv chhe, tene
sAchI shraddhArUpI sAmAyik nathI. sAchI shraddhA thatAn mithyAtvabhAvathI pAchho pharI gayo te ja prathamamAn pratham
pratikramaN chhe. sauthI moTo doSh mithyAtva chhe ane sauthI pahelAnn te moTAdoShathI ja pratikramaN thAy chhe, mithyAtvathI
pratikramaN karyA vagar koI jIvane sAchun pratikramaNAdi kAI hoy nahi.
– samyagdarshan ane vrat – mahAvrat –
jyAn sudhI arihantanA dravya–guN–paryAyanun lakSha hatun tyAn sudhI bhed hato, jayAre dravya–guN–paryAyanA
bhedane chhoDIne abhed svabhAvamAn DhaL‌yo ane tyAn ekAgratA karI tyAre, trikALI svabhAvamAn moh nathI tethI, moh
nirAshray thaIne nAsh pAmyo, ane e rIte arihantane jANanAr jIvane samyagdarshan thayun.
vastunun svarUp jevun hoy tevun mAne to vastusvarUp ane mAnyatA banne ek thatAn samyak shraddhA ane
samyaggnAn thAy chhe. vastunun kharUn svarUp shun chhe te jANavA mATe arihantane jANavAnI jarUr chhe kemake arihant
bhagavAn dravya–guN–paryAyasvarUpe sampUrNa shuddha chhe, jevA arihant chhe tevo jyAnsudhI A AtmA na thAy tyAnsudhI
tenI paryAyamAn doSh chhe–ashuddhatA chhe. arihant jevI avasthA kyAre thAy? pahelAnn arihant uparathI potAnA
AtmAnun shuddha svarUp nakakI kare ane te shuddha svarUpamAn ekAgratA karIne, bhedane toDI, abhed svabhAvano Ashray
karatAn parAshray buddhi nAsh thAy chhe, moh TaLe chhe ane kShAyakasamyakatva thAy chhe, kShAyakasamyakatva thatAn anshe
arihant jevI dashA pragaTI; arihant thavA mATe sharUAtano upAy samyagdarshan ja chhe. abhed svabhAvanA bhAnadvArA
samyagdarshan thayA pachhI jem jem te svabhAvamAn ekAgratA vadhatI jAy chhe tem tem rAg TaLato jAy chhe, ane jem
jem rAg TaLato jAy chhe tem tem vrat, mahAvratAdi AvatAn jAy chhe; paN abhed svabhAvanA bhAn vagar kadI
paN vrat ke mahAvrat hotAn nathI. potAnA AtmAno Ashray lIdhA vagar AtmAnA Ashraye pragaTanArI
nirmaLadashA (shrAvakadashA, munidashA vagere) hoI shake nahi, ane nirmaLadashA pragaTyA vagar dharmanun ekey ang
hoy nahi. arihantanI oLakhAN thatAn potAnI oLakhAN thAy chhe ane potAnI oLakhAN thatAn mohakShay pAme
chhe, mATe arihantanI sAchI oLakhAN te mohakShayano upAy chhe.
– svabhAvanI ni:shankatA –
have AchArya bhagavAn potAnI nishankatAnI sAkShI bheLavIne kahe chhe ke–“jo Am chhe to mohanI senAne
jItavAno upAy men meLavyo chhe.” ekalA

PDF/HTML Page 16 of 17
single page version

background image
: vaishAkh : 2472 : Atmadharma : 139 :
arihantane jANavAnI vAt nathI paN arihant jevun ja mArUn svarUp chhe em potAnA svabhAvane bheLavIne gnAn
karavAnI vAt chhe. potAnA svabhAvanI nishankatA na Ave to arihantanA svarUpano yathArtha nirNay nathI. AchArya
bhagavAn potAnA svabhAvanI nishankatAthI kahe chhe ke bhale A kALe kShAyakasamyakatva ane sAkShAt shrI arihantano
jog nathI topaN men mohanI samasta senAne jItavAno upAy meLavyo chhe. panchamakALe mohano sarvathA kShay nathI–
e vAt na lIdhI parantu men to mohakShayano upAy meLavyo chhe. pachhI mohakShayano upAy thashe–em nahi parantu
vartamAn ja mohakShayano upAy men meLavI lIdho chhe. aho! sampUrNa svarUpI AtmAno sAkShAt anubhav chhe to pachhI
shun nathI? AtmAno svabhAv e ja mohano nAshak chhe ane e svabhAvanI prApti to mane thaI chhe, tethI mohano
kShay thashe temAn shankA paDatI nathI. AtmAmAn badhun ja chhe tenA ja jore darshanamoh ane chAritramoh banneno sarvathA
kShay karIne kevaLagnAn pragaT karIne sAkShAt arihantadashA pragaT karashun. AvI sampUrNa svabhAvanI nishankatAnun jor
na Ave tyAn sudhI moh TaLe nahi.
