ନିଯମସାର
[ ଭଗଵାନଶ୍ରୀକୁଂଦକୁଂଦ-
(ଦ୍ରୁତଵିଲଂବିତ)
ସମିତିସଂହତିତଃ ଫଲମୁତ୍ତମଂ
ସପଦି ଯାତି ମୁନିଃ ପରମାର୍ଥତଃ .
ସପଦି ଯାତି ମୁନିଃ ପରମାର୍ଥତଃ .
ନ ଚ ମନୋଵଚସାମପି ଗୋଚରଂ
କିମପି କେଵଲସୌଖ୍ଯସୁଧାମଯମ୍ ..9୦..
କିମପି କେଵଲସୌଖ୍ଯସୁଧାମଯମ୍ ..9୦..
କାଲୁସ୍ସମୋହସଣ୍ଣାରାଗଦ୍ଦୋସାଇଅସୁହଭାଵାଣଂ .
ପରିହାରୋ ମଣୁଗୁତ୍ତୀ ଵଵହାରଣଯେଣ ପରିକହିଯଂ ..୬୬..
କାଲୁଷ୍ଯମୋହସଂଜ୍ଞାରାଗଦ୍ଵେଷାଦ୍ଯଶୁଭଭାଵନାମ୍ .
ପରିହାରୋ ମନୋଗୁପ୍ତିଃ ଵ୍ଯଵହାରନଯେନ ପରିକଥିତା ..୬୬..
ଵ୍ଯଵହାରମନୋଗୁପ୍ତିସ୍ଵରୂପାଖ୍ଯାନମେତତ୍ .
କ୍ରୋଧମାନମାଯାଲୋଭାଭିଧାନୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ କଷାଯୈଃ କ୍ଷୁଭିତଂ ଚିତ୍ତଂ କାଲୁଷ୍ଯମ୍ . ମୋହୋ
[ଶ୍ଲୋେକାର୍ଥ : — ] ସମିତିକୀ ସଂଗତି ଦ୍ଵାରା ଵାସ୍ତଵମେଂ ମୁନି ମନ – ଵାଣୀକୋ ଭୀ ଅଗୋଚର ( – ମନସେ ଅଚିନ୍ତ୍ଯ ଔର ଵାଣୀସେ ଅକଥ୍ଯ) ଐସା କୋଈ କେଵଲସୁଖାମୃତମଯ ଉତ୍ତମ ଫଲ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରତା ହୈ . ୯୦ .
ଗାଥା : ୬୬ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [କାