Niyamsar-Hindi (English transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 108 of 388
PDF/HTML Page 135 of 415

 

niyamasAr
[ bhagavAnashrIkundakund-
samyaktvan sangnAnan vidyate mokShasya bhavati shRuNu charaNam .
vyavahAranishchayen tu tasmAchcharaNan pravakShyAmi ..54..
vyavahAranayacharitre vyavahAranayasya bhavati tapashcharaNam .
nishchayanayachAritre tapashcharaNan bhavati nishchayata ..55..

ratnatrayasvarUpAkhyAnametat .

bhedopachAraratnatrayamapi tAvad viparItAbhiniveshavivarjitashraddhAnarUpan bhagavatAn siddhi- paramparAhetubhUtAnAn panchaparameShThinAn chalamalinAgADhavivarjitasamupajanitanishchalabhakti yukta tvamev . viparIte harihiraNyagarbhAdipraNIte padArthasArthe hyabhiniveshAbhAv ityartha . sangnAnamapi cha sanshayavimohavibhramavivarjitamev . tatra sanshaya tAvat jino vA shivo vA dev iti . vimoha shAkyAdiprokte vastuni nishchaya . vibhramo hyagnAnatvamev . pApakriyAnivRuttipariNAmashchAritram .

[shRuNu ] sun, [mokShasya ] mokShake liye [samyaktvan ] samyaktva hotA hai, [sangnAnan ] samyaggnAn [vidyate ] hotA hai, [charaNam ] chAritra (bhI) [bhavati ] hotA hai; [tasmAt ] isaliye [vyavahAranishchayen tu ] main vyavahAr aur nishchayase [charaNan pravakShyAmi ] chAritra kahUngA .

[vyavahAranayacharitre ] vyavahAranayake chAritramen [vyavahAranayasya ] vyavahAranayakA [tapashcharaNam ] tapashcharaN [bhavati ] hotA hai; [nishchayanayachAritre ] nishchayanayake chAritramen [nishchayata ] nishchayase [tapashcharaNam ] tapashcharaN [bhavati ] hotA hai .

TIkA :yah, ratnatrayake svarUpakA kathan hai .

pratham, bhedopachAr-ratnatray is prakAr hai :viparIt abhinivesh rahit shraddhAnarUp aisA jo siddhike paramparAhetubhUt bhagavanta panchaparameShThIke prati utpanna huA chalatA malinatAagADhatA rahit nishchal bhaktiyuktapanA vahI samyaktva hai . viShNubrahmAdikathit viparIt padArthasamUhake prati abhiniveshakA abhAv hI samyaktva haiaisA artha hai . sanshay, vimoh aur vibhram rahit (gnAn) hI samyaggnAn hai . vahAn, jin dev honge yA shiv dev honge (aisA shankArUpabhAv) vah sanshay hai; shAkyAdikathit vastumen nishchay (arthAt buddhAdi kathit padArthakA nirNay) vah vimoh hai; agnAnapanA (arthAt vastu kyA hai tatsambandhI ajAnapanA) hI vibhram hai . pApakriyAse nivRuttirUp pariNAm vah

108 ]