ஸம்யக்ஜ்ஞாநகே பேத, பரோக்ஷ ஔர தேஶப்ரத்யக்ஷகே லக்ஷண
தாஸ பேத தோ ஹைஂ, பரோக்ஷ பரதசி திந மாஂஹீஂ .
மதி ஶ்ருத தோய பரோக்ஷ, அக்ஷ – மநதைஂ உபஜாஹீஂ ..
அவதிஜ்ஞாந மநபர்ஜய தோ ஹைஂ தேஶ-ப்ரதச்சா .
த்ரவ்ய க்ஷேத்ர பரிமாண லியே ஜாநை ஜிய ஸ்வச்சா ..௩..
அந்வயார்த : – (தாஸ) உஸ ஸம்யக்ஜ்ஞாநகே (பரோக்ஷ) பரோக்ஷ
ஔர (பரதசி) ப்ரத்யக்ஷ (தோ) தோ (பேத ஹைஂ) பேத ஹைஂ; (திந மாஂஹீஂ)
உநமேஂ (மதி ஶ்ருத) மதிஜ்ஞாந ஔர ஶ்ருதஜ்ஞாந (தோய) யஹ தோநோஂ
(பரோக்ஷ) பரோக்ஷஜ்ஞாந ஹைஂ . [க்யோஂகி வே ] (அக்ஷ மநதைஂ) இந்த்ரியோஂ ததா
மநகே நிமித்தஸே (உபஜாஹீஂ) உத்பந்ந ஹோதே ஹைஂ . (அவதிஜ்ஞாந)
அவதிஜ்ஞாந ஔர (மநபர்ஜய) மநஃபர்யயஜ்ஞாந (தோ) யஹ தோநோஂ ஜ்ஞாந
(தேஶ-ப்ரதச்சா) தேஶப்ரத்யக்ஷ (ஹைஂ) ஹைஂ; [க்யோஂகி இந ஜ்ஞாநோஂஸே ] (ஜிய)
ஜீவ (த்ரவ்ய க்ஷேத்ர பரிமாண) த்ரவ்ய ஔர க்ஷேத்ரகீ மர்யாதா (லியே) லேகர
(ஸ்வச்சா) ஸ்பஷ்ட (ஜாநை) ஜாநதா ஹை .
பாவார்த : – இஸ ஸம்யக்ஜ்ஞாநகே தோ பேத ஹைஂ–(௧) ப்ரத்யக்ஷ ஔர
(௨) பரோக்ஷ; உநமேஂ மதிஜ்ஞாந ஔர ஶ்ருதஜ்ஞாந பரோக்ஷஜ்ஞாந௧ ஹைஂ; க்யோஂகி
வே தோநோஂ ஜ்ஞாந இந்த்ரியோஂ ததா மநகே நிமித்தஸே வஸ்துகோ அஸ்பஷ்ட ஜாநதே
ஹைஂ . ஸம்யக்மதி-ஶ்ருதஜ்ஞாந ஸ்வாநுபவகாலமேஂ ப்ரத்யக்ஷ ஹோதே ஹைஂ; உநமேஂ
இந்த்ரிய ஔர மந நிமித்த நஹீஂ ஹைஂ . அவதிஜ்ஞாந ஔர மநஃபர்யயஜ்ஞாந
தேஶப்ரத்யக்ஷ௨ ஹைஂ; க்யோஂகி ஜீவ இந தோ ஜ்ஞாநோஂஸே ரூபீ த்ரவ்யகோ த்ரவ்ய,
௧. ஜோ ஜ்ஞாந இந்த்ரியோஂ ததா மநகே நிமித்தஸே வஸ்துகோ அஸ்பஷ்ட ஜாநதா ஹை,
உஸே பரோக்ஷஜ்ஞாந கஹதே ஹைஂ .
௨. ஜோ ஜ்ஞாந ரூபீ வஸ்துகோ த்ரவ்ய-க்ஷேத்ர-கால ஔர பாவகீ மர்யாதா
பூர்வக ஸ்பஷ்ட ஜாநதா ஹை, உஸே தேஶப்ரத்யக்ஷ கஹதே ஹைஂ .
சௌதீ டால ][ ௯௭