Atmadharma magazine - Ank 055
(Year 5 - Vir Nirvana Samvat 2474, A.D. 1948)
(English transliteration). Entry point of HTML version.

Next Page >


Combined PDF/HTML Page 1 of 2

PDF/HTML Page 1 of 33
single page version

background image
Atmadharma
varSha 05
saLang ank 055
Version History
Version
Number Date Changes
001 Jan 2006 First electronic version.

PDF/HTML Page 2 of 33
single page version

background image
। dharmanun mUL samyagdarshan chhe ।
varSha pAnchamun : sampAdak : vaishAkh
rAmajI mANekachand doshI
ank sAtamo vakIl
2474
[shrI khImachand jeThAlAl sheTh]
guN–paryAyano pinD te AtmAnun svadravya, asankhyAt
pradeshIpaNun te AtmAnun sva–kShetra, AtmAmAn samaye samaye
thatA paryAyo te teno sva–kAL, ane trikALI shaktio te
AtmAno svabhAv–A rIte surAShTra svarUp AtmAne
potAnAn dravya–kShetra–kAL–bhAvanI sAthe sarvadA sarvathA
ekam–aikya chhe. te ekya jeNe sAdhya karyun te sarva prakAre
sukhI chhe. te koI paN parapadArtha sAthe aikya karavA Ichchhato
nathI, kAraN ke par sAthe aikya thaI ja shakatun nathI, ne tethI
tevA prakAranI IchchhAmAn paN khed–khinnatA chhe.
samyakdarshan–gnAn–chAritranun aikya te ja mokShamArga
chhe ane tenI pUrNatA te mokSha chhe.
paranI sAthe aikya karI shakAtun ja nathI, chhatAn aikya
karavAnI agnAnabhAve mAnyatA karIne anAdithI jIv dukhI
thaI rahyo chhe. te dukh dUr karavA mATe anant guNo jeno
trikAL samAj chhe tevA bhagavAn AtmAnI sevA darek jIve
nirantar karavI joIe.
vArShik lavAjam shAshvat sukhano mArga darshAvatun mAsik patra chhuTak ank
traN rUpiyA
chAr AnA
Atmadharma kAryAlay–moTA AnkaDiyA–kAThiyAvAD

PDF/HTML Page 3 of 33
single page version

background image
ank sAtamo : 51 : 2474
shAsanaprabhAvak
pUjya shrI kAnajIsvAmI
[shrI khImachand jeThAlAl sheTh]
bhagavAn shrI kundakundAchArya deve shrI samayasAr,
pravachan–sAr, panchAstikAy Adi shAstronI rachanA
AjathI lagabhag be hajAr varSha pUrve karI. tenI darek
gAthAmAn ati gAmbhIrya–gUDh rahasya bharelun chhe. tyAr
bAd lagabhag ek hajAr varShe bhagavAn
shrIamRutachandrAchArya thayA. temaNe te te shAstronI darek
gAthAmAn je rahasya gupta paDyun hatun tene dohIne arthAt
tenA upar TIkA rachIne rahasya pragaT karyun. te pachhI
lagabhag ek hajAr varShe pUjya shrI kAnajI svAmI
thayA. jem bhensanA AumAn ardho maN dUdh bhayuRurn hoy
tene dohIne bahAr kADhyun hoy to te dohanAranun keTalun
sAmarthya chhe te jaNAve chhe, tem teo shrI samayasArAdi
shAstronI mUL gAthA, TIkA tathA kaLasho upar sahaj–
sugam–saraL–chhatAn uchcha tattvane pragaT karatun vistRut
vivechan kare chhe, tethI temanAmAn gnAnAnubhavanun keTalun
sAmarthya chhe tenI sAbitI temanAn pravachanonAn pratyakSha
shravaNathI tathA prasiddha thayelA temanAn pravachanagrantho
uparathI maLI Ave chhe.
bhagavAn shrI kundakundAchAryadeve uttam adhyAtma
shAstronI rachanA karIne jain shAsanano pAyo nAkhyo,
shrI amRutachandrAchArya deve tenA upar TIkA rachI mandir
chaNyun tathA kaLashonI rachanA karI kaLash chaDAvyo ne
pUjya shrI kAnajI svAmIe tenA upar pravachano karI
dhvajA pharakAvI. A rIte teoshrIno jagatanA bhavya
jIvo upar mahAn upakAr varte chhe.
tethI jayavanta varto te shAsanaprabhAvak–
yugapradhAn mahAtmAo tathA temanI svarUpasampadAmAnthI
pragaTatA pAmatI shAsan prabhAvanA! bhaktibhAve
namaskAr ho te yugAvatAr bhagavantone!!
asti nAsti svabhAv
[shrI samayasAr–mokSha adhikAr
uparanA vyAkhyAnamAnthI]
gnAnI em samaje chhe ke–hun chaitanya vastu chhun,
bIjI badhI vastuo mArI apekShAe ‘avastu’ chhe.
mArI apekShAe Akhun jagat avastu chhe ane
AkhA jagatanI badhI vastuonI apekShAe hun
avastu chhun. ‘avastu’ eTale shun? darek vastu
potAnA asti–nAsti svabhAvamAn rahelI chhe;
potAnA nAsti svabhAvamAn rahelun dravya te par
padArthonI apekShAe avastu chhe. e rIte
avastupaNun arthAt nAstipaNun e darek vastuno
ek dharma chhe. chaitanya vastuno ‘nAsti’ dharma evo
chhe ke te kadI paramArthe vikArapaNe ke jaDapaNe thato
nathI. evAn trikALI chaitanya svabhAvanI shraddhA tenun
gnAn ane temAn sthiratA rUp chAritra te ja
mokShamArga chhe. AtmAnI avasthA paN chaitanyarUp
chhe; AtmAnI avasthA svapaNe chhe, par dravyanI
avasthApaNe nathI. A rIte AtmAne paradravyo
sAthe nAstitva sambandh chhe eTale ke paradravyo ane
AtmA to sadAy bhinna chhe.
vItarAgI sagapaN evun chhe ke darek dravyo
svatantra chhe, ek dravyane bIjA dravya sAthe kAI sambandh
nathI. badhA padArthothI bhinna potAnA svabhAv sAthe ja
sambandh (–ekatA) karIne shraddhA, gnAn ane sthiratA
karavAn te ja dharma chhe. par sAthe to kadI sambandh nathI;
vikAr sAthe kShaNik sambandh chhe, paN chaitanyasvabhAvamAn
abhed thatAn paryAy chaitanyasvabhAvamAn bhaLI gaI ane
vikAr sAtheno kShaNik sambandh paN na rahyo. asti–
nAstinA bhAvano vistAr karatAn temAnthI
vItarAgabhAv pragaTe chhe; kemake astidharma svabhAv sAthe
ekatA karAve chhe ane nAstidharma par bhAvo sAthenI
ekatAne toDAve chhe.
–AbhAr–
vaishAkh sud bIjane divase mahAn upakArI pUjya shrI kAnajI svAmIno mangaL janmadin chhe, te janma–
mahotsav prasanganA nimitte AtmadharmanA grAhakone pUjya shrI kAnajI svAmInI amRutavANIno visheSh lAbh maLe
te mATe, amarelInA bhAIshrI mohanalAl trIkamajI deshAIe Atmadharmano A vaishAkh mAsano ank 32 pAnAno
kADhavA jaNAvyun chhe, ne temAn je vadhArAnun kharcha thAy te temanA taraphathI ApavAmAn Avyun chhe. A mATe temano
AbhAr mAnavAmAn Ave chhe.

PDF/HTML Page 4 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 99 :
वस्तुस्वभावनी साची श्रद्धानुं फळ

prashna:–parajIvonun jIvan ke maraN tenA kAraNe thAy chhe, ‘hun tenun kAI na karI shakun, hun to mAtra jANanAr
chhun,’ evI shraddhA rAkhashe to jIvanAn pariNAm niShThur nahi thaI jAy?
uttar:–are bhAI, vastusvabhAv jem chhe tem tenI shraddhA karavAnun phaL to vItarAgatA chhe.
chaitanyasvabhAvanI shraddhApUrvak jo dayAdinA pariNAm chhoDIne mAtra gnAtA raheshe to vItarAg thashe. pachhI
agnAnIo bhale tene niShThur kahe. sansAramAn paN ekano ek vIs varShano putra marI jAy tyAn kAI teno bAp
sAthe marI jato nathI, to tene kem niShThuratA kahetA nathI? e niShThuratA nathI paN te prakArano vivek chhe.
jagatanA jIvo paN vikAranA lakShe niShThur (lAgaNI rahit) thaI jAy chhe. gharamAn vIs varShanI juvAn bAI
vidhavA thaI hoy ane 60 varShano Doso viShayamAn lIn thaI rahyo hoy, juo to kharA! tenAn pariNAm keTalA
niShThur chhe? agnAnIo kaShAyanA lakShe niShThur–lAgaNIhIn thAy chhe, jyAre gnAnIo potAnA chaitanyasvabhAvanA
lakShe ekAgra thaIne vikArI lAgaNIothI rahit siddha thAy chhe, teone to vItarAgI kahevAy chhe. je jIvo vikArI
lAgaNI kare chhe te parane mATe karatA nathI paN potAne te jAtano kaShAy hovAthI te lAgaNI thAy chhe. e
lAgaNIne je karavA jevI mAne–pharaj mAne te mithyAdraShTi chhe.
ek vakhat koI sheThane tyAn lagna prasang hato, tyAre sheTh–sheThANI to harakhathI khAy–pIe ane shaNagAr
kare, parantu teno nAno bhAI gujarI gayel, tenI nAnI umaranI vidhavA strI potAnA patine yAd karIne rUe.
‘nAnAbhAInI strI ApaNo harakh sahan nahi karI shake’ em dhArIne kharA prasange sheThe tene pIyar mokalI dIdhI,
ane pote moj shokhathI harakh pUrAn karyAn. juo, svArthInAn niShThur pariNAm! potAne je rAg ruchyo chhe te
sAdhavA mATe paranI darakAr karato nathI. tem gnAnIo potAnA vItarAgasvabhAvane sAdhavA mATe paranI darakAr
karatA nathI. dayAdi vikArI vRutti thaI jAy to tenA pratye em vichAre chhe ke amArA mokShadashAnAn harakh
(vItarAgI bhAv) tamArAthI sahan nahi thAy mATe tame badhA vikalpo tamArA gharamAn chAlyA jAv. e rIte badhA
bhedavikalpone toDavAnI bhAvanA kare chhe. jo rAgarahit thaIne A ja kShaNe chaitanyasvarUpamAn lIn thavAtun hoy to
mAre dayA ke bhaktinI lAgaNIo paN joItI nathI.
lagnanI mudat vakhate game tem thAy to paN te lagna pharatA nathI. are, gharamAn bApanun muDadun paDyun
hoy ane putra mAnDave paraNavA jAy–em paN bane chhe. AmAn sagAnI darakAr kyAn rahI? badhAnI darakAr
mUkIne potAne je goThyun te karavA mAge chhe. sagA sambandhIno rAg goThayo tyAn sudhI rAkhyo ane jyAn
ruchi bIje pharI tyAn te rAg toDayo. tem gnAnIone puruShArthanI nabaLAIthI alpa rAg thAy chhe, paN
kharA prasange puruShArthanI UgratA vaDe te toDIne svabhAvamAn samAI jAy chhe. pher eTalo chhe ke agnAnIne
rAgathI bhinna chaitanyasvabhAvanun bhAn nahi hovAthI te paralakShe rAgane badalyA kare chhe, ane gnAnIone
rAgathI bhinna chaitanyasvabhAvanun bhAn hovAthI teo chaitanya svabhAvanA lakShe rAgano abhAv kare chhe.
gnAnIo jagatanI darakAramAn ke rAgamAn rokAtA nathI, hun koI paradravyano kartA nathI ane vikalpano paN
kartA nathI, hun to chetak svabhAv vaDe jANanAr ja chhun. em gnAnIo svabhAvanI bhAvanAmAn paranI darakAr
karatA nathI, e niShThuratA nathI, parantu svabhAvadashA chhe, vItarAgatAnI sAdhak dashA chhe, ane tenun phaL
vItarAgatA ne kevaLagnAn chhe.
jeNe potAnA AtmAmAn samyakshraddhArUpI mAnDavA ropI dIdhAn chhe evA gnAnIo bhAvanA kare chhe ke, have amArI
muktadashAnAn prasang AvyA, A rAg to maDadA samAn chhe tene khAtar have ame rokAvAnA nathI. ame to amArA
chaitanya svabhAvanI jAgRuti karIne mukta pariNatine varavAne mATe apratihatapaNe AgaL chAlIe chhIe. gnAnIone
potAno svabhAv ruche chhe tethI teo svabhAvane khAtar anya sarva prakAranA rAgano nAsh karavA mAge chhe.
[shrI samayasAr mokSha adhikAr uparanA vyAkhyAnomAnthI]

