-
୩୦୦ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ତଥା ଜୈସେ କିସୀକେ ଯଜ୍ଞ – ସ୍ନାନାଦି ଦ୍ଵାରା ହିଂସାସେ ଧର୍ମ ମାନନେକୀ ମୁଖ୍ଯତା ହୈ, ଉସକେ ଅର୍ଥ —
‘ଯଦି ପୃଥ୍ଵୀ ଉଲଟ ଜାଯେ ତବ ଭୀ ହିଂସା କରନେସେ ପୁଣ୍ଯଫଲ ନହୀଂ ହୋତା’ — ଐସା ଉପଦେଶ ଦିଯା ହୈ.
ତଥା ଜୋ ଜୀଵ ପୂଜନାଦି କାର୍ଯୋଂ ଦ୍ଵାରା କିଂଚିତ୍ ହିଂସା ଲଗାତା ହୈ ଔର ବହୁତ ପୁଣ୍ଯ ଉପଜାତା ହୈ,
ଵହ ଜୀଵ ଇସ ଉପଦେଶସେ ପୂଜନାଦି କାର୍ଯ ଛୋଡ଼ ଦେ ଔର ହିଂସାରହିତ ସାମାଯିକାଦି ଧର୍ମମେଂ ଲଗେ ନହୀଂ
ତବ ଉସକା ତୋ ବୁରା ହୀ ହୋଗା. ଇସୀପ୍ରକାର ଅନ୍ଯତ୍ର ଜାନନା.
ତଥା ଜୈସେ କୋଈ ଔଷଧି ଗୁଣକାରୀ ହୈ; ପରନ୍ତୁ ଅପନେକୋ ଜବ ତକ ଉସ ଔଷଧିସେ ହିତ
ହୋ ତବ ତକ ଉସକା ଗ୍ରହଣ କରେ; ଯଦି ଶୀତ ମିଟାନେ ପର ଭୀ ଉଷ୍ଣ ଔଷଧିକା ସେଵନ କରତା ହୀ
ରହେ ତୋ ଉଲ୍ଟା ରୋଗ ହୋଗା. ଉସୀପ୍ରକାର କୋଈ ଧର୍ମକାର୍ଯ ହୈ; ପରନ୍ତୁ ଅପନେକୋ ଜବ ତକ ଉସ ଧର୍ମକାର୍ଯସେ
ହିତ ହୋ ତବ ତକ ଉସକା ଗ୍ରହଣ କରେ; ଯଦି ଉଚ୍ଚ ଦଶା ହୋନେ ପର ନିଚଲୀ ଦଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଧର୍ମକେ
ସେଵନମେଂ ଲଗେ ତୋ ଉଲ୍ଟା ଵିକାର ହୀ ହୋଗା.
ଯହାଁ ଉଦାହରଣ — ଜୈସେ ପାପ ମିଟାନେକେ ଅର୍ଥ ପ୍ରତିକ୍ରମଣାଦି ଧର୍ମକାର୍ଯ କହେ ହୈଂ; ପରନ୍ତୁ
ଆତ୍ମାନୁଭଵ ହୋନେ ପର ପ୍ରତିକ୍ରମଣାଦିକା ଵିକଲ୍ପ କରେ ତୋ ଉଲ୍ଟା ଵିକାର ବଢ଼େଗା; ଇସୀସେ ସମଯସାରମେଂ
ପ୍ରତିକ୍ରମଣାଦିକକୋ ଵିଷ କହା ହୈ. ତଥା ଜୈସେ ଅଵ୍ରତୀକୋ କରନେ ଯୋଗ୍ଯ ପ୍ରଭାଵନାଦି ଧର୍ମକାର୍ଯ କହେ
ହୈଂ, ଉନ୍ହେଂ ଵ୍ରତୀ ହୋକର କରେ ତୋ ପାପ ହୀ ବାଁଧେଗା. ଵ୍ଯାପାରାଦି ଆରମ୍ଭ ଛୋଡ଼କର ଚୈତ୍ଯାଲଯାଦି କାର୍ଯୋଂକା
ଅଧିକାରୀ ହୋ ଯହ କୈସେ ବନେଗା? ଇସୀପ୍ରକାର ଅନ୍ଯତ୍ର ଭୀ ଜାନନା.
