70
mumukShu- pahale dravyadRuShTi karanI yA pahale vyavahAr karanA?
samAdhAna- yathArtha dravyadRuShTi ho vahAn yathArtha vyavahAr A jAtA hai. pahale vyavahAr to anAdikA hai. dravyadRuShTike sAth vyavahAr sAthamen rahA hai. dravyadRuShTi yathArtha kise kahate hain? ki usake sAth vyavahAr hotA hai. yadi sab chhUT jAye to vah dRuShTi hI samyak nahIn hai. samyagdRuShTi ho, yathArtha dRuShTi ho to usake sAth gnAn hotA hai aur yathArtha svarUp ramaNatA hotI hai. aisI nishchay-vyavahArakI sandhi hai. dRuShTi gnAyak par gayI isaliye pUrNa mukti arthAt pUrNa vedan nahIn ho jAtA. abhI nyUnatA hai, tab tak puruShArtha hai.
mumukShukI dashAmen vah nakkI kare ki main svabhAvase nirmal hai. usake bhedagnAnakA prayAs kare ki main bhinna hUn. yah sab ekatvabuddhi toDanekA prayatna kare. prayatna aur dRuShTi Adi sab sAthamen rahate hain. usakI bhAvanAmen bhI vaisA honA chAhiye. ... nAsh nahIn huA hai. svabhAvako svayam grahaN kare. jaisA svabhAv hai vaisA hI grahaN kare. phir paryAyamen nyUnatA hai, ashuddhatA hai, sabako TAlakar shuddhatAkA prayAs kare.
mumukShu- .. dRuShTikA bal baDh jAtA hogA?
samAdhAna- paryAy hai hI nahIn, aisA karanese dRuShTikA bal baDh jAtA hai, aisA nahIn hai. jaisA hai vaisA yathArtha jAne to dRuShTikA bal baDhatA hai. paryAy hai. hai hI nahIn, aisA mAnanA aisA dRuShTikA viShay nahIn hai. usakI dRuShTike viShayamen nahIn hai. parantu paryAy vastu hI nahIn hai aur dravyako paryAy hai hI nahIn, yah yathArtha gnAn nahIn hai. dRuShTike viShayamen nahIn hai. dRuShTike viShayamen paryAy AtI nahIn. usakA dhyey ek dravya par hai. isaliye paryAy usakI dRuShTimen nahIn hai, isaliye paryAy hai hI nahIn, aisA nahIn hai.
mumukShu- ... rAgako jAnanA aur us prakArake svayamkA svabhAvakI orake puruShArthako jAnanA, to in tInonko jAnanemen koI antar hai?
samAdhAna- jAnanA vah to jAnanA hI hai. rAgako jAne yA parako jAne yA puruShArthako jAne, parantu usakA svarUp jAne ki rAg vah vibhAvaparyAy hai. sharIrAdi paradravya hai aur yah puruShArtha hai, vah svarUpakI orakA puruShArtha hai. usakA svarUp jaisA hai vaisA jAnA. jAnanA to jAnanA hai, parantu usakA svarUp kaisA hai? gneyonkA svabhAv bhinna-bhinna hai,