ઇહ હિ સમાધિલક્ષણમુક્ત મ્ .
સંયમઃ સકલેન્દ્રિયવ્યાપારપરિત્યાગઃ . નિયમેન સ્વાત્મારાધનાતત્પરતા . આત્મા- નમાત્મન્યાત્મના સંધત્ત ઇત્યધ્યાત્મં તપનમ્ . સકલબાહ્યક્રિયાકાંડાડમ્બરપરિત્યાગલક્ષણાન્તઃ- ક્રિયાધિકરણમાત્માનં નિરવધિત્રિકાલનિરુપાધિસ્વરૂપં યો જાનાતિ, તત્પરિણતિવિશેષઃ સ્વાત્માશ્રયનિશ્ચયધર્મધ્યાનમ્ . ધ્યાનધ્યેયધ્યાતૃતત્ફલાદિવિવિધવિકલ્પનિર્મુક્તાન્તર્મુખાકાર-
ગાથા : ૧૨૩ અન્વયાર્થ : — [સંયમનિયમતપસા તુ ] સંયમ, નિયમ ઔર તપસે તથા [ધર્મધ્યાનેન શુક્લધ્યાનેન ] ધર્મધ્યાન ઔર શુક્લધ્યાનસે [યઃ ] જો [આત્માનં ] આત્માકો [ધ્યાયતિ ] ધ્યાતા હૈ, [તસ્ય ] ઉસે [પરમસમાધિઃ ] પરમ સમાધિ [ભવેત્ ] હૈ .
ટીકા : — યહાઁ (ઇસ ગાથામેં) સમાધિકા લક્ષણ (અર્થાત્ સ્વરૂપ) કહા હૈ .
સમસ્ત ઇન્દ્રિયોંકે વ્યાપારકા પરિત્યાગ સો સંયમ હૈ . નિજ આત્માકી આરાધનામેં તત્પરતા સો નિયમ હૈ . જો આત્માકો આત્મામેં આત્માસે ધારણ કર રખતા હૈ – ટિકા રખતા હૈ – જોડ રખતા હૈ વહ અધ્યાત્મ હૈ ઔર વહ અધ્યાત્મ સો તપ હૈ . સમસ્ત બાહ્યક્રિયાકાંડકે આડમ્બરકા પરિત્યાગ જિસકા લક્ષણ હૈ ઐસી અંતઃક્રિયાકે ❃અધિકરણભૂત આત્માકો — કિ જિસકા સ્વરૂપ અવધિ રહિત તીનોં કાલ (અનાદિ કાલસે અનન્ત કાલ તક) નિરુપાધિક હૈ ઉસે — જો જીવ જાનતા હૈ, ઉસ જીવકી પરિણતિવિશેષ વહ સ્વાત્માશ્રિત નિશ્ચયધર્મધ્યાન હૈ . ધ્યાન - ધ્યેય - ધ્યાતા, ધ્યાનકા ફલ આદિકે વિવિધ વિકલ્પોંસે વિમુક્ત (અર્થાત્ ઐસે વિકલ્પોંસે રહિત), અંતર્મુખાકાર (અર્થાત્ અંતર્મુખ જિસકા સ્વરૂપ હૈ ઐસા), ❃ અધિકરણ = આધાર . (અંતરંગ ક્રિયાકા આધાર આત્મા હૈ .)