PDF/HTML Page 5 of 33
single page version

background image
: 100 : Atmadharma : 55
mokShArthIoe kyA siddhAntanun sevan karavun?
– shArdUl vikrIDit –
सिद्धांतोऽयमुदार चित्तचरितैर्मोक्षार्थिभिः सेव्यतां
शुद्धं चिन्मयमेकमेव परमं ज्योतिः सदैवास्म्यहम्।
एते ये तु समुल्लसंति विविधा भावाः पृथग्लक्षणा–
स्तेऽहं नास्मि यतोऽत्र ते मम परद्रव्यं समग्रा अपि।।
[shrI samayasAr–kalash: 185]
artha:–jemanA chitanun charitra udAtta (–udAr, uchcha, ujjavaL) chhe evA mokShArthIo A siddhAntane sevan
karo ke–‘hun to shuddha chaitanyamay ek param jyoti ja sadAy chhun; ane A je bhinna lakShaNavALA vividh prakAranA
bhAvo pragaT thAy chhe te hun nathI, kAraN ke te badhAy mane paradravya chhe.’
[uparanA kalash upar param pUjya shrI kAnajI svAmInun pravachan.] phAgaN vad 6
je bhavya jIvane sansAr dukhadAyak bhAsyo chhe ne tenAthI chhUTIne gnAnasvarUpamAn AvavAnI jhankhanA jAgI
chhe evA mokShArthIone shrI AchAryadev Adesh kare chhe ke, jemanA gnAnano abhiprAy udAr chhe evA he mokShArthI
jIvo! tame ek A ja siddhAntane sevan karo ke ‘hun to shuddha chaitanyamay ek param jyoti ja sadAy chhun; e
sivAy badhAy bhAvo hun nathI, te badhAy bhAvo mArAthI judA chhe. dayA vagere puNyabhAvo ke hinsA vagere pAp
bhAvo hun nathI, jANavAmAn kram paDe te paN hun nathI, hun jANanAr ek abhed chhun, ekAkAr param gnAn jyoti chhun.
’ AvA svabhAvanA sevanathI mukti thAy chhe, bIjA koI bhAvanA sevanathI mukti thatI nathI.
AtmAno mokSha pragaT karavA mATe kayA siddhAntanun sevan karavun te AchAryadev batAve chhe. AchAryadeve koI
shubhabhAvanun sevan karavAnun kahyun nathI, vyavahAranun sevan karatAn karatAn mokSha thAy em kahyun nathI; ‘hun ek shuddha
chaitanyasvabhAv chhun’ evA ja siddhAntanun sevan karavAnun kahyun chhe. ‘hun pote sadAy chaitanyamay chhun, hun bIjA pAsethI
samajanAr nathI ne bIjAno samajAvanAr nathI, bIjA koI sAthe mAre sambandh ja nathI;’–jemanA samyaggnAnano udAr
abhiprAy chhe evA mokShArthIo AvA siddhAntanun sevan karo. ‘hun puNya–pApano kartA chhun, vyavahAr karatAn karatAn dharma
thAy, sat nimittanA Ashraye lAbh thAy’ evI je jIvanI mAnyatA chhe te jIvano abhiprAy udAr nathI paN kanjus
chhe, udAr svAdhIn gnAnamAn tenun charitra nathI. te jIv vikAranun–vyavahAranun–parAshrayanun sevan kare chhe tethI tene bandhan
thAy chhe. sarva prakAre gnAnamayabhAv te ja hun chhun, traNe kALe ek gnAnamayabhAv sivAy bIjA koI bhAvo mArA svarUpamAn
nathI, puNya–pApano hun kartA nathI, puNya–pAp mArAmAn chhe ja nahi, vyavahArathI dharma nathI, vyavahArano Ashray mane nathI,
koI paN par nimitto sAthe mAre kAI sambandh nathI–AvI jenI mAnyatA chhe te jIvano abhiprAy udAr chhe, svatantra
gnAnasvabhAvamAn tenun AcharaN chhe tethI tenun charitra udAr chhe. e ja siddhAnt mokShArthIoe sevavA yogya chhe.
he jIv! ‘hun paranun karun, vikAr te hun’ evI buddhi karIne ten tArA gnAnane vikAramAn sankochI dIdhun chhe, have
chaitanyabhAv te ja hun, bIjA badhAy bhAvo mArAthI judA chhe’ em svabhAvanI pakkaD karIne tArA gnAnane udAr
banAv. badhAy parabhAvone gnAnamAnthI chhoDI de. mArA chaitanyasvarUpamAn sharIrano sang nathI, puNya–pAparUp vikAr
bhAvono pravesh nathI ane adhUrA gnAnabhAv jeTalo hun nathI–em udAr charitra karIne gnAnamAnthI tebadhAyane kADhI
nAnkh. je gnAn vikAramAn ekatA karIne aTakatun te gnAn sankochAyelun hatun, svabhAv ane parabhAvane judA
oLakhIne je gnAn potAnA svabhAvamAn vaL‌yun te gnAn vikAramAnthI chhUTIne mukta thayun, te gnAnamAn vikAranI pakkaD
nathI, tethI te udAr chhe; jene evun gnAn chhe te ja mokShArthI chhe. koI jIv bAhyamAn tyAgI ke sAdhu thAy paN
antaramAn em mAne ke vyavahAr karatAn karatAn mArI mukti thaI jashe, to te jIv mokShArthI nathI, teno tyAg ane
vratAdi mokShArthe nathI paN sansArane arthe ja chhe. tenA gnAnamAnthI vikAranI pakkaD chhUTI nathI, tethI tenun gnAn udAr
nathI. je chhUTA hAthe karoDo rUpiyAnun dAn kare te udAr–em ahIn kahyun nathI. rUpiyA to jaD chhe, ‘teno kartA hun chhun’
em mAnanAr mahA mithyAtvI chhe. ane dAnanA shubhabhAv karIne tenI honsh kare te paN udAr nathI, tenun gnAn
kanjus chhe; tene potAnI chaitanya mUDIno upayog karatAn AvaDato nathI tethI te vikArIbhAvonI pakkaD kare chhe.
bhagavAnashrI amRutachandrAchAryadev kahe chhe ke he mokShArthIo! tame em samajo ke hun sadAy ekarUp chaitanyamay

PDF/HTML Page 6 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 101 :
chhun; men kadI vyavahAr karyo ja nathI, rAgarUpe hun kadI thayo ja nathI, pUrve anant kALamAn hun sadAy chaitanyamay ja hato, hun vikArI
thayo ja nathI. hun traNekALe chaitanyamay shudhdha gnAyak jyoti chhun, sansArabhAvane bALanAr chhun paN tene TakAvanAr nathI.
jem agni pAse udhaI baLI jAy chhe tem chaitanyajyot pAse vikAr naShTa thaI jAy chhe. hun chaitanyamay
paramajyoti chhun, rAgano karanAr ke rAgano TALanAr hun nathI. mArA svabhAvamAn rAg hoy to TALunne?
svabhAvamAn kadI rAg chhe ja nahi mATe hun rAgano TALanAr paN nathI. chaitanyamay svabhAv sadAy shuddha chhe. Am
potAnA svabhAvanun sevan karavAthI vikAr svayam TaLI jAy chhe ane mokSha dashA pragaTe chhe. mATe mokShArthIoe A
siddhAntanun ja sevan karavun, temAn samyagdarshan–gnAn–chAritra traNe samAI jAy chhe.
shrI AchAryadeve ahIn mokShArthIone ja sambodhan karyun chhe, svachchhandI jIvonI vAt lIdhI nathI. jeo vyavahArathI
paN bhraShTa thaIne potAnA svachchhande pravarte chhe teo to mahA pApI anantasansArI chhe. vyavahAranA sevanathI dharma thato
nathI, to paN mumukShu jIvone pahelI bhUmikAmAn vyavahAr hoy chhe. sAchA dev–guru–shAstra pratyenI atyant bhakti–
bahumAn, vinay, ekadam namratA, arpaNatA mumukShune hoy ja, jagat pAsethI mAn levAnI darakAr na hoy. jenI
pAsethI ek akShar maLe teno paN vinay bhUlAy nahi, to je sadgurue Akho AtmA samajAvyo temanA pratye
mumukShune keTalI arpaNatA ane vinay hoy! sadgurunA vinayane lope te mahA svachchhandI chhe. shAstronun gnAn meLavIne
tenAthI je sAnsArik prayojan poShe chhe te paN mahA pApI anantasansAramAn rakhaDI maranAr chhe. satshAstronA gnAnanun
prayojan to vItarAgabhAv karavAnun hatun tene badale tenAthI ja rAgabhAvane ane svachchhandane je poShe chhe te jIv
AtmAno mahA virAdhak chhe. evA jIvonI to vAt ja nathI. teo to AvI mokShanI vAtanun shravaN karavAne paN
lAyak nathI. AtmArthI jIv to dev–guru pAse ekadam nirmAn–nirmAn thaI jAy, jANe ke hun marI gayo chhun–maDadun chhun–
evI nirmAnatA hoy. anantakALathI hun mArA svabhAvano ajAN chhun, mAre AtmA sivAy kAI joItun nathI, hun atyant
pAmar chhun, hun kAI ja jANato nathI, mane svabhAvano lAbh kem thAy? em atyant pAtra thaIne, svachchhandatAne sarvathA
chhoDIne, jhankhanA karato karato sadgurunA charaNe arpAI gayo chhe–evA mokShArthIne AchAryadev A vAt kare chhe ane
evo mokShArthI chokkas A vAt samajIne svabhAv pAmI jAy chhe.
vyavahArane lIdhe nishchay pamAy e mAnyatA khoTI chhe, parantu ‘dev–guru–shAstranA vinay vagar hun mArI
meLe nishchay pAmI jaun’ em mAnIne je vyavahArathI ja bhraShTa thaIne svachchhand seve chhe te to mahA apAtra chhe. UnchI
adhyAtmanI vAt jyAre prachAramAn AvI chhe ane ghaNun AdhyAtmik sAhitya bahAr Avyun chhe, tyAre te sAmbhaLIne
ke vAnchIne anek jIvo potAnA nAme loko pAse vAt karavA manDI paDyA chhe ane e rIte potAnun mAn poShI
rahyA chhe, te jIvo ekalA svachchhandI chhe, ane mahA mohanIyakarma bAndhIne anant bhavamAn bhaTakavAnA chhe.
sadguru gnAnInA charaNe vinay ane arpaNatA vagar potAnI meLe ek akShar paN savaLo pariNamavAno nathI.
vaishAkh ane jeTh mAsanA mAngaLik divaso
vaishAkh sud 2 somavAr: param pUjya param upakArI vaishAkh vad 8 somavAr: shrI shAntinAth prabhunAn
shrI kAnajI svAmInI 59mI janma jayanti. janma–tap tathA mokSha kalyANakano divas ane
vaishAkh sud 3 mangaLavAr: akShayatrIj. dAnatIrtha shrI jain svAdhyAyamandir–sonagaDh–nA udghATanano
pravartanano divas. bhagavAn shrI RuShabhadevane tathA temAn shrI samayasAr shAstrajInI
shreyAnsakumAre sauthI pahelun AhAradAn karyun. sthApanAno 11 mo vArShik utsav.
vaishAkh sud 10 mangaLavAr: shrImahAvIr bhagavAnano jeTh sud pa shukravAr: shrutapanchamIshrI bhUtabalI
kevaLagnAnakalyANak divas. AchAryadeve chaturvidh sanghasahit shrI ShaTkhanDAgamanI
vaishAkh vad 6 shanivAr: sonagaDhanA pUjAno utsav karyo hato te divas.
samavasaraNamandiramAn shrIsImandhar bhagavAnanI jeTh vad 2 budhavAr: shrI RuShabhadev
chaumukhI pratimAnI tathA shrIkundakundAchAryadevanI bhagavAnanA garbha–kalyANakano divas.

