samay maraN hai, yah AvIchikAmaraN hai.. 1.. vartamAn paryAyakA abhAv tadbhavamaraN hai.. 2.. jaisA maraN vartamAn paryAyakA ho vaisA hI agalI paryAyakA hogA vah avadhimaraN hai. isake do bhed hai.n–––jaisA prakR^iti, sthiti, anubhAg vartamAnakA uday AyA vaisA hI agalI kA uday Ave vah [1] sarvAvadhimaraN hai aur ekadesh ba.ndh–uday ho to [2] deshAvadhimaraN kahalAtA hai.. 3.. vartamAn paryAy kA sthiti Adi jaisA uday thA vaisA agalIkA sarvato vA deshato ba.ndh– uday na ho vah AdyantamaraN hai.. 4.. pA.NchavA.N bAlamaraN hai, vah pA.Nch prakAr kA hai–––1 avyaktabAl, 2 vyavahArabAl, 3 j~nAnabAl, 4 darshanabAl, 5 chAritrabAla. jo dharma, artha, kAm in kAmo.nko na jAne, jisakA sharIr inake AcharaN ke liye samartha na ho vah ‘avyaktabAl’ hai. jo lokake aur shAstrake vyavahAr ko na jAne tathA bAlak avasthA ho vah ‘vyavahArabAl’ hai. vastuke yathArthaj~nAn rahit ‘j~nAnabAl’ hai. tattvashraddhAnarahit mithyAdR^iShTi ‘darshanabAl’ hai. chAritrarahit prANI ‘chAritrabAl’ hai. inakA maranA so bAl maraN hai. yahA.N pradhAnarUpase darshanabAl kA hI grahaN hai kyo.nki samyakdR^iShTi ko anyabAlapanA hote hue bhI darshanapa.nDitatA ke sadbhAvase pa.nDitamaraN me.n hI ginate hai.n. darshanabAlakA maraN sa.nkShepame.n do prakArakA kahA hai––ichChApravR^itta aur anichChApravR^itta. agnise, dhUmase, shastrase, viShase, jalase, parvatake kinArepar se gir ne se, ati shIt–uShNakI bAdhA se, ba.ndhanase, kShudhA–tR^iShAke rokanese, jIbh ukhA.Dne se aur virUddha AhAr karane se bAl (aj~nAnI) ichChApUrvak mare so ‘ichChApravR^itta’ hai tathA jIne kA ichChuk ho aur mar jAve so ‘anichChApravR^itta’ hai.. 5..
pa.nDitamaraN chAr prakAr kA hai–––1 vyavahAr pa.nDit, 2 samyaktvapa.nDit, 3 j~nAnapa.nDit, 4 chAritrapa.nDita. lokashAstra ke vyavahAr me.n pravIN ho vah ‘vyavahAr pa.nDit’ hai. samyaktva sahit ho ‘samyaktvapa.nDit’ hai. samyagj~nAn sahit ho ‘j~nAnapa.nDit’ hai. samyakchAritra sahit ho ‘chAritrapa.nDit’ hai. yahA.N darshan–j~nAn–chAritra sahit pa.nDitakA grahaN hai, kyo.nki vyavahAr–pa.nDit mithyAdR^iShTi bAlamaraN me.n A gayA.. 6..
170] [aShTapAhuD inakA svarUp isaprakAr hai – AyukarmakA uday samay–samayame.n ghaTatA hai vah samay–