– sAchI dayA ane hinsA –
mohano nAsh karavA mATe parajIvanI dayA ke pUjA–bhakti karavAnun na kahyun parantu arihantano ane potAnA
AtmAno nirNay karavo te ja mohakShayano upAy chhe em kahyun chhe, pahelAnn AtmAnA abhAnane lIdhe potAnI
anantI hinsA karato, have sAchun bhAn karatAn potAnI sAchI dayA pragaTI ane svahinsAnun mahApAp TaLI gayun.
upasanhAr – puruShArthanI prati –
pratham hAranA draShTAnte dravya–guN–paryAyanun svarUp batAvyun; jem hAramAn motI ek pachhI ek hoy chhe tem
dravyamAn paryAy ek pachhI ek hoy chhe. jyAn sarvagnano nirNay karyo tyAn traNe kALanI kramabaddha paryAyano nirNay
thayo. kevaLagnAnagamya trikAL avasthAo ek pachhI ek thayA ja kare chhe. kharekhar to mArA svabhAvamAn je
kramabaddha avasthA chhe te ja kevaLagnAnIe jANI chhe. (A abhiprAyanun jor svabhAv taraph DhaLe chhe) –Avo jeNe
nirNay karyo teNe potAnA svabhAvanI pratIti karI chhe, svabhAvanI pratIti hoy tene potAnI paryAyanI shankA na
paDe, kemake avasthA to mArA svabhAvamAnthI kramabaddha Ave chhe, koI par dravya mArI avasthAne bagADavA samartha
nathI; “ghaNA karmano tIvra uday Ave to hun paDI jaIsh” AvI shankA gnAnIne kadApI na hoy. jyAn pAchhA paDavAnI
shankA chhe tyAn svabhAvanI pratit nathI; ane jyAn svabhAvanI pratit chhe tyAn pAchhA paDavAnI shankA nathI. jeNe
arihant jevA ja potAnA svabhAvano bharoso karIne kramabaddha–paryAy ane kevaLagnAnane svabhAvamAn samADayA tene
kramabaddha paryAyamAn kevaLagnAn thAy chhe.
je dashA arihant bhagavAnane pragaTI chhe tevI ja dashA mArA svabhAvamAn chhe, arihantane je dashA pragaTI chhe te
temane potAnA svabhAvamAnthI ja pragaTI chhe, mAro svabhAv paN arihant jevo chhe temAnthI ja mArI shuddhadashA
pragaTavAnI chhe. Am jene potAnI arihantadashAnI pratIt na Ave to tene potAnA AkhA dravyanI pratIt nathI. jo
dravyanI pratIt hoy to dravyanI kramabaddhadashA khIlIne arihantadashA thAy chhe tenI pratIti hoy. mArA dravyamAnthI
arihantadashA AvavAnI chhe temAn paranun vighna nathI, karmano tIvra uday AvIne mArA dravyanI shuddha dashAne rokavA samartha
nathI, kemake mArA svabhAvamAn karmanI nAsti ja chhe. ‘AgaL jatAn tIvra karma udayamAn Avashe to paDI javAshe’ AvI
jene shankA chhe teNe arihantano svIkAr karyo nathI. arihanto potAnA puruShArthanA jore karmano kShay karIne pUrNadashA
pAmyA chhe tem hun paN mArA puruShArthanA jore karmano kShay karIne pUrNadashA pAmavAno chhun, vachche koI vighna nathI....
je arihantanI pratIt kare te arihant thAy ja chhe. [gAthA–80 TIkA–pUrNa]
• saharSha svIkArajo prabhu – kundanA sandeshane •
– samayasAr – pravachano bhAg – 2 –
A bhAgamAn gAthA 14 thI 22 tathA 31 mI gAthAnAn pravachanono samAvesh thAy
chhe–e rIte samayasAr–pravachananA pahelA ane trIjA bhAg vachche A pustak sandhi kare chhe.
A bhAgamAn kevaLI vItarAg bhagavAnanI nishchayastuti ane vyavahArastutinun yathArthasvarUp
sundar rIte batAvavAmAn Avyun chhe. puShTa 241 kimmat 2–0–0 prakAshan–din vaishAkh sud–2.