PDF/HTML Page 7 of 33
single page version

background image
: 102 : Atmadharma : 55
svachchhande samasAr vAnche ke karoDo shAstro vAnche toy kAI samajAy nahi. svachchhandane lIdhe badhun ja Undhunn pariNamashe.
shrImad rAjachandrajIe kahyun chhe ke–
‘nij kalpanAthI koTI shAstro mAtra manano AmaLo’
potAnA svachchhandathI karoDo shAstro bhaNI jAy te kAI gnAn nathI. evun shAstra gnAn to abhavya jIvane
paN hoy chhe. ahIn ‘mokShArthIo’ kahIne AchAryadeve sAchA mumukShu jIv kevA hoy te batAvyun chhe. jenA antaramAn
sansArano trAs jAgyo chhe, svachchhand chhoDI dIdho chhe, satsamAgame arpaNatA pragaTI chhe, dharmanA nAme sansAranan kAI
paN prayojan poShato nathI, ekalA mokShano ja arthI chhe evA jIvane shrIguru kahe chhe ke–he mokShArthI jIv! tun tArA
AtmAnA shuddha chaitanyasvabhAvanI pratIti karIne tenun ja sevan kar. tun ghaNun shravaN karavAmAn rokAje, ke ghaNA
shAstronun vAnchan karaje–em nathI kahyun paN potAnA shuddhAtmAnun sevan karaje em kahyun chhe. ‘hun shuddha chaitanyamay
sadAy ek param jyoti chhun’ evA siddhAntanun sevan karavun te mokShano upAy chhe. siddhAntanun sevan eTale shun?
shabdonI vAt nathI paN e siddhAnt vaDe je vastu svabhAv batAvyo chhe te vastu svabhAvanI ja ruchi–gnAn–
anubhav ne lInatA karavI.
mokShArthI jIvanA chittanun charitra udAr chhe, Unchun chhe, UjjavaL chhe. ahIn munidashAnA chAritranI vAt nathI
paN samyak shraddhA–gnAnanA chAritranI vAt chhe. gharamAn rahelA gRuhasthane ya AvI dashA hoy chhe. shraddhA ane gnAnanun
AcharaN sudhAravAnI vAt chhe. chothun guNasthAn kem pragaTe tenI vAt chhe. ‘hun sadAy jANanAr svabhAv chhun, puNya–
pAp nA koI bhAvo hun nathI’ evA siddhAntanun sevan karo–eTale evI shraddhA karo, evun gnAn karo ne evI
sthiratA pragaT karo.–e ja mokShArthI jIvanI kriyA chhe.
hun trikALI shuddha chhun evI draShTinun sevan karo, eTale puNyabhAv thAy tenun paN sevan na karo. je pAtra
jIvane puNyabhAvamAn paN honsh nathI te jIv pAp pravRuttimAn svachchhande varte–em kem bane? puNyabhAvano paN je
niShedh kare chhe te shun pApabhAvano Adar karashe? em kadI bane nahi. koI jIv ‘hun trikAL shuddha chhun, mane bandhan
nathI’ em mAtra vAtoDiyo thAy ane svachchhande game tem pravarte, dharmanA bahAne strIo sAthe parichay bAndhe, mAn
poShe, paryAyano vivek bhUlIne mAtra shUShkatA seve e to mahAn virAdhak chhe, tevA jIvone shuddha AtmAnun sevan
hoI shake nahi, teo to svachchhandatAnun sevan karI rahyA chhe. jeo ghaNI lAyakAt pragaT karIne AtmA khAtar ja
sat samajavA prayatna kare chhe evA AtmArthI–mokShArthI jIvo AvA ja siddhAntanun sevan karo.
bhagavAnanI bhakti karatAn karatAn chAritra sudhare em mithyAdraShTi jIvo mAne chhe. bhakti to shubharAg chhe,
shun rAg karavAthI chAritra sudharatun hashe? vaLI keTalAk agnAnIo kahe chhe ke ‘ApaNe pahelAnn chAritra sudhAravA
mAnDo ane tyAg karo, samyagdarshan to koIk bhAgyashALIne ja thAy. ’ are bhAI, samyagdarshan vagar chAritrano
sudhAro kevo? ne tyAg kevo? samyagdarshan na thAy ane chAritra sudharI jAy e to mUDh jIvanI vAt chhe. ahIn
AchAryadev sIdho ane satya upAy batAve chhe ke je mokShArthI hoy te badhAy jIvo, ‘hun shuddha chaitanyamay AtmA chhun
ne anek prakAranA je vikArI bhAvo chhe te badhAy mArAthI judA chhe’ evA siddhAntanun sevan karo. A trikALI
siddhAnt chhe. je puNya pariNAm thAy teno paN AmAn nakAr Avyo to svachchhande pAp sevavAnun to nAm ja shenun
hoy? pAp pariNAm seve ane mAne ke mane doSh lAgato nathI–evA svachchhandI jIvo to A sUtra sAmbhaLavAne ya
lAyak nathI. jenAn antaramAn koI chhAndA nathI, mAtra ek AtmArthanun ja kAm chhe evA mokShArthI jIvone mATe A
vAt chhe. jem kerInA goTalAne vAvIne tenun poShaN karavAthI kerI pAke chhe tem ‘hun sadAy shuddha chaitanyasvabhAv chhun’
evA sAchA abhiprAyavaDe AtmAnun sevan karavAthI mokShaphaL pAke chhe. jene shuddha AtmAnI shraddhAnun ja ThekANun nathI
ane vikArapaNe ja AtmAne seve chhe te jIvane vikAr vadhatAn–vadhatAn atyant hInadashA prApta thAy chhe arthAt te
nigod jAy chhe.
ahIn par jIvonI bhAvanA nathI paN AtmArthI jIv potAnA svabhAv sanmukh thaIne potAnI ja
bhAvanA kare chhe. kevI bhAvanA kare chhe? ‘hun shuddha chaitanya chhun. sadAy evo ne evo ja chhun–’ em trikALI
svabhAvanI bhAvanA kare chhe. hun sadAy chaitanyamay chhun–e asti paDakhun batAvyun. have nAsti paDakhun shun chhe te batAve
chhe–arthAt kevA bhAvono niShedh karIne svabhAv taraph DhaLe chhe te batAve chhe. ‘A je bhinna lakShaNavALA vividh
prakAranA bhAvo pragaT thAy chhe te hun nathI, kAraN ke te badhAy mane

PDF/HTML Page 8 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 103 :
paradravya chhe.’ potAnA paryAyamAn je bhAvo thAy chhe teno niShedh kare chhe. paryAyadraShTi chhoDIne dravyadraShTi kare chhe.
chaitanyapaNun te mArun lakShaN chhe, ane je vividh prakAranA rAgAdi bhAvo thAy chhe te chaitanyathI judA lakShaNavALAn chhe,
hun chaitanya ek prakArano chhun ane paryAyanA vikArabhAvo anek prakAranA chhe, hun trikAL shAshvat chhun ane A
paryAyanA vikArabhAvo kShaNe kShaNe navA navA pragaT thatA jAy chhe, mATe te hun nathI. gnAnI samaje chhe ke paryAyamAn
vikAr chhe, paN shuddhachaitanyadravyasvabhAvanI bhAvanAnA jore teno niShedh kare chhe. mArA paryAyamAn paN vikAr thato
nathI em mAnIne svachchhandatA seve te to moTo pApI chhe.
je AtmArthI jIv chhe tene kaShAyanI mandatA hoy chhe ane mAtra mokShanI abhilAShA chhe. evA jIvane
svachchhand to hoto ja nathI; paN dev–guru pratyenI bhakti–bahumAn vagere je shubhabhAv thAy te paN hun nathI, te
bhAvo to kShaNik chhe, mArA chaitanyabhAvamAnthI tenI utpatti thaI nathI. mArun shuddha chaitanyasvarUp sadAy ek sarakhun
chhe, ne paryAyamAn je anek prakAranA shubh ke ashubh bhAvo dekhAy chhe te navA navA pragaT thAy chhe, te bhAv mArun
svarUp nathI.–Am abhiprAy karIne potAnA gnAnane shuddhasvabhAvamAn pariNamAvo. trikALI shuddhasvabhAvano
Ashray karavo, svabhAvano Ashray karatAn vyavahArabhAvono niShedh thaI jAy chhe–Avun mokShArthI jIvanun svarUp chhe.
mArun chaitanyasvarUp ek prakAranun chhe ne A dayA–bhakti vagere bhAvo anek prakAranA chhe–vividh chhe,
chaitanyanun ekapaNun te AtmAnun svarUp chhe ane vividhapaNun te vikAranun svarUp chhe, em bannene judA oLakhIne
potAnA chaitanya svabhAvamAn pariNamIne tenun ja sevan karo. ane bIjA badhAy bhAvone chaitanyathI judA jANIne
chhoDo–em mokShArthI jIvone upadesh chhe. ek shuddha chaitanyamayabhAv sivAy bIjA badhAy bhAvo navA navA pragaT
thAy chhe, te hun nathI. ‘chaitanya svabhAv te hun chhun’ em astidharma ane ‘vikArabhAvo hun nathI’ em nAstidharma–e
rIte asti–nAstidharma vaDe potAnA svabhAvane siddha karavo te ja anekAntadharma chhe.
AtmAnun shuddhachaitanya svarUp batAvyun ne paryAyamAn vikAr chhe tenun gnAn karAvyun. trikALI shuddhasvabhAv ane
vartamAn paryAyano vikAr e bannenun gnAn karIne svabhAvano svIkAr ane vikArano niShedh karavo ke shuddha chaitanya
te hun chhun ne vikArIbhAvo hun nathI. chaitanyasvarUp te ja svadravya chhe, ne badhAy vikArI bhAvo mArA mATe paradravya chhe,
te koI bhAvo mane sukhanun kAraN nathI, mAre te bhAvono Ashray nathI. jem sharIr vagere jaD vastuono
AtmAmAn atyant abhAv chhe tem chaitanyasvabhAvI AtmAmAn vikArano atyant abhAv chhe–em mokShArthI
anubhave chhe. je vikArane svadravyapaNe anubhave chhe te jIv kadI vikArathI mukta thato nathI. svabhAvamAn vikAr
nathI, jyAre potAnA svabhAvamAn DhaLe chhe tyAre vikArano anubhav hoto nathI. mATe mokShArthI jIvoe em
anubhav karavo ke shuddha ek chaitanya ja hun chhun, vikAr mArAmAn nathI. vikArabhAvo chhe mATe hun svabhAvamAn DhaLun chhun–
em nathI, paN vikArano abhAv karIne svabhAvamAn DhaLun chhun. jyAre hun svabhAvamAn DhaLun chhun tyAre vikArano
abhAv (–niShedh) thaI jAy chhe, tethI te mArAthI paradravya chhe. nAnAmAn nAno dharmI jIv paN AvA ja
abhiprAyanun sevan kare chhe. AvA abhiprAyathI ja dharmanI sharUAt thAy chhe. ane tyArapachhI paN AvA
svabhAvanA sevanathI ja jyAre chaitanyamAn visheSh lInatA thatAn rAg alpamAn alpa thaI jAy tyAre munidashA
pragaTe chhe, tyAn bAhya ane antaramAn nirgranthapaNun hoy chhe.
panDit nAm dharAvIne koI jIv to em mAne chhe ke ‘pahelAnn muni thaIe pachhI samyagdarshan thavAnun hashe to
thaI jashe,–’ te taddan agnAn chhe. jem–chUlA upar traN hAnDalA mUkyAn hoy ane koI kahe ke sauthI nIchalAn
hAnDalAnun pANI to jarAy Unun thayun nathI ane upalA hAnDalAnI vastu barAbar pAkI gaI chhe; to enI vAt
taddan khoTI chhe. tem–mokShamArgamAn evo kram chhe ke pahelAnn samyagdarshan thAy pachhI samyakchAritra thAy. tene badale
agnAnI jIv kahe chhe ke pahelAnn chAritra karo. paN samyakdarshan vagar chAritra hoI ja shake nahi. samyagdarshan thayun
nathI ane chAritra tathA munidashA thaI gaI chhe em mAnanAr mithyAdraShTi chhe. paryAyamAn rAg hovA chhatAn dharma thAy
chhe. rAg pote dharma nathI paN rAg vakhate ja rAgarahit chaitanyasvabhAvanI shraddhA–gnAn TakAvI rAkhavAn te dharma chhe hun
parathI ane vikArathI chhUTo chhun evo siddhAnt seve to vikArathI mukti thAy, paN hun paranA sambandhavALo ne vikArI
chhun evA siddhAntanun sevan kare to vikArano ane parano sambandh chhUTe nahi ne mukti thAy nahi. he AtmArthI jIv!
jo tAre kAryasamayasAr–paramAtmA

PDF/HTML Page 9 of 33
single page version

background image
: 104 : Atmadharma : 55
thavun hoy to tun tArA kAraN samayasAr–paramAtmAnun sevan kar. pachhI temAn lInatA thatA rAg–dveShano abhAv
thaIne paramAtmadashA pragaTe chhe.
ahIn to, jene paryAyamAn rAgAdi thAy chhe tene samajAve chhe. rAgAdi vikAr chhe tene svIkAre chhe tathA te
vikArathI chhUTavAnI jene jhankhanA chhe ane svachchhandatA chhoDIne guru pAse arpAI gayo chhe evA shiShye mokSha mATe
kyA siddhAntanun sevan karavun joIe te samajAvAy chhe; mokShArthI jIvane kevo niyam hoy? trikAL shuddha chaitanyamay
svabhAv chhun–em mAnavun te ja sAcho niyam chhe. paN AtmAne vikArI ke rAgavALo mAnavo te niyam nathI.
AtmA trikAL shuddha param chaitanyamay chhe–te trikAL niyam chhe. A ja niyamanA sevanathI dharma thAy chhe. ATh
varShanI bAlikA paN e niyamanA sevanathI dharma pAme chhe, ne so varShano dravyalingI sAdhu paN A niyamanA sevan
vagar dharma pAmato nathI. mATe mokShArthIoe e ja niyamanun sevan karavun.
A kaLashamAn AchAryadeve nishchayasvabhAvano Adar ane vyavahArano niShedh jaNAvyo chhe. sAdhak jIvane
paramArthano Adar ne vyavahArano niShedh te muktino upAy chhe. rAg mand paDe te puNya chhe, tenAthI dharma nathI. hun
chaitanyasvarUp chhun, mArAmAn rAg nathI–evI svabhAvadraShTi te dharma chhe.
ahIn evA mokShArthIjIvanI vAt chhe ke jene ek AtmArtha ja sAdhavo chhe, jene antaramAn bIjo koI rog
nathI, jagatanA mAn–AbarU joItAn nathI, lokanI anukULatA joItI nathI, AchArya–upAdhyAyapaNAnI padavI
joItI nathI. lokomAn panDit kahevarAvavun nathI, sansAr mAtranun koI prayojan nathI, potAnA jANapaNAnun
abhimAn nathI, sAchA dev–guru–shAstra pratye arpaNatA thaI gaI chhe, gnAnIo pAsethI ek akShar sAmbhaLatA
ullAs ne Anand AvI jAy chhe.–evA AtmArthI jIvo mokShano mArga samaje chhe.
aho, AchAryadevoe antaramAn anubhavIne tenun rahasya shAstromAn utAryun chhe. kundakund AchAryadeve chothI
gAthAmAn kahyun ke kAm–bhog–bandhananI vAt jIvoe sAmbhaLI chhe, paN shuddha AtmAnI vAt pUrve kadI sAmbhaLI nathI.
ahIn sAmbhaLavAnun kahyun chhe eTale shrIguru pAsethI shuddhAtmAnun shravaN karatI vakhate je vinay, bahumAn joIe ane
svachchhandano tyAg joIe te temAn AvI jAy chhe. jene shuddhAtmAno prem hoy te jIvane, shuddhAtmAnA sambhaLAvanAr
gnAnIo pratye bahumAn ane vinay hoy ja. guru pAsethI shuddhAtmAnun shravaN karatAn keTalo keTalo vinay hoy! hun
samajIne jagatanA jIvone samajAvI daun–evI jenI buddhi nathI paN mAre mArA potAnA mATe samajIne AtmArtha
karavo chhe em potAnI ja darakAr chhe, jene bahu ja gambhIratA chhe, mAre sat pratye arpaNatA sivAy bIjun kAI
kAm nathI–em je svachhand mUkIne namratAthI ekadam komaL thaI gayo chhe ane jene mokShanun ja prayojan chhe evA
jIvone AchAryadev Adesh kare chhe ke he mokShArthIo! tame AvA siddhAntanun sadAy sevan karo ke hun shuddha gnAnamay
paramajyoti chhun. sAmA jIvamAn tem karavAnI pAtratA chhe tethI AchAryadeve Adesh–vachan kahyun chhe. mokShArthI jIvonA
gnAnano abhiprAy udAr hoy chhe. ‘shuddha AtmA’ te sarvagnadevanA kahelA anant shAstrono sAr chhe. he mokShArthIo,
anant shAstronA sArabhUt A siddhAntanun sevan karo ke ‘ hun chidrUp AtmA chhun, vikAr mArun svarUp nathI. ’ je
jIv A siddhAnt samajyo te jIve sarva shAstrono sAr samajI lIdho. shuddhaAtmasvarUpanI sanmukh abhiprAy thayo
te ja muktinA raste prayAN chhe, te apratihatabhAv pAchho na phare. paranun kAI karavAnI to vAt ja nathI kem ke te
to koI jIv karI shakato ja nathI. ane paryAyamAn je rAg thAy te karavAnI paN vAt nathI, sAdhakadashAmAn te ho
bhale, paN tenAthI dharma nathI. dharmI jIv tene potAnun svarUp mAnatA nathI. A sivAy bIjI rIte AtmAnun
svarUp mAne tene dharma nathI.
A kaLashamAn AchAryadeve mokSha mATeno mantra Apyo chhe; kevA abhiprAyathI dharma thAy chhe te bahu ja TUnkI
rIte AchAryadeve batAvyun chhe. jem jinamandir upar sonAno kaLash chaDhAve tem shrI kundakund bhagavAnanI rachanA upar
shrI amRutachandrAchAryadeve A kaLash chaDhAvyo chhe. asti nAstithI saras kathan karyun chhe. paryAyamAn vyavahAranun
astipaNun to batAvyun paN chaitanyanA shuddhagnAyak svabhAvamAn teno nakAr karyo.
prashna:–A dharmamAn tyAg karavAnI vAt AvI ke nahi?
uttar:–ek shuddha chaitanyasvabhAv te hun ne chaitanyathI vilakShaN evA sarve par bhAvo te hun nahi, te badhAy

