-
୨୪୨ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ଶାସ୍ତ୍ରମେଂ ଐସା କହା ହୈ କି ଚାରିତ୍ରମେଂ ‘ସମ୍ଯକ୍’ ପଦ ହୈ; ଵହ ଅଜ୍ଞାନପୂର୍ଵକ ଆଚରଣକୀ
ନିଵୃତ୍ତିକେ ଅର୍ଥ ହୈ; ଇସଲିଯେ ପ୍ରଥମ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନ ହୋ ଔର ପଶ୍ଚାତ୍ ଚାରିତ୍ର ହୋ ସୋ ସମ୍ଯକ୍ଚାରିତ୍ର ନାମ
ପାତା ହୈ. ଜୈସେ — କୋଈ କିସାନ ବୀଜ ତୋ ବୋଯେ ନହୀଂ ଔର ଅନ୍ଯ ସାଧନ କରେ ତୋ ଅନ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତି
କୈସେ ହୋ? ଘାସ-ଫୂ ସ ହୀ ହୋଗା; ଉସୀ ପ୍ରକାର ଅଜ୍ଞାନୀ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନକା ତୋ ଅଭ୍ଯାସ କରେ ନହୀଂ ଔର
ଅନ୍ଯ ସାଧନ କରେ ତୋ ମୋକ୍ଷପ୍ରାପ୍ତି କୈସେ ହୋ? ଦେଵପଦ ଆଦି ହୀ ହୋଂଗେ.
ଵହାଁ କିତନେ ହୀ ଜୀଵ ତୋ ଐସେ ହୈଂ ଜୋ ତତ୍ତ୍ଵାଦିକକେ ଭଲୀ-ଭାଁତି ନାମ ଭୀ ନହୀଂ ଜାନତେ,
କେଵଲ ଵ୍ରତାଦିକମେଂ ହୀ ପ୍ରଵର୍ତତେ ହୈଂ. କିତନେ ହୀ ଜୀଵ ଐସେ ହୈଂ ଜୋ ପୂର୍ଵୋକ୍ତ ପ୍ରକାର ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ-ଜ୍ଞାନକା
ଅଯଥାର୍ଥ ସାଧନ କରକେ ଵ୍ରତାଦିମେଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ ହୈଂ. ଯଦ୍ଯପି ଵେ ଵ୍ରତାଦିକକା ଯଥାର୍ଥ ଆଚରଣ କରତେ ହୈଂ
ତଥାପି ଯଥାର୍ଥ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ-ଜ୍ଞାନ ବିନା ସର୍ଵ ଆଚରଣ ମିଥ୍ଯାଚାରିତ୍ର ହୀ ହୈ.
ଯହୀ ସମଯସାର କଲଶମେଂ କହା ହୈଃ —
କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତାଂ ସ୍ଵଯମେଵ ଦୁଷ୍କରତରୈର୍ମୋକ୍ଷୋନ୍ମୁଖୈଃ କର୍ମଭିଃ
କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତାଂ ଚ ପରେ ମହାଵ୍ରତତପୋଭାରେଣ ଭଗ୍ନାଶ୍ଚିରମ୍.
ସାକ୍ଷାନ୍ମୋକ୍ଷମିଦଂ ନିରାମଯପଦଂ ସଂଵେଦ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵଯଂ
ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନଗୁଣଂ ବିନା କଥମପି ପ୍ରାପ୍ତୁଂ କ୍ଷମନ୍ତେ ନ ହି..୧୪୨..
ଅର୍ଥଃ — ମୋକ୍ଷସେ ପରାଡ୍ମୁଖ ଐସେ ଅତି ଦୁସ୍ତର ପଂଚାଗ୍ନି ତପନାଦି କାର୍ଯୋଂ ଦ୍ଵାରା ଆପ ହୀ କ୍ଲେଶ
କରତେ ହୈଂ ତୋ କରୋ; ତଥା ଅନ୍ଯ କିତନେ ହୀ ଜୀଵ ମହାଵ୍ରତ ଔର ତପକେ ଭାରସେ ଚିରକାଲପର୍ଯନ୍ତ କ୍ଷୀଣ
ହୋତେ ହୁଏ କ୍ଲେଶ କରତେ ହୈଂ ତୋ କରୋ; ପରନ୍ତୁ ଯହ ସାକ୍ଷାତ୍ ମୋକ୍ଷସ୍ଵରୂପ ସର୍ଵରୋଗରହିତ ପଦ, ଜୋ ଅପନେ
ଆପ ଅନୁଭଵମେଂ ଆଯେ ଐସା ଜ୍ଞାନସ୍ଵଭାଵ, ଵହ ତୋ ଜ୍ଞାନଗୁଣକେ ବିନା ଅନ୍ଯ କିସୀ ଭୀ ପ୍ରକାରସେ
ପ୍ରାପ୍ତ କରନେମେଂ ସମର୍ଥ ନହୀଂ ହୈ.
ତଥା ପଂଚାସ୍ତିକାଯମେଂ ଜହାଁ ଅଂତମେଂ ଵ୍ଯଵହାରାଭାସୀକା କଥନ କିଯା ହୈ ଵହାଁ ତେରହ ପ୍ରକାରକା
ଚାରିତ୍ର ହୋନେ ପର ଭୀ ଉସକା ମୋକ୍ଷମାର୍ଗମେଂ ନିଷେଧ କିଯା ହୈ.
ତଥା ପ୍ରଵଚନସାରମେଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଶୂନ୍ଯ ସଂଯମଭାଵକୋ ଅକାର୍ଯକାରୀ କହା ହୈ.
ତଥା ଇହୀଂ ଗ୍ରନ୍ଥୋଂମେଂ ଵ ଅନ୍ଯ ପରମାତ୍ମପ୍ରକାଶାଦି ଶାସ୍ତ୍ରୋଂମେଂ ଇସ ପ୍ରଯୋଜନକେ ଲିଯେ ଜହାଁ-ତହାଁ
ନିରୂପଣ ହୈ.
ଇସଲିଯେ ପହଲେ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନ ହୋନେ ପର ହୀ ଆଚରଣ କାର୍ଯକାରୀ ହୈ.
ଯହାଁ କୋଈ ଜାନେ କି ବାହ୍ଯମେଂ ତୋ ଅଣୁଵ୍ରତ-ମହାଵ୍ରତାଦି ସାଧତେ ହୈଂ? ପରନ୍ତୁ ଅନ୍ତରଂଗ ପରିଣାମ
ନହୀଂ ହୈଂ ଔର ସ୍ଵର୍ଗାଦିକକୀ ଵାଂଛାସେ ସାଧତେ ହୈଂ, — ସୋ ଇସ ପ୍ରକାର ସାଧନେସେ ପାପବନ୍ଧ ହୋତା ହୈ.