-
பாசவா அதிகார ][ ௧௨௫
அந்யமத நிரூபித தத்த்வ-விசார
அப, பண்டிதபநேகே பலஸே கல்பித யுக்தியோஂ த்வாரா நாநா மத ஸ்தாபித ஹுஏ ஹைஂ, உநமேஂ ஜோ
தத்த்வாதிக மாநே ஜாதே ஹைஂ, உநகா நிரூபண கரதே ஹைஂஃ —
ஸாஂக்யமத
வஹா ஸாஂக்யமதமேஂ பச்சீஸ தத்த்வ மாநதே ஹைஂ௧. ஸோ கஹதே ஹைஂ — ஸத்த்வ, ரஜ, தமஃ யஹ தீந
குண கஹதே ஹைஂ. வஹா ஸத்த்வ த்வாரா ப்ரஸாத (ப்ரஸந்ந) ஹோதா ஹை, ரஜோகுண த்வாரா சித்த கீ சஂசலதா ஹோதீ
ஹை, தமோகுண த்வாரா மூதா ஹோதீ ஹை, இத்யாதி லக்ஷண கஹதே ஹைஂ. இநரூப அவஸ்தாகா நாம ப்ரக்ருதி ஹை;
ததா உஸஸே புத்தி உத்பந்ந ஹோதீ ஹை; உஸீகா நாம மஹதத்த்வ ஹை, உஸஸே அஹஂகார உத்பந்ந ஹோதா ஹை; உஸஸே
ஸோலஹ மாத்ரா ஹோதீ ஹைஂ. வஹா பாச தோ ஜ்ஞாந இந்த்ரியா ஹோதீ ஹைஂ — ஸ்பர்ஶந, ரஸநா, க்ராண, சக்ஷு, ஶ்ரோத்ர
ததா ஏக மந ஹோதா ஹை. ததா பாச கர்ம இந்த்ரியா ஹோதீ ஹைஂ — வசந, சரண, ஹஸ்த, லிஂக, குதா.
ததா பாச தந்மாத்ரா ஹோதீ ஹைஂ — ரூப, ரஸ, கந்த, ஸ்பர்ஶ, ஶப்த. ததா ரூபஸே அக்நி, ரஸ ஸே ஜல,
கந்த ஸே ப்ருத்வீ, ஸ்பர்ஶ ஸே பவந, ஶப்த ஸே ஆகாஶ — இஸ ப்ரகார ஹுஏ கஹதே ஹைஂ. இஸ ப்ரகார சௌபீஸ
தத்த்வ தோ ப்ரக்ருதிஸ்வரூப ஹைஂ; இநஸே பிந்ந நிர்குண கர்தா-போதா ஏக புருஷ ஹை.
இஸ ப்ரகார பச்சீஸ தத்த்வ கஹதே ஹைஂ ஸோ யஹ கல்பித ஹைஂ; க்யோஂகி ராஜஸாதிக குண ஆஶ்ரய
பிநா கைஸே ஹோஂகே? இநகா ஆஶ்ரய தோ சேதந த்ரவ்ய ஹீ ஸம்பவ ஹை. ததா இநஸே புத்தி ஹுஈ கஹதே
ஹைஂ ஸோ புத்தி நாம தோ ஜ்ஞாநகா ஹை ஔர ஜ்ஞாநகுணதாரீ பதார்தமேஂ யஹ ஹோதீ தேகீ ஜாதீ ஹை, தோ
இஸஸே ஜ்ஞாந ஹுஆ கைஸே மாநேஂ? கோஈ கஹே — புத்தி அலக ஹை, ஜ்ஞாந அலக ஹை, தப மந தோ பஹலே
ஸோலஹ மாத்ராமேஂ கஹா ஔர ஜ்ஞாந அலக கஹோகே தோ புத்தி கிஸகா நாம டஹரேகா? ததா உஸஸே
அஹஂகார ஹுஆ கஹா ஸோ பரவஸ்து மேஂ ‘‘மைஂ கரதா ஹூ’’ ஐஸா மாநநேகா நாம அஹஂகார ஹை, ஸாக்ஷீபூத
ஜாநநேஸே தோ அஹஂகார ஹோதா நஹீஂ ஹை, தோ ஜ்ஞாநஸே உத்பந்ந கைஸே கஹா ஜாதா ஹை?
ததா அஹஂகார த்வாரா ஸோலஹ மாத்ராஏ கஹீஂ, உநமேஂ பாச ஜ்ஞாநஇந்த்ரியா கஹீஂ, ஸோ ஶரீரமேஂ
நேத்ராதி ஆகாரரூப த்ரவ்யேந்த்ரியா ஹைஂ வே தோ ப்ருத்வீ ஆதிவத் ஜ தேகீ ஜாதீ ஹைஂ ஔர வர்ணாதிககே
ஜாநநேரூப பாவஇந்த்ரியா ஹைஂ ஸோ ஜ்ஞாநரூப ஹைஂ, அஹஂகாரகா க்யா ப்ரயோஜந ஹை? கோஈ-கிஸீகோ அஹஂகார
புத்திரஹித தேகநேமேஂ ஆதா ஹை? வஹா அஹஂகார த்வாரா உத்பந்ந ஹோநா கைஸே ஸம்பவ ஹை? ததா மந
கஹா, ஸோ இந்த்ரியவத் ஹீ மந ஹை; க்யோஂகி த்ரவ்யமந ஶரீரரூப ஹை, பாவமந ஜ்ஞாநரூப ஹை. ததா
பாச கர்மஇந்த்ரிய கஹதே ஹைஂ ஸோ யஹ தோ ஶரீரகே அஂக ஹைஂ, மூர்திக ஹைஂ. அமூர்திக அஹஂகாரஸே இநகா
உத்பந்ந ஹோநா கைஸே மாநேஂ?
௧. ப்ரக்ருதமஹாஂஸ்ததாஹஂகாரஸ்தரமாத்கணஶ்ச ஷோடஶகஃ.
தஸ்மாதபி ஷோடஶகாத்பஂசப்யஃ பஂச பூதாநி.. (ஸாஂக்ய கா௦ ௧௨)