PDF/HTML Page 10 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 105 :
mArAthI judA chhe–AvA abhiprAyamAn badhAy parabhAvono tyAg AvI gayo, ane shuddhAtmAnun grahaN thayun, A
chothA guNasthAnanI–samyagdarshan pAmavAnI–dharmI thavAnI vAt chhe. jyAn sudhI AvA shuddha AtmasvabhAvane na
samaje tyAn sudhI jIvanAn badhA sAdhan khoTAn chhe.
hun Atmatattvano atyant ajAN chhun; dev–guru–shAstranA ane dharmAtmAnA dAsano paN hun dAs chhun, temanA
charaNanI rajano paN hun dAs chhun–evI arpaNatA vagar tattvanun pariNaman thAy nahi. koIk pAsethI sAmbhaLIne ke
shAstro vAnchIne vAto kare tethI kAI antaramAn pariName nahi. gnAnIo pAsethI shravaN karelI vAt potAnA nAme
chaDAvIne jagatane kahevA mAnDe ane e rIte mAn poShe te to moTA svachchhandI chhe, anant sansArI chhe. A to
adhyAtmanA ajar pyAlA chhe, apAtra jIv te pachAvI shake nahi. antaramAn jene AtmAnI khaTak chhe, AtmAnA
hit sivAy bIjun kAI ja prayojan nathI, samajIne bIjA pAsethI moTAI nathI levI paN potAnA AtmA mATe
ja samaje chhe evA mokShArthI jIvanI vAt chhe. A jeTalI kahevANI teTalI barAbar pAtratA pragaT kare pachhI ja
shuddhAtmAnun antar pariNaman thAy. sat sAmbhaLIne tenA vaDe je viShayakaShAyane poShe chhe te mahA pApI anant
sansArI chhe, satnun shravaN karavAne paN te pAtra nathI, tene to vyavahAranI lAyakAt paN nathI, e to sIdhA
durgatimAn jAy chhe.
jeNe tIvra pAp chhoDI dIdhun chhe, svachchhand chhoDI dIdho chhe, puNyabhAv paN jatA karavA chhe, viShayomAn jene
utsAh nathI, sadgurunA lakShe–temanI AgnAmAn varte chhe ane badhun jatun karIne ek shuddhachaitanyasvabhAv ja rAkhavo
chhe te ja AtmArthI chhe, ane te jIv shuddhAtmAnun sevan karIne mokSha pAme chhe. AtmAmAnthI svachchhandatA chhoDe nahi te
jIv ‘hun shuddhAtmA chhun’ evA samyakabhiprAyanun sevan karI shake nahi. mATe svachchhandane jeNe atyantapaNe chhoDI dIdho
chhe evA mokShArthI jIvoe shuddhAtmAnI oLakhAN karIne tenun ja sevan karavun. shuddhAtmAnI oLakhAN vagar jIv
anantavAr dravyalingI sAdhu thayo ane merun parvat jevaDo Dhagalo thAy eTalA morapInchhI ne kamanDaL dhAraN karyA,
paN shuddhAtmAnun sevan na karyun tethI AtmAnun jarAy kalyAN thayun nahi. ek shuddhAtmAnA sevan sivAy bIjA
badhAy bhAvonun sevan jIve anantakALathI karyun chhe. vyavahAranA jeTalA prakAr chhe tenun sevan karyun chhe paN
nishchayasvabhAv ekarUp chaitanyamay paripUrNa chhe tenun kadI sevan karyun nathI. shuddhAtmA sivAy tIrthankaragotra paN
sevavAyogya nathI. tIrthankaragotra to jaD karma chhe te to paradravya chhe ja, paN je bhAvathI tIrthankaragotra bandhAy te
bhAv paN mArA AtmAthI paradravya chhe; hun to shuddha chinmAtra chhun. evA siddhAntanun sevan karavun te muktino upAy
chhe. mATe shrI AchAryadev kahe chhe ke–
he mokShArthI jIvo! tame A siddhAntanun sevan karo ke ‘ hun to shuddha chaitanyamay ek paramajyoti ja sadAy chhun;
ane A je bhinna lakShaNavALA vividh prakAranA bhAvo pragaT thAy chhe te hun nathI, kAraN ke te badhAy mane
paradravya chhe. ’
AtmAno sukh svabhAv
shrI pravachanasAr gAthA 67–68 upar param pUjya shrI kAnajI svAmInA vyAkhyAnano sAr
:::– sAn. 2472 : poSh sud pa –:::
AtmA potAnI meLe ja sukh pariNAmanI shaktivALo chhe, tethI bahAranA viShayo tene kAI ja karatA
nathI. em batAve chhe–
jo draShTi prANInI timirahar, to kArya chhe nahi dIpathI;
jyAn jIv svayam sukh pariName, viShayo kare chhe shun tahIn? 67.
artha:–jo prANInI draShTi timirahar hoy to (eTale ke andhArAmAn dekhI shake evI ja Ankh hoy to)
dIvAthI kAI prayojan nathI arthAt dIvo kAI karato nathI, tem jyAn AtmA svayam sukharUp pariName chhe tyAn
viShayo shun kare chhe?
jIv potAnI dashAthI ja sukharUp thAy chhe. sAmagrIo tene kAI karatI nathI. ahIn ‘Anand–adhikAr’
hovAthI sukhanI vAt karI chhe. sukhanI jem dukharUpe paN jIvanI dashA thAy chhe, temAn pratikUL sAmagrI kAI karatI
nathI. je jIvanI AnkhanI shakti ja andhArAne haNanArI chhe tene padArtho jANavA mATe dIpakanI jarUr nathI, te

PDF/HTML Page 11 of 33
single page version

background image
: 106 : Atmadharma : 55
sIdho Ankh vaDe ja prakAshe chhe. tem je jIv svayamev potAnA svabhAvamAn DhaLIne sukhI thayo tene koI anya
sAmagrInI jarUr nathI. jIv sukharUp ke dukharUp svatantrapaNe thAy chhe. koI mANas chhAtI upar chaDI bese ane
chharAvaDe chhAtImAn ghA mAre te vakhate paN jIvane sukharUp pariNamavun ke dukharUp pariNamavun temAn te svatantra chhe.
anukUL sanyogo hoy to ja sukh thAy ne pratikUL hoy to dukh thAy–em nathI. anukUL sanyog kAI jIvane
sukhI karI detA nathI ne pratikUL sanyog kAI jIvane dukhI karI detA nathI. jIv pote svabhAvamAn gnAnapaNe
pariName te vakhate bahAramAn bhale pratikUL sanyog hoy, paN te kAI jIvanA sukhane rokatA nathI.
siddhabhagavAn svayam pUrNa gnAn ane sukharUpe pariNamI gayA chhe, temane sAmagrInun shun kAm chhe? kevaLagnAn
ane vItarAgabhAve pariNamIne AtmA pote sukharUp thayo tyAn muktishIlA vagere sAmagrI ke paramaudArik
sharIrAdi akinchitkar chhe. parantu upAdAn nimittano meL evo chhe ke jIv jyAre kevaLagnAn pragaT kare tyAre sharIr
paramaudArikapaNe svayam pariName ja. tevI ja rIte agnAn ane rAg bhAve pariNamIne jIv pote ja dukhI thAy chhe,
rog vagere bAhya pratikUL sAmagrI temAn akinchitkar chhe.
agnAnI jIv pote paramAn ekatva buddhinAn rAgavaDe viShayomAn sukhanI kalpanA kare chhe, te kalpit sukharUpe
pote ja pariName chhe ane bahAranI sAmagrImAn sukhapaNAno mithyA Arop kare chhe. jIve bahAramAn sukh mAnyun chhe
paN te mAnyatAmAn paN par vastuo to akinchitkar ja chhe. te jIv bhale viShayomAn sukh mAne paN kharekhar to
viShayo taraphanI AkuLatAthI te dukhI ja chhe. agnAn ane rAgadveSharUpe pariNamIne jIv pote ja dukhI thAy chhe,
pratikUL sAmagrImAn dukhano maphatano Arop kare chhe. ahIn AchAryadev AtmAnA svAbhAvik sukhanun varNan karatAn
batAve chhe ke AtmAnun sAchun sukh bahAranA badhAy padArthothI nirapekSha chhe. agnAnIo pote svayam sukharUpe
pariNamatA nathI tethI bahAranI vastumAn sukhano Arop kare chhe. Arop eTale mithyA. eTale ke paramAn teNe je
sukh mAnyun chhe te mithyA chhe, te dukh ja chhe. siddhabhagavAn to svayam gnAn ane vItarAgapaNe pariNamIne
sukhasvarUp thayel chhe, tethI temane pAramArthik sukh chhe; ane pAramArthik sukh hovAthI kyAy bahAramAn sukhano
Arop nathI. mATe siddhabhagavAnanI jem badhAy jIvone bahAranA padArtho sukhanun kAraN nathI.
koI paravastuomAn AtmAnun sukh chhe to nahi, paN agnAnIo indriyonA viShayomAn sukhanI kalpanA
karI chhe. bahAramAn sukhanI je kalpanA karI chhe te kalpanAnun sAdhan indriyo ke bahAranA padArtho nathI.
prashna:–sArA sArA padArtho bhogavatAn pratyakSha majA to Ave chhe?
uttar:–AtmA sivAy bahAranA koI padArthane bhogavavAnI vRutti te AkuLatA chhe, dukh chhe. indriyanA
viShayomAn jarA paN sukh nathI, paN kalpanAthI temAn phogaT adhyAs karIne svayamev sukhanI kalpanArUpe pariName
chhe. jem viShTAmAn sukh chhe nahi paN viShTAno premI bhamaro temAn sukhanI kalpanA kare chhe, te kalpanAnA sukharUpe
pote pariName chhe, kAI viShTA tene sukhanun sAdhan thatI nathI. tem AtmAnA gnAnasvabhAv sivAy bahAramAn koI
viShayomAn ke shubhAshubhabhAvamAn sukh nathI, chhatAn ‘AmAn mArun sukh chhe’ evI phogaT buddhivaDe agnAnI jIv
viShayono sang kare chhe, parantu viShayo tene kAI ja karatA nathI, te pote ja svayamev sukhanI kalpanArUpe pariName
chhe. siddhabhagavAnane indriyo ane indriyonA viShayo nathI, pote ja svayamev pUrNa sukhamay thaI gayA chhe. AtmAno
svabhAv ja sukh chhe, te sukhamAn koI bIjAnI apekShA nathI. lokAlokanA samasta padArtho siddhabhagavAnanA
gnAnanA viShayo chhe arthAt siddhabhagavAn AkhA lokAlokane jANe chhe, temane viShayomAn sukhanI kalpanA nathI
paN temano AtmA svabhAvathI svayamev sukhI thaI gayo chhe. indriyo hoy to ja sukh hoy–em nathI. siddhone
potAnA sukhamAn paravastuo kAraN nathI. gnAnamAn paravastuo jaNAy te kAI sukhanun ke dukhanun sAdhan nathI.
kevaLI bhagavAnone potAnA gnAnamAn narakanAn dukh–nigodanAn dukh–svarganAn kalpit sukh ane anant
kevaLagnAnIonA pAramArthik sukh–e badhuy jaNAy chhe, paN te koI padArtho temane sukh–dukhanun kAraN nathI,
pote svayam pAramArthik sukhI chhe. potAnA AtmasvabhAvanA sukhamAn koI par viShayonI apekShA nathI paN
agnAnIne tenun bhAn nathI tethI te jIv viShayomAn sukhanI kalpanA karIne AkuLatAthI dukhI thAy chhe. tene paN
par viShayo sukhanun ke dukhanun sAdhan thatI nathI.

