-
૧૭૦ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
તથા ઐસા જાનના — જો કલ્પિત દેવ હૈં ઉનકા ભી કહીં અતિશય, ચમત્કાર દેખા
જાતા હૈ, વહ વ્યન્તરાદિક દ્વારા કિયા હોતા હૈ. કોઈ પૂર્વપર્યાયમેં ઉનકા સેવક થા, પશ્ચાત્
મરકર વ્યન્તરાદિ હુઆ, વહીં કિસી નિમિત્તસે ઐસી બુદ્ધિ હુઈ, તબ વહ લોકમેં ઉનકો સેવન
કરનેકી પ્રવૃત્તિ કરાનેકે અર્થ કોઈ ચમત્કાર દિખાતા હૈ. જગત ભોલા; કિંચિત્ ચમત્કાર દેખકર
ઇસ કાર્યમેં લગ જાતા હૈ. જિસ પ્રકાર જિનપ્રતિમાદિકકા ભી અતિશય હોના સુનતે વ દેખતે
હૈં સો જિનકૃત નહીં હૈ, જૈની વ્યન્તરાદિક હોતે હૈં; ઉસી પ્રકાર કુદેવોંકા કોઈ ચમત્કાર હોતા
હૈ, વહ ઉનકે અનુચર વ્યન્તરાદિક દ્વારા કિયા હોતા હૈ ઐસા જાનના.
તથા અન્યમતમેં પરમેશ્વરને ભક્તોંકી સહાય કી વ પ્રત્યક્ષ દર્શન દિયે ઇત્યાદિ કહતે
હૈં; વહાઁ કિતની હી તો કલ્પિત બાતેં કહી હૈં. કિતને હી ઉનકે અનુચર વ્યન્તરાદિક દ્વારા
કિયે ગયે કાર્યોંકો પરમેશ્વરકે કિયે કહતે હૈં. યદિ પરમેશ્વરકે કિયે હોં તો પરમેશ્વર તો
ત્રિકાલજ્ઞ હૈ, સર્વપ્રકાર સમર્થ હૈ; ભક્તકો દુઃખ કિસલિયે હોને દેગા? તથા આજ ભી દેખતે
હૈં કિ — મ્લેચ્છ આકર ભક્તોંકો ઉપદ્રવ કરતે હૈં, ધર્મ-વિધ્વંસ કરતે હૈં, મૂર્તિકો વિઘ્ન કરતે
હૈં. યદિ પરમેશ્વરકો ઐસે કાર્યોંકા જ્ઞાન ન હો તો સર્વજ્ઞપના નહીં રહેગા. જાનનેકે પશ્ચાત્
ભી સહાય ન કરે તો ભક્તવત્સલતા ગઈ ઔર સામર્થ્યહીન હુઆ. તથા સાક્ષીભૂત રહતા હૈ
તો પહલે ભક્તોંકો સહાય કી કહતે હૈં વહ ઝૂઠ હૈ; ક્યોંકિ ઉસકી તો એકસી વૃત્તિ હૈ.
ફિ ર યદિ કહોગે — વૈસી ભક્તિ નહીં હૈ; તો મ્લેચ્છોંસે તો ભલે હૈં, ઔર મૂર્તિ આદિ
તો ઉસીકી સ્થાપના થી, ઉસે તો વિધ્ન નહીં હોને દેના થા? તથા મ્લેચ્છ – પાપિયોંકા ઉદય
હોતા હૈ સો પરમેશ્વરકા કિયા હૈ યા નહીં? યદિ પરમેશ્વરકા કિયા હૈ; તો નિન્દકોંકો સુખી
કરતા હૈ, ભક્તોંકો દુઃખ દેનેવાલે પૈદા કરતા હૈ, વહાઁ ભક્તવત્સલપના કૈસે રહા? ઔર
પરમેશ્વરકા કિયા નહીં હોતા, તો પરમેશ્વર સામર્થ્યહીન હુઆ; ઇસલિયે પરમેશ્વરકૃત કાર્ય નહીં
હૈ. કોઈ અનુચર – વ્યન્તરાદિક હી ચમત્કાર દિખલાતા હૈ — ઐસા હી નિશ્ચય કરના.
યહાઁ કોઈ પૂછે કિ — કોઈ વ્યન્તર અપના પ્રભુત્વ કહતા હૈ, અપ્રત્યક્ષકો બતલા દેતા
હૈ, કોઈ કુસ્થાન નિવાસાદિક બતલાકર અપની હીનતા કહતા હૈ, પૂછતે હૈં સો નહીં બતલાતા,
ભ્રમરૂપ વચન કહતા હૈ, ઔરોંકો અન્યથા પરિણમિત કરતા હૈ, દુઃખ દેતા હૈ — ઇત્યાદિ વિચિત્રતા
કિસ પ્રકાર હૈ?
ઉત્તરઃ — વ્યન્તરોંમેં પ્રભુત્વકી અધિકતા – હીનતા તો હૈ, પરન્તુ જો કુસ્થાનમેં નિવાસાદિક
બતલાકર હીનતા દિખલાતે હૈં વહ તો કુતૂહલસે વચન કહતે હૈં. વ્યન્તર બાલકકી ભાઁતિ
કુતૂહલ કરતે રહતે હૈં. જિસ પ્રકાર બાલક કુતૂહલ દ્વારા અપનેકો હીન દિખલાતા હૈ, ચિઢાતા