PDF/HTML Page 17 of 17
single page version

background image
ATMADHARMA With the permisson of the Baroda Govt. Regd. No. B. 4787
order No 30-24 date 31-10-44
granth – prakAshan
bhagavaAnashraIkaundakaundakahaAnajaainashaAstramaALaA
puShpa–1. samayasAr–pravachano bhAg–1 ... 3–0–0
puShpa–2. samayasAr–pravachano bhAg–3 ... 3–0–0
puShpa–3. pUjA–sangrah (gujarAtI) ... 0–6–0
puShpa–4. chhah–DhALA (gujarAtI) ... 0–12–0
puShpa–pa. samavasaraN–stuti ... 0–3–0
puShpa–6. amRutajharaNAn (sattAsvarUp–pravachano) 0–6–0
puShpa–7. jinendrastavanAvalI ... 0–6–0
puShpa–8. niyamasAr–pravachano bhAg–1 ... 1–8–0
puShpa–9. samayasAr–pravachano bhAg–2 ... 2–0–0
samayasAr–pravachano bhAg–4 chhapAy chhe.
mokShashAstra–gujarAtI TIkA chhapAy chhe.
AtmasiddhishAstra [shabdArtha sAthe] chhapAy chhe.
samyaggnAn–dIpikA [gujarAtI] chhapAy chhe.
मुक्तिका मार्ग (हिंदी) chhapAy chhe.
– :anya prakAshano: –
mokShamArga prakAshak (bIjI AvRutti) ... 3–0–0
Atmasiddhi–pravachano [bIjI AvRutti] ... 3–0–0
apUrva avasar–pravachano ... 0–8–0
mokShanI kriyA ... 0–10–0
sattAsvarUp (gujarAtI) ... 0–9–0
jainasiddhAntapraveshikA [trIjI AvRutti] ... 0–8–0
sarvasAmAnyapratikramaN (bIjI AvRutti) ... 0–8–0
dravyasangrah [gujarAtI] ... 0–7–0
samayasAr [guTako] ... 0–5–0
bArabhAvanA (kundakundAchAryakRut) ... 0–4–0
Atmadharma–phAIl varSha–1 ... 3–4–0
Atmadharma–phAIl varSha–2 ... 3–0–0
Atmadharma–mAsik [hindI lavAjam] ... 3–0–0
– : shrI jain svAdhyAy mandir sonagaDh : –
: suvarNapurI – samAchAr : –
1. param pUjya sadgurudevashrI sukhashAntimAn birAje chhe.
2. hAlamAn savAranA vyAkhyAnamAn shrI pravachanasArajI–gney adhikAr vanchAy chhe, tenI 123 gAthAo vanchAI
gaI chhe. gujarAtI pravachanasArajInI 126 gAthAo chhapAI gaI chhe, A mAsamAn tenun vAnchan pUrNa thaIne
shrI aShTapAhuDanun vAnchan sharU thashe.
3. bapore shrI samayasArajI vanchAy chhe, temAn ‘anekAnta’ sambandhI chhellun parishiShTa chAle chhe. sabhAmAn pravachan rUpe
A sAtamI vakhatanun vAnchan pUrNa thaIne AThamI vakhatanun vAnchan A mAsamAn sharU thashe; sAthe sAthe A ja
mAsamAn (vaishAkh vad 8 nA roj) shrI samayasArashAstrajIno mahA mangaL pratiShThA mahotsav Ave chhe.
4. vaishAkh vad 6 nA roj shrI samavasaraNano mangal pratiShThAmahotsav Ave chhe.
5. vaishAkh sud 2 nA roj param pU. sadgurudevashrIno mangaL janma–divas chhe...
6. vai. su. 3. shrI RuShabhadevabhagavAnane shreyAnsakumAre vidhipUrvak AhAradAn karAvyun, sarvotkRuShTa pAtra ane
sarvotkRuShTa dAtAr vaDe AhAradAnano pavitra prasang bharatakSheratramAn sauthI pratham A hato.
7. vai. su. 10. shrI mahAvIraprabhujIne kevaLagnAn pragaTyun–pavitra jIvanmuktadashA pragaTI. te kalyANikano divas chhe.
– : nivedan : –
ek varShanA anubhav pachhI badhI rIte vichAr karatAn jaNAyun ke ‘Atmadharma kAryAlay’ moTAAnkaDiyA rahe
to sArun; ethI vIr samvat 2472 nA vaishAkh sud 2 thI Atmadharma hindI temaj gujarAtInI vyavasthA
moTAAnkaDiyAthI ja thashe, mATe have pachhI grAhakoe Atmadharma angeno saghaLo patra vyavahAr nIchene saranAme
karavo. jamu ravANI
vyavasthapak : –
Atmadharma kAryAlay, moTAAnkaDiyA (kAThiyAvAD)
mudrak: chunIlAl mANekachand ravANI, shiShTa sAhitya mudraNAlay, dAsakunj, moTA AnkaDiyA, kAThiyAvAD.
prakAshak: jain svAdhyAy mandir TrasTa, sonagaDh vatI jamanAdAs mANekachand ravANI, moTA AnkaDiyA. tA. 28–4–46