PDF/HTML Page 12 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 107 :
sansAramAn ke muktimAn AtmA pote dukh ke sukharUpe pariName chhe, viShayo tene kAI karatA nathI. sansArI
jIvane ke mukta jIvane sharIr–indriyo ke lokAlokanA koI padArtho sukhanun sAdhan kadI nathI. svayamev svabhAvathI
ja AtmA sukhI thAy chhe.
ahIn AtmAno sukhasvabhAv oLakhAvIne shrI AchAryadev viShayo pratyenI sukhabuddhithI agnAnIone
chhoDAve chhe. agnAnIo viShayone sukhanAn sAdhan mAnIne nakAmA temane avalambe chhe ane AkuLit thAy chhe.
ahIn tevA jIvone viShayonI sukhabuddhithI chhoDAvIne svabhAv taraph vALe chhe; are agnAnI! jem siddhabhagavAn
koI paN par viShay vagar svabhAvathI ja sukhI chhe tem tArA AtmAnun sukh paN bahAranA padArthonI apekShA
vagaranun chhe. bahAramAn sukh lAge chhe te to ten tArA rAgane lIdhe mAtra kalpanA karI chhe. rAg vagaranun ekalun gnAn
ja sukharUp chhe. rAgamAn sukh nathI ne rAganA viShayabhUt padArthomAn ya sukh nathI. agnAnathI ten je paramAn sukh
mAnyun chhe temAn paN tane bahAranA padArtho sAdhanarUp nathI, to tArA dharmamAn arthAt svAbhAvik sukhamAn to koI
paravastu sAdhanarUp shenI hoy? paravastu to temAn sAdhanarUp nathI, ne paravastu pratyeno shubh ke ashubh rAg thAy
te paN tArA dharmamAn sAdhanarUp jarAy nathI. sarve par viShayo ane shubh–ashubhabhAvothI bhinna tAro
gnAnasvabhAv samajIne samyagdarshan–gnAn–chAritrarUp pariNaman kar, te ja tAr dharmanun ne pAramArthik sukhanun
sAdhan chhe. tArA dharma mATe dev–guru–shAstra ke sharIr–paisA–strI vagere koI vastu sAdhan nathI. Am jANIne, he
jIv! tun tArA gnAnasvabhAvamAn ja sukh mAn ne viShayomAn sukhabuddhi chhoD. bhAI! viShayo tArA sukhanun sAdhan
nathI.
।। 67।।
have shrI AchAryadev draShTAntavaDe e vAt draDh kare chhe ke AtmAno sukhasvabhAv ja chhe, sukh AtmAnA
svabhAvathI ja thAy chhe–
jyam AbhamAn svayamev bhAskar uShNa, dev, prakAsh chhe,
svayamev loke siddha paN tyam gnAn, sukh ne dev chhe. 68.
artha:–jem AkAshamAn sUrya svayamev tej, uShNa ane dev chhe, tem lokamAn siddhabhagavAn paN svayamev
gnAn, sukh ane dev chhe.
ahIn shrI siddhabhagavAnanun svayamev gnAn ane sukhapaNun batAvIne AchAryadev em samajAve chhe ke, jem
siddhabhagavAn pote ja gnAn ane sukh chhe tem jagatanA badhAy AtmAonun gnAn ane sukh potAnA
svabhAvathI ja chhe. jIvanAn gnAn ane sukh koI bIjI vastuothI (arthAt viShayothI) nathI. mATe AtmAne
evA viShayothI bas thAv! viShayothI AtmAne sukh chhe evI mithyA mAnyatA nAsh pAmo, ane gnAn ane
sukhamay evA AtmasvabhAvanI shraddhA–gnAn karIne tene ja avalambo. e ja sAchA sukhano upAy chhe.
AtmAne potAnA svabhAvathI ja gnAn ane sukh chhe, temAn koI paN bIjA padArthonun avalamban nathI
em, ahIn sUryanun draShTAnt ApIne samajAvyun chhe. sUrya svayam potAthI ja uShNa chhe, sUryane uShNatA mATe agni–
kolasA vagere koI anya sAdhanonI jarUr nathI tathA sUrya pote prakAsharUp chhe, potAnA prakAsh mATe tene koI
IlekaTrIsITInI ke tel vagerenI jarUr nathI, ane sUrya pote jyotiSh dev chhe. tem siddhabhagavAnano AtmA pote
ja gnAnasvarUp chhe, pote ja nirAkuL sukhasvarUp chhe ane anant divya shaktivALo hovAthI pote ja dev chhe.
jevI rIte AkAshamAn anya koI paN kAraNanI apekShA rAkhyA vagar sUrya pote ja puShkaL prabhAsamUhavaDe
vikasIt prakAshavALo chhe tethI te pote ja prakAsh chhe. tevI rIte lokamAn bhagavAn AtmA paN koI bhinna kAraNanI
apekShA rAkhyA vagar pote ja gnAn chhe. AtmAnun gnAn sva–parane prakAshavA mATe koI paN bhinna sAdhananI apekShA
rAkhatun nathI. jem siddha bhagavAn svayamev kevaLagnAnarUp chhe, temane gnAn mATe judA koI kAraNanI apekShA ja nathI,
tem badhAy AtmAonun gnAn koI judA kAraNanI apekShA rAkhyA vagar potAthI ja thAy chhe. matishrutagnAnane paN
judA koI kAraNanI–Indriyo, sharIr, prakAsh ke rAg vagerenI jarUr nathI; adhUrA gnAn vakhate te indriyAdi bhale hAjar
ho, parantu tenAthI gnAn jANatun nathI. A rIte bhagavAn AtmA svayamev gnAn chhe. sva–parane prakAshavAmAn samartha evI
sAchI anant shaktivALA sahaj svasamvedan sAthe ekamek hovAthI AtmA pote ja gnAn chhe. AtmAnI gnAnashakti
sahaj chhe. je gnAnapaNe AtmA pariNamyo te gnAnashakti sahaj potAjI ja chhe, tene koI kAraNanI jarUr nathI. AtmAne
gnAnanI sAthe ekatAn chhe, paN je lokAlok gnAnamAn jaNAy chhe tenI sAthe AtmAne ekatA nathI. parapadArtho temaj
rAgAdi vikArIbhAvo sAthe AtmAne ekatA nathI paN judAI chhe. tethI AtmAnun

PDF/HTML Page 13 of 33
single page version

background image
: 108 : Atmadharma : 55
gnAn indriyo ke rAgAdithI thatun nathI paN AtmA pote ja sahaj gnAnasvabhAve pariNamIne sarvane jANe chhe.
AtmAne gnAn sAthe ja ekapaNun hovAthI AtmA svayamev gnAn chhe. A rIte, jem sUrya potAnI
svabhAvashaktithI svayamev prakAshavALo chhe tem AtmA potAnI sva–par prakAshak sahaj shakti sAthe ekamek
hovAthI pote ja gnAn chhe–em ek vAt siddha karI.–1.
have bIjA bolamAn AtmA pote svabhAvathI ja sukh chhe–e vAt jaNAve chhe. jem–lokhanDano goLo koIk
vAr agninun nimitta pAmIne uShNa thAy chhe parantu sUrya to koInA nimitta vagar potAnA svabhAvathI ja sadAy
svayamev uShNatArUpe ja pariNamelo chhe tem A bhagavAn AtmA koI paN nimittonI apekShA rAkhyA vagar
potAnA svarUpathI ja, AtmatRuptithI upajatun je sampUrNa anAkuL sukh temAn susthit hovAne lIdhe, sukh chhe.
AtmAnun sAchun sukh potAnA svarUpamAn tRuptithI ja chhe, koI paradravyanA bhogavaTAthI AtmatRupti thatI nathI ne
sukh thatun nathI. jene potAnI AtmatRupti thatI nathI te jIv viShayothI tRupti karavAnun mAne chhe, ane viShayonI
AkuLatAthI dukhI thAy chhe. AtmatRuptithI parinirvRutti upaje chhe eTale ke viShayothI parAgmukh thaIne
AtmasvarUpamAn sthiratA karavAthI sampUrNa mokShasukh upaje chhe, te sampUrNa AkuLatArahit chhe. samyagdraShTi jIvone
AtmAnA svayamev sukh svabhAvanun bhAn thayun hoy chhe ne anshe tevun sukh anubhavyun hoy chhe. sAdhak dharmAtmAne
potAnA pUrNa nivRutta svarUpanI shraddhA–gnAn ne anubhav hoy chhe paN hajI parinirvRutti nathI kem ke sampUrNa
svarUpasthiratA nathI. siddha bhagavantone potAnA nivRutta AtmasvarUpamAn sampUrNa sthiratA vaDe sukhanI paripUrNatA
thaI chhe, tenAthI je sampUrNa anAkuLatA pravarte chhe temAn AtmA pote ja tanmay chhe tethI AtmA pote ja sukh chhe.
agnAnI jIv viShayomAn sukhabuddhine lIdhe viShayomAn ja sthit chhe arthAt parane bhogavavAnI AkuLatAmAn
ja te sthit chhe. gnAnI jIvo to AtmatRuptithI upajatun je viShayAtIt sukh temAn ja susthit chhe. siddhabhagavanto
sadAy em ne em anAkuLatAmAn ja sthit hovAthI teo pote ja sukh chhe. je pote ja sukh chhe tene sukh mATe
bIjA konI jarUr hoy? ‘ siddha dashAmAn to sharIr nathI, kuTumb nathI, lADI nathI, vADI nathI, paisA nathI, bAg–
bagIchA ke moTar nathI, khAvApIvAnun kAI nathI, rAg nathI, ekalA AtmasvabhAv sivAy bIju kAI nathI.
svabhAvathI ja AtmA sukhI chhe. ’ em sAmbhaLIne je jIv kahe chhe ke– ‘bas, ekalo AtmA? ekalA AtmAne
addhar laTakI rahevun temAn shun sukh? sArI sArI vastuonA bhogavaTA vagar AtmAne sukh kaI rIte hoy? –’
teNe (–em kahenAr jIve) AtmAne ja kabulyo nathI, tene AtmAnA svabhAv sukhano vishvAs nathI paN
IndriyonA viShayomAn sukhano vishvAs chhe. AtmAno potAno svabhAv ja sukh chhe ne AtmA pote sukharUp thAy
chhe enI mUDh agnAnIne khabar nathI eTale te par sanyogane jue chhe. jeNe ek paN par viShayamAn sukh mAnyun chhe
te jIvane anantA par viShayomAn Asakit chhe. agnAnI jIvane paN sanyoganA kAraNe sukhanI kalpanA nathI e
vAt to pratham ja siddha karI chhe. agnAnI pote ja mithyA kalpanAthI paramAn sukh mAnIne te kalpanArUpe pariName
chhe, paN kAI te sAchA sukharUpe pariNamato nathI. ne viShayo tene sukhanun kAraN thatA nathI. je kalpanArUp sukh chhe
te paN kAyamI nathI, ek gney padArthanun lakSha chhUTIne bIjA gney padArtha upar lakSha jatAn te sukhanI kalpanA badalI
jAy chhe. agnAnI judA judA viShayonun lakSha karIne temAn sukh kalpe chhe, kharekhar to te vartamAn ja atyant dukhI
chhe. jo dukhI na hoy to teno upayog viShayomAn kem bhame? viShayone grahaN karavAnI AkuLatAnun dukh tene ek
ja prakAranun chhe, mAtra teno viShay badalAvyA kare chhe. gnAnIo pratham to, AtmAno sukh svabhAv ja chhe, ne koI
paN par padArthomAn sukh nathI–em bhedagnAnavaDe jANIne, AtmasvabhAvamAn sampUrNa sthiratA pragaT karIne AtmAthI
ja svayam sukharUp thAy chhe. tyAn sukhanI kalpanA nathI paN AtmA pote svabhAvathI ja sAkShAt sukharUpe pariNamI
gayo chhe. AtmAnA sukhamAn koI paN par padArtho kAI ja karatA nathI. A rIte, sUryanI uShNatAnI mAphak AtmA
pote ja sukh chhe.–2.
e rIte, AtmA svayamev gnAn chhe ane AtmA svay–mev sukh chhe e be vAt samajAvI. have kahe chhe ke–
jem AkAshamAn, koI bIjA kAraNanI apekShA rAkhyA vagar, sUrya svayamev devagati nAmakarmanA dhArAvAhI udayane
vashavartI svabhAv vaDe dev chhe tem bhagavAn AtmA paN, bIjA koI paN kAraNanI apekShA rAkhyA vagar
svayamev, pote divya AtmasvarUpavALo hovAne lIdhe dev chhe. jem siddha