ତଥା ଜୈସେ ପାକାଦିକ ଔଷଧିଯାଁ ପୁଷ୍ଟକାରୀ ହୈଂ, ପରନ୍ତୁ ଜ୍ଵରଵାନ୍ ଉନ୍ହେଂ ଗ୍ରହଣ କରେ ତୋ ମହାଦୋଷ
ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋ; ଉସୀପ୍ରକାର ଊଁଚା ଧର୍ମ ବହୁତ ଭଲା ହୈ, ପରନ୍ତୁ ଅପନେ ଵିକାରଭାଵ ଦୂର ନ ହୋଂ ଔର
ଊଁଚେ ଧର୍ମକା ଗ୍ରହଣ କରେ ତୋ ମହାନ ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଗା. ଯହାଁ ଉଦାହରଣ — ଜୈସେ ଅପନା ଅଶୁଭ
ଵିକାର ଭୀ ନହୀଂ ଛୂଟା ହୋ ଔର ନିର୍ଵିକଲ୍ପ ଦଶାକୋ ଅଂଗୀକାର କରେ ତୋ ଉଲ୍ଟା ଵିକାର ବଢ଼େଗା;
ତଥା ଭୋଜନାଦି ଵିଷଯୋଂମେଂ ଆସକ୍ତ ହୋ ଔର ଆରମ୍ଭତ୍ଯାଗାଦି ଧର୍ମକୋ ଅଂଗୀକାର କରେ ତୋ ଦୋଷ ହୀ
ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଗା. ତଥା ଜୈସେ ଵ୍ଯାପାରାଦି କରନେକା ଵିକାର ତୋ ଛୂଟେ ନହୀଂ ଔର ତ୍ଯାଗକେ ଭେଷରୂପ ଧର୍ମ
ଅଂଗୀକାର କରେ ତୋ ମହାନ ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଗା. ଇସୀପ୍ରକାର ଅନ୍ଯତ୍ର ଜାନନା.
ଇସୀ ପ୍ରକାର ଔର ଭୀ ସଚ୍ଚେ ଵିଚାରସେ ଉପଦେଶକୋ ଯଥାର୍ଥ ଜାନକର ଅଂଗୀକାର କରନା. ବହୁତ
ଵିସ୍ତାର କହାଁ ତକ କହେଂ; ଅପନେକୋ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନ ହୋନେ ପର ସ୍ଵଯଂ ହୀ କୋ ଯଥାର୍ଥ ଭାସିତ ହୋତା ହୈ.
ଉପଦେଶ ତୋ ଵଚନାତ୍ମକ ହୈ ତଥା ଵଚନ ଦ୍ଵାରା ଅନେକ ଅର୍ଥ ଯୁଗପତ୍ ନହୀଂ କହେ ଜାତେ; ଇସଲିଯେ ଉପଦେଶ
ତୋ ଏକ ହୀ ଅର୍ଥକୀ ମୁଖ୍ଯତାସହିତ ହୋତା ହୈ.
ତଥା ଜିସ ଅର୍ଥକା ଜହାଁ ଵର୍ଣନ ହୈ, ଵହାଁ ଉସୀକୀ ମୁଖ୍ଯତା ହୈ, ଦୂସରେ ଅର୍ଥକୀ ଵହୀଂ ମୁଖ୍ଯତା
କରେ ତୋ ଦୋନୋଂ ଉପଦେଶ ଦୃଢ଼ ନହୀଂ ହୋଂଗେ; ଇସଲିଯେ ଉପଦେଶମେଂ ଏକ ଅର୍ଥକୋ ଦୃଢ଼ କରେ; ପରନ୍ତୁ ସର୍ଵ
ଜିନମତକା ଚିହ୍ନ ସ୍ଯାଦ୍ଵାଦ ହୈ ଔର ‘ସ୍ଯାତ୍’ ପଦକା ଅର୍ଥ ‘କଥଂଚିତ୍’ ହୈ; ଇସଲିଯେ ଜୋ ଉପଦେଶ ହୋ