ta.n jANiUN joI lahai suha.n khavai malapu.nja.n.. 6..
ta.n j~nAtvA yogI labhate sukha.n kShipate malapu.nja.n.. 6..
arthaH––jo jin bhAShit sUtra hai, vah vyavahAr tathA paramArtharUp hai, usako yogIshvar
jAnakar sukh pAte hai.n aur malapu.nj arthAt dravyakarma, bhAvakarma, nokarmakA kShepaN karate hai.n.
bhAvArthaH––jin sUtra ko vyavahAr–paramArtharUp jAnakar yogIshvar (muni) karmo.n kA
haiH ek AgamarUp aur dUsarA adhyAtmarUpa. vahA.N sAmAnya–visheSh rUp se sab padArtho.n kA
prarUpaN karate hai.n so AgamarUp hai, parantu jahA.N ek AtmA hI ke Ashray nirUpaN karate hai.n so
adhyAtma hai. ahetumat aur hetumat aise bhI do prakAr hai.n, vahA.N sarvaj~na kI Aj~nA hI se keval
pramANatA mAnanA ahetumat hai aur pramAN –nayake dvArA vastukI nirbAdh siddhi karake mAnanA so
hetumat hai. isaprakAr do prakAr Agam me.n nishchay–vyavahAr se vyakhyAn hai, vah kuCh likhane me.n
A rahA hai.
jab AgamarUp sab padArtho.nkI vyAkhyAn par lagAte hai.n tab to vastukA svarUp sAmAnya–
visheSharUp ananta dharma svarUp hai vah j~nAnagamya hai, iname.n sAmAnyarUp to nishchayanay kA viShay hai aur visheSharUp jitane hai.n unako bhedarUp karake bhinna bhinna kahe vah vyavahAranay kA viShay hai, usako dravya–paryAyasvarUp bhI kahate hai.n. jis vastu ko vivakShit karake siddha karanA ho usake dravya, kShetra, kAl, bhAvase jo kuCh sAmAnya– visheSharUp vastukA sarvasva ho vah to, nishchay– vyavahAr se kahA hai vaise, siddha hotA hai aur us vastuke kuCh anya vastu ke sa.nyog jo avasthA ho usako us vasturUp kahanA bhI vyavahAr hai, isako upachAr bhI kahate hai.n. isakA udAharaN aise hai––jaise ek vivakShit ghaT nAmak vastu par lagAve.n tab jis ghaTakA dravya– kShetra–kAl–bhAvarUp sAmAnya –visheSharUp jitanA sarvasva hai utanA kahA, vaise nishchay–vyavahAr se kahanA vah to ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
48] [aShTapAhuD