PDF/HTML Page 14 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 109 :
bhagavAn dev chhe tem badhAy AtmAo divyasvarUpavALA hovAne lIdhe svayamev dev chhe.
bhagavAn AtmA dev chhe. divya AtmasvarUpane dev tarIke koN stave chhe? jemane AtmatattvanI upalabdhi
nikaT chhe evA budh janonA manarUpI shilAstambhamAn divyaAtmasvarUpanI atishay dyutinI stuti kotarAyelI chhe.
AtmA pote svayamev dev chhe. agnAnI jIvane AtmasvarUpanI divyatA bhAsatI nathI, tethI tenA hRudayamAn
divyaAtmasvarUpavALA devanI stuti hotI nathI. te to agnAnapaNe viShayomAn sukh mAnIne mithyAtvane stave chhe.
jemane AtmasvarUpanI divyatAnI shraddhA–gnAn ane anubhav thayo chhe ane jemane potAnI kevaLagnAn dashA tadna
najIk chhe evA mahAn sant–munivaro, gaNadharo vagere sarve sAdhak jIvonA hRudayamAn shuddhasiddhAtmA samAn dev
samANAn chhe, ne te jIvonA hRudayamAn tenI stuti nirantar varte chhe. jem pattharanA thAmbhalAmAn siddha bhagavAnanI mUrti
kotarAI gaI hoy tem sAdhak jIvonA shraddhA–gnAnarUp shilAsthambhamAn AtmAnA siddhasvarUpanI divyatAnI stuti
kotarAyelI chhe. ahIn AchArya prabhu e batAve chhe ke sAdhak jIvonA antaramAn potAnA AtmasvarUpano ja Adar
chhe, bIjA koIno Adar hoto nathI. gnAnI janone AtmAnun atIndriy sukh anubhavamAn AvI gayun chhe, ane
potAno AtmA siddha bhagavAn jevo ja divyasvarUpI chhe enA shraddhA–gnAn–anubhav thayA chhe, tethI temanA
gnAnarUpI shilAsthambhamAn potAnA AtmasvarUpanI divyatAno ja mahimA kotarAI gayo chhe ke aho, AtmasvarUpI
divyatA! koI paN padArthonI apekShA vagar pote potAthI ja paripUrNa gnAn ane sukhavALo chhe. hun ja svayamev
gnAn–sukh ne dev chhun. mArA gnAn ane sukhane koI paN anya dravyanI sahAy nathI. pahelAnn agnAnapaNe divya
AtmasvarUpane bhUlIne bahAr viShayomAn sukh kalpyun hatun, paN jyAre gnAnI santo pAsethI em sAmbhaL‌yun ke ‘
indriyonA viShayarahit, AtmAne gnAnapariNamanathI sampUrNa sukh hoy chhe;’ ane potAne evA AtmasvabhAvanI
shraddhA–gnAn–anubhav thaIne viShayomAnthI sukhabuddhi TaLI gaI tyArathI dharmAtmAnA hRudayarUpI shilAsthambhamAn divya
siddhasvarUpanI stuti kotarAI gaI chhe. pahelAnn viShayomAn ekatAbuddhi hatI tene badale have hRudayasthambhamAn potAnA
bhagavAn AtmAnA divyasvarUpanI stuti kotarAI gaI. jem pattharanA sthambhamAn kotarelI mUrti bhUnsAy nahi tem
dharmI jIvonA shraddhA–gnAnarUpI sthambhamAn AtmasvarUpanI je stuti kotarAI gaI chhe te kadI bhUnsAy nahi eTale ke
AtmasvarUpanA je shraddhA–gnAn karyA te kadI bhUnsAy nahi, apratihat shraddhA–gnAn TakIne alpa kALamAn kevaLagnAn
pAme.–AvA bhAvo AchAryadevanI kathanImAn bharelA chhe.
nirlep sarvagna sukhasvabhAvanun mAhAtmya to gnAnIone ja hoy chhe, gnAnIone puNya–pApanun ke sharIrAdinun
mAhAtmya hotun nathI. agnAnI jIvone puNya–pApanun ane sharIrAdi bAhya padArthonun mAhAtmya Ave chhe paN antarang
shuddhAtmasvabhAvanun mAhAtmya Avatun nathI. jene kAI paN vrat–tap nathI evA samyagdraShTi dharmAtmAthI mAnDIne shrI
tIrthankar prabhunA dharma vajIr–te bhave mokShagAmI shrI gaNadharadev paryant badhAy sAdhak jIvonA gnAnamAn siddhanI
stuti kotarAI gaI chhe. jene alpakALamAn siddha thavun chhe evA sAdhak jIvo ja siddhane oLakhIne tenI stuti kare
chhe. potAnun divya AtmasvarUp chhe te ja kharekhar siddha, dev chhe. evA potAnA siddhasvarUpanI divyashaktinun
mAhAtmya gnAnI dharmAtmAonA hRudayamAn kotarAI gayun hovAthI, gnAnIone potAno AtmA ja svayamev dev chhe.
siddha bhagavAn eTale ke AtmAnun sampUrNa shuddhasvarUp te gnAnIonA dev chhe. siddhabhagavAn agnAnInA dev nathI
paN gnAnIonA ja dev chhe. agnAnInA dev to puNya ane tenA phaLarUp viShayo chhe kem ke shuddhAtmAnI tene ruchi
nathI paN viShayomAn sukhabuddhi chhe, tethI tene puNyano ane tenA phaLano mahimA bhAse chhe. AtmAnI divyatAno
mahimA bhAsato nathI. gnAnIne koI paN bAhya viShayono mahimA nathI; temane sAdhak dashAmAn shubh pariNAm thatA
hovA chhatAn tenI tuchchhatA bhAse chhe, ne potAnA chaitanyasvabhAvano ja mahimA chhe.
jem bALakanA antaramAn tenI mAtAnun ja raTaN hoy chhe, mAtAthI vikhUTo paDelo bALak raDato hoy te
vakhate koI tene ramakaDAn ke sArun sArun khAvAnun Ape, paN santoShAy nahi, ‘bas mArI bA, mArI bA’ em
pokAr karato hoy. tem alpa kALamAn jeo kevaLagnAn levAnA chhe evA dharmI jIvanA antaramA ‘mArA siddha–
bhagavAn, mArI siddha dashA’ em ja raTaN thaI rahyun chhe. potAnA svabhAv sivAy bIjA koI paN bhAvathI teo
santoShAtA nathI. aho, pUrNa svabhAv sukhano virah te

PDF/HTML Page 15 of 33
single page version

background image
: 110 : Atmadharma : 55
nabaLAI chhe; te nabaLAImAn tIrthankaragotranAn puNya thAy to tenI paN gnAnIne prIti nathI, teno mahimA nathI.
svarUpanI pUrNAnand dashAnI jhankhanA ane mahimA chhe. paryAyamAn alpa dveSh ke rAgabhAv thaI jAy to tenAthI
potAnun divyasvarUp haNAI jashe evI shankA kadI gnAnI karatA nathI, paN potAnA hRudayamAn siddhane sthApyA chhe tenI
stutinA jore te rAg–dveShane haNI nAkhe chhe.
lokomAn evI vAt Ave chhe ke shrIhanumAne chhAtI chIrI tyAn andarathI bhaNakAr UThayA ke shrIrAm.....
shrIrAm! tem dharmAtmAnA antaramAn paryAye paryAye bhaNakAr UThe chhe ke siddha bhagavAn.... siddha bhagavAn. moharUpI
paDadAne–chIrIne antaramAn shuddha AtmArAmanA bhaNakAr UThayA chhe. sadAy paripUrNa sukh ane gnAnamay divya
shaktivALo potAno siddhasvabhAv dharmInA hRudayamAn kotarAI gayo chhe. siddha jevo trikAL paripUrNa svabhAv chhe te
sivAy bIjA koI bhAvonA bhaNakAr dharmInA hRudayamAn nathI, arthAt paryAy upar draShTi ja nathI. dharmInA hRudayamAn
adhUrA paryAyane sthAn nathI. koI puNya vachche AvI jAy to tene ya sthAn nathI. dharmInA hRudayamAn to ek
chaitanyamay siddhabimb ja birAjamAn chhe; gnAnI to siddhadashAnI prApti karavA mATe ja utsAhit chhe, siddhadashAne
prApta karavAnA utsAhamAn vachche bIjA koI bhAvono mahimA AvavA detA nathI. ek siddha, siddha ne siddha, bIjI
vAt nahi. sAdhakadashAmAn game tevA UnchA puNya–bhAv Ave tenI stuti gnAnIo kadApi karatA nathI. A
bhagavAn AtmA pote divya AtmashaktivALo chhe ane tenI divyatAnI stuti gnAnIonAn hRudayamAn kotarAI gaI
chhe tethI pote (–AtmA) svayamev dev chhe, temAn koI anya kAraNanI apekShA nathI.–3.
siddhadashAmAn, sharIr ane rAgAdithI bhinna evun A Atmatattva pote ja gnAn chhe, pote ja sukh chhe ne pote
ja divya shaktivALo dev chhe. svayamev gnAn, sukh ne devarUpe thayelA te Atmatattvane potAnA gnAn, sukh ke
divyatA mATe koI bIjA kAraNonI jarUr nathI, puNyanI jarUr nathI, sanyoganI jarUr nathI, sharIranI jarUr nathI.
je AvA siddhane oLakhe te jIv potAnA AtmAne paN tevA gnAn, sukh ane divya shaktimay svarUpe oLakhe,
tevA samyagdraShTi jIvanA hRudayamAn siddhanI stuti kotarAI gaI chhe, koI puNyanI ke strI Adi sanyoganI jarA paN
stutine avakAsh nathI. ek siddhasvarUp sivAy bIjA koI paN bhAvone gnAnI upAdey samajatA nathI. aho!
gnAnIonA antaramAn samyakshraddhA–gnAnarUpI thAmbhalAmAn jenI atishay bhavyatAnI stuti kotarAyelI chhe evo A
bhagavAn shuddhAtmA pote ja divyashakti–svarUp dev chhe, enA mAhAtmyane lIdhe gnAnIone puNya vagerenun mAhAtmya
sahajapaNe ja TaLI gayun chhe, ane viShayomAn sukhanI mAnyatA gnAnIone svapne paN hotI nathI.
dharmInA antakaraNamAn siddha bhagavAnanI divyatAnI stuti nirantar kotarAyelI chhe; dharmI jIvo kadI sansArI
jIvanA puNyanAn ke puNyanA phaLanAn vakhAN antarathI karatA nathI. gnAnamUrti paramAnand siddhadashA e ja mAre
AdaraNIy chhe, puNyabhAv thAy te mAre AdaraNIy nathI, to pachhI pApabhAv to AdaraNIy hoy ja kyAthi?
moTA devo ne indro AvIne dharmI jIvanI sevA kare topaN dharmI jIv tenAthI potAno mahimA mAnatA nathI,
IndrapadavInI prashansA karatA nathI. temanA antaramAn to siddhapaNun kotarAI gayun chhe ke hun siddha chhun, mArA ane siddhanA
svarUpamAn pher nathI. aho, hun to siddhasamAn. ‘
सिद्ध समान सदा पद मेरो’ mArun pad traNe kAL siddhasamAn ja
chhe. siddhadashA sivAy bIjo koI bhAv mArun svarUp nathI. hun to siddha bhagavAnano nandan chhun. hun koI sansArI
bApano putra nathI parantu param pitA siddha bhagavAnano putra chhun.
jem laukikamAn pativratA strInA hRudayamAn ek patine ja sthAn chhe, ane jenun jIvan saTTAmay chhe evA
saToDiyAne svapnA paN saTTAnAn Ave chhe, tem dharmAtmAnA hRudayamAn ek siddha bhagavAn sivAy bIjA koIne
sthAn nathI, potAnA paripUrNa shuddhAtmasvarUpanI ja tene prIti–ruchi chhe, svapnamAn paN siddhapaNun bhALe chhe,
siddhadashAnAn svapnA Ave chhe, ‘hun siddha chhun’ evo bhaNakAr UThe chhe, vAto paN siddhadashAnI ja vAramvAr honshathI kare
chhe. AvA dharmAtmA gnAnIo AtmasvabhAv sivAy bIje kyAy sukh mAnatA nathI. viShayonI apekShA vagaranA
svAbhAvik sukhane teo anubhave chhe. ahIn AchAryadev kahe chhe ke, jo AtmAne potAnA svabhAvathI ja sukh chhe,
ne viShayothI sukh nathI to pachhI evA viShayothI bas thAo.

PDF/HTML Page 16 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 111 :
koI paN bIjA kAraNonI apekShA rAkhyA vagar A AtmA pote ja gnAn, sukh ne dev chhe, mATe evA
AtmAnun ja sevan karo, ne sukhasAdhanAbhAs evA viShayothI bas thAo.
bahAranA padArthomAn sukh to chhe nahi, paN agnAnIne temAn sukhano mithyA AbhAs thAy chhe. bahAranA
padArtho sukhanA AbhAsamAtra chhe arthAt bahAranA padArtho AtmAne sukhanAn sAdhan kharekhar nathI chhatAn agnAnI
jIvane temAn sukhanA sAdhanapaNAnI mithyA kalpanA thaI chhe. parantu, jem mRugajaL te kharekhar pANI nathI paN
pANInA AbhAsamAtra chhe, ane tene pANI mAnIne tenAthI tRuShA chhIpAvavA mATe te taraph doDanArA mRugalAne tRuShA
vadhAravAnun ja te kAraN chhe, tem A AtmAne bahAranA viShayo shAntinun sAdhan nathI paN agnAnI jIvane
shAntinA AbhAsamAtra chhe. par viShayo AbhAsamAtra sukhanAn sAdhano dUrathI (agnAn–bhAve) dekhAy chhe paN
kharekhar te dukhanAn ja nimitto chhe. viShayone sukhanAn sAdhan mAnIne, tenA vaDe potAnI AkuLatA maTADavA mATe
je jIv AtmasvabhAvathI chyUt thaIne par viShayo taraph potAnA upayogane doDAve chhe te jIvane mAtra
AkuLatArUp dukh ja thAy chhe. mATe evA Indriy viShayothI bas thAv, bas thAv.
he jagatanA bhavya jIvo! AtmasvabhAvane ja sukhanA kAraNapaNe jANIne, viShayomAn je sukhanI ruchi karI
chhe te pheravI nAnkho, AtmAnA atIndriy sukhanI ruchi karo. –e AchArya prabhunA kathananun prayojan chhe.
samyagdraShTi jIve AtmAnA atIndriy sukhano svAd chAkhyo chhe, te gRuhastha–dashAmAn hoy topaN antaramAn yogI
jevA chhe, AkhA vishvanA badhAy padArthomAnthI sukhabuddhi UDI gaI chhe, ek AtmasvarUpanA sukh sivAy bIje
kyAy temanI ruchi TharI shakatI nathI.–AvI AtmadashA pragaTe tenun ja nAm dharma chhe, ane alpakALamAn ja sampUrNa
pAramArthik sukh pragaTavAnun te sAdhan chhe. he AtmA! kAI bahAranA padArthomAn tArA sukhano bhanDAr bharelo nathI,
tAro AtmA pote ja sukhano bhanDAr chhe. potAnA AtmAne chhoDIne bahAranA padArthomAn sukh mATe jhAmvA nAnkhavA
te to AkuLatA chhe–dukh chhe. potAnA AtmAne oLakhIne temAn ekamek thAy to potAnA pUrNa sukhano pragaT
anubhav thAy.
jem bALak ramat gamat karato hoy topaN thoDI thoDI vAre potAnI mAtA pAse jaIne tenun moDhun joI
Ave chhe, tem dharmAtmA sAdhak jIv gRuhasthadashAmAn hoy ane vyApAr ke rAjapAT vagere kAryo bahAramAn hoy paN
te koI sanyoganI ke rAganI prIti dharmAtmAne nathI, e badhAyane lakShamAnthI chhoDI daIne vAramvAr potAnA
paramAnandamay svabhAvamAn DhaLI javAno prayatna kare chhe. svabhAvano ja Adar karatA karatA ane rAg rahI jAy
teno niShedh karatA karatA dharmAtmA jIv sAdhakabhAvamAn AgaL vadhe chhe. ane chhevaTe svabhAvanI ekAgratAnA jore
sampUrNa rAgAdino abhAv karIne pote pUrNa sukhI siddha thaI jAy chhe.
siddha bhagavAn koI bAhya kAraNanI apekShA vinA potAnI meLe ja svaparaprakAshak gnAnarUp chhe, anant
Atmik AnandarUp chhe ane achintya divyatArUp chhe. siddha bhagavAn jevo ja sarve jIvono svabhAv chhe. tethI
sukhArthI jIvo viShayAlambI bhAv chhoDIne nirAlambI paramAnand svabhAve pariNamo.
siddha bhagavAn jevo ja badhA AtmAono svabhAv chhe. siddha bhagavanto koI paN par viShayo vagar,
svabhAvathI ja sampUrNa sukhI chhe. ahIn shrI siddha bhagavantone AdarsharUp rAkhIne AchAryadev bhavyajIvone sambodhan–
kare chhe ke – he jagatanA sukhArthI jIvo! viShayomAnthI AtmAne sukh nathI maLatun, paN AtmAne potAnA
svabhAvathI ja sukh chhe em barAbar samajo ane viShayAlambI sukhabuddhi chhoDIne AtmAnI ruchi karIne AtmAnA
nirAlambI paramAnandamay svAdhIn sukharUpe pariNamo. ekalA nij chaitanyasvarUpane avalambanAro bhAv te ja satya
sukh chhe, temAn AkuLatA nathI. e sivAy jagatanA badhAy padArthone avalambanAro bhAv te dukh ja chhe, sharIr–
paisA–strI Adine avalambato bhAv ho ke dev–guru–shAstra ne avalambato bhAv ho – te bhAv pote parAdhIn
ane dukharUp chhe, viShayAlambI koI bhAvamAn sukh nathI. divyadhvaninun shravaN karavAno bhAv te paN viShayAlambI
bhAv chhe ne temAny AkuLatA chhe, mATe sarva viShayothI bhinna ane viShayAlambI bhAvothI paN bhinna evA,
svayamev gnAn ane sukharUp nij Atmatattvane oLakhIne svAvalambI bhAv vaDe AtmAnA sAchA sukhane pAmo.
ek potAno AtmA ja sukhanun sAdhan chhe, mATe AtmAnI oLakhAN karIne shraddhA–gnAn–chAritra vaDe tenun ja
avalamban karo. te ja dharma chhe ane te ja AtmAnA pAramArthik sukhano upAy chhe.

