આલોચનાલક્ષણભેદકથનમેતત્ .
ભગવદર્હન્મુખારવિન્દવિનિર્ગતસકલજનતાશ્રુતિસુભગસુન્દરાનન્દનિષ્યન્દ્યનક્ષરાત્મકદિવ્ય- ધ્વનિપરિજ્ઞાનકુશલચતુર્થજ્ઞાનધરગૌતમમહર્ષિમુખકમલવિનિર્ગતચતુરસન્દર્ભગર્ભીકૃતરાદ્ધાન્તાદિ- સમસ્તશાસ્ત્રાર્થસાર્થસારસર્વસ્વીભૂતશુદ્ધનિશ્ચયપરમાલોચનાયાશ્ચત્વારો વિકલ્પા ભવન્તિ . તે વક્ષ્યમાણસૂત્રચતુષ્ટયે નિગદ્યન્ત ઇતિ .
ગાથા : ૧૦૮ અન્વયાર્થ : — [ઇહ ] અબ, [આલોચનલક્ષણં ] આલોચનાકા સ્વરૂપ [આલોચનમ્ ] ૧આલોચન, [આલુંછનમ્ ] ૨આલુંછન, [અવિકૃતિકરણમ્ ] [સમયે ] શાસ્ત્રમેં [પરિકથિતમ્ ] કહા હૈ .
ટીકા : — યહ, આલોચનાકે સ્વરૂપકે ભેદોંકા કથન હૈ .
ભગવાન અર્હંતકે મુખારવિંદસે નિકલી હુઈ, (શ્રવણકે લિયે આઈ હુઈ) સકલ જનતાકો શ્રવણકા સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત હો ઐસી, સુન્દર - આનન્દસ્યન્દી (સુન્દર - આનન્દઝરતી), અનક્ષરાત્મક જો દિવ્યધ્વનિ, ઉસકે પરિજ્ઞાનમેં કુશલ ચતુર્થજ્ઞાનધર (મનઃપર્યયજ્ઞાનધારી) ગૌતમમહર્ષિકે મુખકમલસે નિકલી હુઈ જો ચતુર વચનરચના, ઉસકે ગર્ભમેં વિદ્યમાન રાદ્ધાંતાદિ ( – સિદ્ધાંતાદિ) સમસ્ત શાસ્ત્રોંકે અર્થસમૂહકે સારસર્વસ્વરૂપ શુદ્ધ - નિશ્ચય - પરમ - આલોચનાકે ચાર ભેદ હૈં . વે ભેદ અબ આગે કહે જાને વાલે ચાર સૂત્રોંમેં કહે જાયેંગે .
[અબ ઇસ ૧૦૮વીં ગાથાકી ટીકા પૂર્ણ કરતે હુએ ટીકાકાર મુનિરાજ શ્લોક કહતે હૈં : ]
૨૧૨ ]
૩અવિકૃતિકરણ [ચ ] ઔર [ભાવશુદ્ધિઃ ચ ] ૪ભાવશુદ્ધિ [ચતુર્વિધં ] ઐસે ચાર પ્રકારકા
૧ – સ્વયં અપને દોષોંકો સૂક્ષ્મતાસે દેખ લેના અથવા ગુરુકે સમક્ષ અપને દોષોંકા નિવેદન કરના સો વ્યવહાર – આલોચન હૈ . નિશ્ચય – આલોચનકા સ્વરૂપ ૧૦૯ વીં ગાથામેં કહા જાયેગા .
૨ – આલુંછન = (દોષોંકા) આલુંચન અર્થાત્ ઉખાડ દેના વહ .
૩ – અવિકૃતિકરણ = વિકારરહિતતા કરના વહ .
૪ – ભાવશુદ્ધિ = ભાવોંકો શુદ્ધ કરના વહ .