mumukShu- hamAre pAs parako jAnatA huA gnAn hai to usamense gnAyakako kaise jAn sake?
samAdhAna- parako jAnatA huA gnAn ho, parantu gnAyak svayam svatasiddha anAdiananta vastu hai. us vastuko lakShaN dvArA pahachAn sakate hain. bhale parako jAnatA huA ho to gnAyak svayam anAdiananta shAshvat hai. use pahachAn sakate hain. svayam hI hai, dUsarA nahIn hai. isaliye svayam svayamko pahichanA sakatA hai, apane lakShaN dvArA svayamko pahachAn sakatA hai.
parako jAnanevAlA gnAn ho to bhI svayam svatasiddha AtmA hai na. anAdiananta gnAyak svayam hI hai. svayam svayamko pahachAn sakatA hai. usakA gnAnalakShaN asAdhAraN hai. parako jAnate hue gnAnakA matalab paramen pravesh nahIn ho gayA hai. pararUp arthAt jaDarUp nahIn ho gayA hai. svatasiddha gnAyak anAdiananta shAshvat dravya chaitanya hai. svayam svayamko pahachAn sakatA hai, lakShaNase pahachAn sake aisA hai. pahachAn na sake aisA nahIn hai. svayam svayamkI or dRuShTi kare, nij lakShaN dvArA svayamko pahachAn sakatA hai.
mumukShu- parako jAnatA huA jo gnAn hai, usIko lakShaN lenA?
samAdhAna- vah lakShaN nahIn hai. parako jAnatA huA gnAn lakShaN nahIn hai. vah svayam svatasiddha chaitanya anAdiananta gnAyak svabhAv hai, us gnAyakako pahachAna. parako jAnatA huA, usamen koI paryAyako pahachAnanA yA ek guNako pahachAnanA hai aisA nahIn hai, svatasiddha gnAyakako pahachAnanA hai. akelA gnAnako pahachAnanA hai aisA nahIn, (gnAn) usakA asAdhAraN lakShaN hai, parantu akhaNDa dravyako pahachAnanA hai.
gnAn bhale ho, use dRuShTi chaitanya par karanI hai. dravyako pahachAnanA hai, ek paryAyako pahachAnanI hai aisA nahIn hai. jo par-or jAtA hai use sva-or moDakar svayam svayamkI or dRuShTi karake svayamko pahachAn sakatA hai. apanI or ruchi ho, apanI mahimA ho to chaitanyake lakShaN dvArA svayam svayamko pahachAn sakatA hai. usakI dRuShTi bAhar hai, usakA lakShya bAhar hai, use antarlakSha karanese svayamko pahachAn sakatA hai.
paryAyako nahIn pahachAnanI nahIn hai, dishA badalanese svayam svayamko pahachAn sakatA hai.