PDF/HTML Page 17 of 33
single page version

background image
: 112 : Atmadharma : 55
dharmAtmAno samabhAv–
‘bhagavAnashrI kundakund pravachan manDapodghATan’ vArShikotsav dine
paramAtma–prakAsh gAthA 104 upar param pUjya shrI kAnajI svAmInun pravachan
dharmI jIvanI draShTi AtmAnA svabhAv upar hoy chhe tethI tene badhAy bhAvo upar samabhAv hoy chhe. te
AtmAnA trikALI svarUpane mAne chhe, paN paryAy jeTalun svarUp mAnato nathI, ane bIjA jIvone paN paryAy
jeTalA svarUpe mAnato nathI, tethI te koI jIvane shatru ke mitra tarIke joto nathI. mATe tene bIjAne dekhIne rAg–
dveSh thatA nathI, paN samabhAv ja rahe chhe.
hun bIjAnun karI shakun ke bIjA mArun kAI karI shake em to kadI banatun ja nathI. hun koIno shatru ke mitra
nathI, ne bIjA koI mArA shatru ke mitra nathI, kemake hun to jANanAr gnAyakamUrti svabhAvasampanna tattva chhun, ne badhAy
jIvo paN tevA ja chhe. –Am dharmAtmA jANe chhe. dharmI jIvane AvI svabhAvadraShTimAn puNya–pApano paN svIkAr
nathI. paryAyamAn asthiratAne lIdhe alpa rAg dveSh thAy chhe, paN te bIjAne shatru ke mitra mAnIne thatA nathI, ne
tene svabhAvamAn svIkAratA nathI, ane te rAg–dveSh vakhatey gnAn svabhAvanI ekatA ne shraddhA chhUTatI nathI; tethI
kharekhar to gnAnIne rAgadveSh thatA ja nathI paN svabhAvanI ekatA ja thAy chhe.
gnAnI jIvane potAnA svabhAvanI shraddhA ne ekAgratA chhUTIne rAg–dveSh thatA nathI, rAg–dveSh thAy te
paryAy jeTalo AtmAne mAnatA nathI; e rIte potAmAn paryAyadraShTi TaLI gaI chhe tethI par jIvane paN paryAy
jeTalo jANatA nathI, mATe paranI paryAy dekhIne gnAnIne rAgadveSh thatA nathI. A rIte gnAnIne paryAyabuddhinun kArya
Avatun nathI mATe gnAnI jIv paryAyane dekhe chhe–em kharekhar kahI shakAtun nathI. potAnA AtmAmAn paryAyabuddhi
TaLIne svabhAvadraShTi thaI chhe tethI, hun rAg–dveSh karanAr chhun’ em gnAnIne bhAsatun nathI; mATe par jIvomAn paN
rAgAdi paryAy dekhIne temane rAg–dveSh thato nathI, temanun gnAn rAgathI adhik ja rahe chhe. Anun ja nAm samabhAv
chhe, ne Aj dharma chhe.
agnAnI jIvane paryAyabuddhimAn ekalA rAgadveSh ja bhAse chhe. rAgadveSh rahit potAno trikALI svabhAv chhe
tene buddhimAn lIdho nathI tethI te potAne paryAy jeTalo ja bhALe chhe. ‘A rAg thayo te hun, rAg men karyo, hun
rAgarUp thayo, hun mANas, amuk jIv mAro mitra, amuk jIv mAro shatru’ em agnAnI jIvane paryAyabuddhi ja chhe
ane tethI tene paryAyabuddhinA anant rAgadveSh thAy chhe. paryAyabuddhine lIdhe ja bhagavAnane dekhIne rAg ne
nigodAdine dekhIne dveSh thAy chhe. gnAnI jIvone paryAyanun gnAn to thAy chhe parantu paryAyabuddhi thatI nathI. tethI te
badhAy jIvone paramAtmA ja jANe chhe. –A samyagdraShTinun chinha chhe. gnAnI jIvane, paryAyane jANavA chhatAn
paryAyabuddhinA rAgAdi jarA paN thatA nathI, mATe kharekhar to gnAnI jIvo paryAyane jANatA ja nathI–em ahIn
svabhAvadraShTinun jor chhe.
Atma svabhAv upar jenI draShTi nathI te jIv badhA AtmAone samAn jANato nathI, paN sharIranA
bhedathI te jIvamAn bhed pADe chhe, tethI te bIjAne shatru ane mitra mAne chhe. tene koI rIte samabhAv hoto nathI. hun
gnAn svabhAv chhun ne badhAy jIvo gnAnasvabhAvI ja chhe–evI draShTimAn gnAnIne badhAy upar samabhAv ja chhe, koI
paN jIvane jotAn tenA upar rAg–dveSh thato nathI, kem ke te jANe chhe ke gnAnasvabhAvamAn koI par dravya lAbh ke
nukashAn karatun ja nathI.
potAnA svabhAvanA Ashraye ja badhA upar samabhAv rahe chhe. bhagavAnanI maherabAnI thAy to mane
samabhAv rahe–em mAnanAr gRuhIt mithyAdraShTi chhe. hun ane badhA jIvo pUrNa paramAtma svarUpe ja chhIe evI
dravyadraShTi vagar samabhAv rahI shake nahi. bhagavAnanI kRupA thAy to mane samabhAv rahe em mAnanAre potAnA
pariNAmanun svAdhInapaNun mAnyun nathI. vartamAn paryAyanI svAdhIn hayAtI paN na mAnI, ne paryAyanA AdhArabhUt
trikALI dravyane to sheno mAne? trikALIdravyanA AdhAr vagar paryAyabuddhi TaLe nahi ne samabhAv Ave nahi. shatru
pratyenA dveSh pariNAm ke mitra pratyenA rAg pariNAm te vikAr chhe, te AtmAnI hAlatamAn thAy chhe, ne AtmA te
kare chhe, ane te TALIne samabhAvarUp vItarAg pariNAm paN AtmA ja

PDF/HTML Page 18 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 113 :
kare chhe. tene badale potAnA samabhAvanun ke rAgadveShanun kAraN parane mAne te jIv to potAnA paryAyanI svatantratA
paN nathI mAnato. tethI shatrune dekhIne ekatAbuddhino dveSh ne mitrane dekhIne ekatAbuddhino rAg tene thAy chhe, tene
ananto viShamabhAv chhe. gnAnI jANe chhe ke mArA AtmasvabhAvamAn vikAr nathI, parane kAraNe vikAr thato nathI,
mArI vartamAn dashAnI nabaLAIthI rAg–dveSh thAy chhe, teTalo hun nathI. AvI mAnyatAthI gnAnIne samabhAv chhe.
AtmAnA shAntirUp pariNAm te samabhAv chhe. AtmA shAntino kand chhe, pote kartA thaIne svatantra paNe
svabhAvanA AdhAre samabhAve pariName chhe. svabhAvano Ashray chhoDIne bIjAnA AdhAre samabhAv mAne tene kadI
samabhAv na hoy.
koI jIv, bhagavAn mane samabhAv rakhAve–em to na mAne, paN bhagavAnanA nimitte mane samabhAv rahe
athavA bhagavAnanA lakShe hun samabhAv rAkhun–em mAne to te paN agnAnI chhe. bhagavAnanA lakShe samabhAv rahe
em mAnyun eTale bhagavAn upar rAgabhAv ane bIjA upar dveShabhAv evo viShamabhAv tenA abhiprAyamAn ja
AvI gayo.
gnAnI jANe chhe ke bhagavAn to samabhAv rakhAve nahi, koI bIjA nimitta thaIne mane samabhAv rakhAve
em paN nahi; mAro samabhAv koI bIjAnI apekShAthI nathI paN mArA svabhAvanA lakShe ja mAro samabhAv chhe.
mAro samabhAv sharIranA Ashraye nathI, dev–guru–shAstranA AdhAre nathI, rAganA AdhAre nathI, ne te badhAyane
jANanArun je vartamAn gnAn chhe te gnAnanA AdhAre paN nathI kem ke hun te kShaNik gnAn jeTalo nathI paN trikALI
svatantra vikArarahit pUro gnAnasvabhAv chhun. A rIte paranI draShTi chhoDIne, vikAranI draShTi chhoDIne ane paryAyanI
draShTi paN chhoDIne potAnA ekarUp svabhAvane gnAnI dekhe chhe ane bIjA AtmAone paN tevA ja dekhe chhe tethI
gnAnIne badhAy upar samabhAv chhe; potAno ke parano paryAy dekhIne temane paryAyabuddhinA rAgadveSh thatA nathI kem
ke temane paryAyamAn ekatAbuddhi nathI, paryAy jeTalo ja AtmA teo mAnatA nathI.
samabhAvanI vAt AvatAn agnAnInun lakSha par upar jAy chhe. paN parAshraye samabhAv kadI hoy nahi.
ahInto potAnA pUrNa svabhAvamAn paryAy pariNamI gaI ne paryAyabuddhi chhUTI gaI te ja samabhAv chhe. bhagavAn
AtmAnI pratIti karIne tenA Ashraye je samabhAv pragaTyo teno kartA AtmA pote chhe, bIjo koI samabhAv
karAvanAr nathI. kShaNik paryAy jeTalo ja AtmAne na mAnatAn AtmAnA trikALI svabhAvane mAnavo tene shAstro
dravyadraShTi kahe chhe, te ja samabhAv chhe, te ja dharma chhe. anAdi anant gnAn–mUrti AtmA chhe te ja hun chhun, vartamAn
hAlatamAn je rAg–dveSh thAy te mArun kAyamanun svarUp nathI, bIjo koI te rAgadveSh karAvato nathI, mArA puruShArthanI
nabaLAIthI te rAg–dveSh thAy chhe paN te nabaLAI ke rAgadveShano mArA svabhAvamAn svIkAr nathI–Am potAnA
svabhAvanA Ashraye dharmI jIv koIne paN shatru ke mitra mAnatA nathI, paN badhAy AtmAone potAnA jevA
paripUrNa chaitanyamUrti ja mAne chhe, tethI tene sarve upar samabhAv ja chhe.
gnAnIne je alpa rAgadveSh hoy chhe temAn ekatvabuddhi hotI nathI tethI tenI gaNatarI nathI. parane kAraNe
rAg mAnatA nathI, svabhAvamAnthI rAg Avato nathI, ane je rAg thAy chhe temAn ekatA mAnatA nathI paN
potAnA svabhAvane te rAgathI judo ne judo ja anubhave chhe, tethI gnAnIne kharekhar rAg thato ja nathI. paN
svabhAvanI ekatA ja vadhe chhe.
badhAy jIvo paripUrNa siddhasamAn chhe, evI draShTithI jonArane bIjAnun bhalun–bUrun karavAnI mAnyatA kyAn
rahI? tene koInA upar rAg–dveSh karavAno abhiprAy na rahyo eTale tene abhiprAyamAn anant samabhAv
pragaTyo. traN kALamAn koI koInun bhalun ke bUrun karavA samartha nathI, svabhAvathI badhAy AtmAo samAn chhe.
AvI shraddhA jyAn sudhI jIv na kare tyAn sudhI tene sAchI samatA na hoy– eTale ke dharma na hoy. koI sharIranA
kaTakA karI nAkhe chhatAn. ‘bhagavAnanI marajI pramANe thAy’ em mAnIne shubh bhAv rAkhe. krodh na kare, topaN tene
kharekhar samabhAv nathI, kShamA nathI. bhagavAn mane samabhAv rakhAve em je mAne chhe tene AtmAnI pratIti
nathI. athavA koI jIv bhagavAnane to kartA na mAne paN sanyogothI mane lAbh ke nukashAn thAy em mAne to
tene paN samabhAv hoy nahi. rAg–dveSh rahit sAkShI–svarUp mAro svabhAv ja chhe, –em svabhAvanI pratIt–
vagar sAchI samatA hotI nathI.
gnAnI dharmAtmA koIne shatru ke mitra mAnatA nathI. ane kharekhar AtmAnun jIvan–maraN paN mAnatA
nathI. deh ja mAro nathI, dehano sanyog ke viyog te hun

