mumukShu- pUjya mAtAjI! shuddha dravyakA chintavan kis prakAr-se karanA chAhiye? thoDA-sA (spaShTa kIjiye).
samAdhAna- shuddha dravyakA chintavan to main shuddha svabhAv anAdiananta (hUn). ananta kAl gayA, janma-maraN hue, asankhyAt prakArake vibhAv hue aur janma-maraN to ananta hue. usake pariNAm bhI anek prakArake hue. to bhI vah dravya palaTakarake ashuddha nahIn huA. dravyakA svabhAv shaktirUp-se vaisA hI hai. aisA main anAdiananta shuddhAtmA hUn. ananta kAl gayA to bhI nAsh nahIn huA. nAsh honevAlA nahIn hai. vah svAnubhavamen A sakatA hai. aisA main svabhAv anAdiananta svayamsiddha AtmA hUn. usakA astitva grahaN karanA. main gnAyak svabhAv hUn. ye vibhAv hai vah AkulatArUp hai. main nirAkul AtmA gnAyak hUn. aisA gnAyak svabhAv main shuddhAtmA hUn. aisA vichAr karanA.
bhItaramen-se jab usakA astitva yathArtha grahaN kare to yathArtha grahaNamen AtA hai. bAkI vichAr karatA hai, abhyAs karatA hai. yathArtha grahaN to bhItaramen jAkar usakA svabhAv grahaN kare, usakA astitva grahaN kare to yathArtha grahaN hotA hai. bAkI vichAr kare, pratIt kare, abhyAs kare. main anAdiananta shuddhAtmA gnAyak hUn aur vibhAv shubhabhAv hotA hai vah puNyabandhakA (kAraN), vah bhI vibhAv hai. UnchA shubhabhAv Ave, gnAn- darshan-chAritrakA bhed Ave to bhI shubhabhAv rAgamishrit hai. main shuddhAtmA hUn. guNakA bhed hove to bhI vah jAn letA hai ki svabhAvamen gnAn, darshan, chAritra sab hai. to bhI usakA jo vikalpa AtA hai, vah vikalpa merA svarUp nahIn hai. lakShaNabhed hai. vAstavikamen anAdiananta akhaNDa chaitanya hUn, aise shuddhAtmAko grahaN karanA.
mumukShu- mAtAjI! svAnubhav kAlamen kyA dravya-paryAy donon ekasAth anubhavamen Ate hain?
samAdhAna- dravya-paryAy donon (anubhavamen Ate hain). vAstavamen paryAyakI anubhUti hotI hai aur dravya par dRuShTi to rahatI hai, nirantar dRuShTi rahatI hai. anubhUti paryAyakI hotI hai, parantu dravya aur paryAy donon gnAnamen A jAte hain. gnAnamen dravya-paryAy donon A jAte hain. dravya aur paryAy, dononkI anubhUti. is apekShA-se dravya-paryAy dononkI