PDF/HTML Page 19 of 33
single page version

background image
: 114 : Atmadharma : 55
nathI, dehanI avasthA tenA potAnA kAraNe thAy chhe, dehanI avasthAne TakAvavA ke TALavA koI samartha nathI,
trikALI Anand gnAnamUrti te ja mArun svarUp chhe–AvI buddhimAn gnAnIne sharIranAn jIvan–maraN dekhIne rAgadveSh–
thato nathI, tethI temane jIvan–maraN upar samabhAv chhe.
AtmAne dharma kaI rIte thAy tenI A vAt chAle chhe. kyAy bahAramAn AtmAno dharma thato nathI, antaramAn
jevo pote chhe tevo mAne to dharma thAy chhe. koI AtmA kadI paN bIjAne jIvADI ke mArI shakato nathI. sharIrano
sanyog ke viyog thAy tethI AtmAnun jIvan ke maraN nathI, ne tenA kAraNe rAg ke dveSh thatA nathI. dharmI jIvane
potAmAn trikALI svabhAvanI draShTi chhe tethI jIvan maraN rahit ja badhAyane dekhe chhe, mATe temane paryAyamAn jIvan
maraN dekhIne rAg–dveSh thatA nathI. agnAnI jIv paranAn jIvan maraNane dekhIne tenA kAraNe rAgadveSh mAne chhe, tenA
rAgadveSh paramAn ekatvabuddhisahit chhe, gnAnIne tevA rAg–dveShano abhAv chhe.
prashna:–bhagavAnanI marajI pramANe thAy em mAnIne koIk jIv krodh na kare to tene samabhAv chhe ke nahi?
kem ke temAn to potAne nirabhimAnatA Ave chhe.
uttar:–bhagavAnanI marajI pramANe thAy eTale ke bhagavAn mArA pariNAmanA kartA chhe–e mAnyatA mahAn
agnAn bharelI chhe, temAn anshamAtra samabhAv ke nirabhimAnatA nathI. pote svatantra tattva chhe tene na mAnyun.
bhagavAn mArA kartA ne hun parano kartA–e mAnyatAmAn anant par dravyano ahankAr rahelo chhe. dharmI jIv samaje chhe
ke mArA pariNAm hun jevA karun tevA thAy chhe. mArA pariNAmano koI kartA nathI ne hun bIjA koIno kartA nathI;
tethI gnAnIone ja sAchI nirabhimAnatA hoy chhe. hun bIjAne lAbh–alAbh karun ke bIjA mane lAbh–alAbh kare
em gnAnI mAnatA nathI. dharmIne antar svabhAvanI draShTi chhe, potAnA paryAyanI draShTi paN nathI. jeTalI
svabhAvamAn ekAgratA thAy teTalo dharmIno lAbh chhe, paisA ke rAj–pATathI dharmI lAbh mAnatA nathI. kShAyak
samyagdraShTi dharmAtmA rAjA hoy, chakravartI hoy ne chha khanDanI sAdhanA kare parantu tenAthI AtmAne lAbh nathI
mAnatA. parathI lAbh chhe evI mAnyatApUrvak gnAnIne kinchit rAg thato nathI, ane parathI nukashAn chhe evI
mAnyatApUrvak kinchit dveSh thato nathI, tethI lAbh ke alAbhamAn gnAnIne kharekhar samabhAv chhe.
A kaI rIte samabhAv kahevAy chhe te khAs samajavAyogya chhe. ahIn svabhAvadraShTi siddha karI chhe.
svabhAvadraShTinun kArya badhA upar samabhAv chhe. paranI kriyA mArI nathI, bIjAne mArAthI lAbh–nukashAn nathI, mArI
avasthAmAn rAg thAy te samayapUrato chhe, trikALI svabhAvamAn te rAg nathI, hun gnAnasvabhAve ekarUp chhun–em
svabhAvadraShTinA joramAn svabhAvanI ekatA vadhatI jAy chhe mATe gnAnIne badhA upar samabhAv chhe.
sharIr vagere to ajIvatattva chhe, dayA–bhakti vagere pariNAm thAy te puNya chhe ane hinsA–chorI vagere
pariNAm thAy te pAp chhe, e puNya ane pAp banne Astravatattva chhe, tenAthI jIvatattva judun chhe. ane jANavAnI
je dashA chhe te ek samayapUratI chhe, te ek samayanI dashA jeTalun jIvatattva nathI. traNekALe ekarUp rahenAr chaitanya–
svabhAv rUp dravya chhe te jIvatattva chhe; evA jIvatattvane oLakhavAthI dharma thAy chhe. trikALI jIvatattvanI draShTi
hovAthI gnAnIne paryAyadraShTi nathI arthAt gnAnIo paryAy jeTalo ja jIvane mAnatA nathI, tethI temane
paryAyabuddhinA rAgadveSh thatA ja nathI. paryAyane jANavA chhatAn dravyasvabhAvamAn ekatAnI vRuddhi ja kare chhe,
paryAyabuddhimAn aTakatA nathI, mATe temane koI paryAy upar visamabhAv nathI paN badhA paryAyo upar samabhAv
chhe. siddhaparyAy ke nigodaparyAy–badhAne jANatAn samabhAv kyAre rahe? jenI buddhi paryAyamAn ja rokAyelI chhe tene
siddhaparyAy dekhIne rAg ane nigod paryAy dekhIne dveSh thayA vagar raheshe nahi, eTale paryAyanA Ashraye
samabhAv rahI shake nahi. svabhAvadraShTivALo jIv siddha paryAy vakhate paN tenA pUrA svabhAvane dekhe chhe ne nigod
paryAy vakhate paN pUrA svabhAvane ja dekhe chhe, tethI tene badhA paryAyo upar samabhAv rahe chhe. kadAch alpa
rAgadveSh thAy to te vakhate paN potAnA svabhAvanI ekatA chhUTatI nathI, tethI kharekhar temane rAgadveSh thayo nathI
paN svabhAvanI ekatA ja thaI chhe. svabhAvabuddhino hakAr ne paryAyabuddhino nakAr te ja samabhAv chhe
AtmA vartamAnabhAv jeTalo nathI paN trikAL akhanD gnAnamUrti chhe–evI shraddhA te dravyabuddhino svIkAr
chhe ne paryAyabuddhino asvIkAr chhe. trikALI svabhAvanI buddhithI AtmAne mAnanAr samyagdraShTi chhe ane
paryAyabuddhithI AtmAne mAnanAr mithyAdraShTi chhe. samyagdraShTine gRuhasthAshramamAn

PDF/HTML Page 20 of 33
single page version

background image
vaishAkh : 2474 : 115 :
rAjapAT ane hajAro rANIono sanyog paN vartato hoy ane te sambandhI rAg hoy, chhatAn te vakhatey akhanD
svabhAvanI draShTi khasatI nathI paN svabhAvanI adhikatA ja chhe, tethI temane samabhAv ja varte chhe.
ahIn rAgadveSh TaLIne vItarAgadashA thAy tenI vAt nathI, paN dharmIne rAgadveSh hovA chhatAn samyakshraddhArUp
samabhAv kevo hoy tenI vAt chhe. munione visheSh samabhAv hoy chhe, tethI temane paramasAmAyik kahevAy chhe.
gRuhasthane paN samyakshraddhA–gnAnapUrvak jeTalo samabhAv chhe teTalI sAmAyik chhe. gnAnasAmAyik, darshanasAmAyik,
deshaviratasAmAyik ane sarvaviratasAmAyik–em chAr prakAranI sAmAyik chhe. potAnA pUrNa gnAnasvabhAvano
Adar ne vikArano Adar nahi te gnAn–darshanarUp sAmAyik chhe. pahelAnn mithyAtvane lIdhe em mAnato ke ‘puNya
sArAn ne pAp kharAb amuk mane lAbh kare ne amuk nukashAn kare, ’ tethI shraddhA ane gnAnamAn viShamabhAv hato.
have, koI par mane lAbh nukashAn karanAr nathI, ne puNya tathA pAp banne mArun svarUp nathI evI svabhAvanA
Ashraye samyakshraddhA thatAn gnAnadarshanamAn samabhAv pragaTyo. dayAbhAv ho ke hinsAbhAv ho, te mArun svarUp nathI,
trikAL chaitanyabhAv te hun chhun–em svabhAvanI shraddhA ane gnAn karavAn te shraddhA–gnAnarUp sAmAyik chhe. Arambh–
parigrahamAn rahelA samyagdraShTine paN te sAmAyik hoy chhe. e sAmAyik be ghaDInI ja nathI hotI, paN sadAy varte
chhe. tyAr pachhI svabhAvanI lInatArUp bhAv pragaTe ne rAgAdi TaLe tyAre deshaviratirUp sAmAyik hoy chhe ane
ghaNI svabhAvalInatA pragaT thatAn sarvasang parityAgI munidashA pragaTe chhe te sarvaviratirUp sAmAyik chhe. ‘करेमि
मंते–सामयिय’ evI bhAShAmAn sAmAyik nathI, te vANI to jaD chhe. hun te vANI bolun chhun–em je mAne te
mithyAdraShTi chhe. ane sAmAyik taraphano vikalpa te paN rAg chhe, te rAgane dharma mAne to mithyAtva chhe. vANI ane
vikalpa rahit gnAnasvabhAv te hun chhun evI shraddhA–gnAn te darshan–gnAnarUp sAmAyik chhe. jene AvI sAmAyik hoy
te jIvo badhAy jIvone samAn jANe chhe; jagatamAn koI shatru–mitra nathI, ekendriy–panchendriy vagere AtmA nathI
paN badhAy gnAnadarshananI mUrti chhe. Am jonArane konAn kAraNe rAg thAy? ne konAn kAraNe dveSh thAy? parane
dekhavAnA kAraNe je rAg–dveSh mAnato te rAgadveSh TaLI gayA, ne badhA upar samabhAv thaI gayo. A dharma chhe, A
muktino upAy chhe.
gnAnI ane agnAnInI dekhavAnI rIt judI chhe. gnAnIo paryAyane nathI jotA paN kAyamI svabhAvane
jue chhe, tethI paryAyabuddhinA phaLarUp rAgadveSh temane thatA ja nathI. agnAnI jIvo kAyamI svabhAvane jANatA nathI
paN paryAyane jue chhe, tethI paryAyabuddhithI temane rAgadveSh thAy ja chhe. gnAnI jIv svabhAvadraShTithI badhAy jIvone
samAn jANe chhe tethI sAmA jIvonA paryAyamAn je pher chhe te kAI maTI jato nathI. paryAyathI to siddha te siddha chhe ne
nigod te nigod chhe. siddhane siddha tarIke ane nigodane nigod tarIke jANavun te kAI viShamabhAvanun kAraN nathI.
paN siddhane siddhaparyAy jeTalA ja mAnIne tenA upar rAg ane nigodane nigodaparyAy jeTalo ja mAnIne tenA
upar dveSh karavo–evI paryAyabuddhi ja viShamabhAvanun kAraN chhe. gnAnI parane jANe te vakhate ya svabhAvanI ekatA
TaLatI nathI tethI samabhAv chhe. kevaLI bhagavAn badhAy jIvone ane badhAy paryAyone jANatA hovA chhatAn temane
svabhAvanI sampUrNa ekatA hovAthI samabhAv ja chhe, paryAyane jANavA chhatAn paryAyamAn ekatAbuddhi thatI nathI tethI
kharekhar kevaLI bhagavAn badhA jIvone shuddhasvabhAve ja jANe chhe–em kahevAy chhe. kevaLI bhagavAnanI jem sAdhak
samyagdraShTi jIvo paN potAnI svabhAv sattAne shuddha jANatA thakA bIjA badhAne paN shuddha ja dekhe chhe. rAgAdivALo
hun nathI, ne bIjA jIvo paN rAgAdivALA nathI, badhAy shuddha chaitanya sattAvALA chhe. AvI draShTimAn
, dharmI jIv
bIjAnA paryAyane jotAn te paryAy jeTalo ja jIvane nathI mAnatA, kem ke dharmIne paryAy draShTithI dekhavAnun nathI.
svabhAvadraShTi e ja dharma chhe. dharmI jIvo svabhAvadraShTi rAkhIne paryAyane jANe chhe tyAn temane svabhAvadraShTinA phaLanI
ja vRuddhi chhe, paryAyadraShTinun phaL (arthAt viShamabhAv) temane nathI.
gnAnInA abhiprAyamAn koI jIv shatru ke mitra nathI, tethI koI paranA kAraNe temane rAgadveSh thatA nathI.
chAritra doShanA je alpa rAgadveSh thAy chhe tenAthIye svabhAv adhik chhe. svabhAvanI adhikAI rAkhIne, jANe ke
badhAy AtmA shuddha parameshvar chhe em gnAnI jue chhe.
prashna:–samyagdraShTi jIv strIne ane mAtAne paN shun samAn gaNe chhe?
uttar:–ahIn svabhAvadraShTinI vAt chhe, ne svabhAvadraShTimAn badhAy jIvo samAn chhe. strIno jIv te strI
paryAy jeTalo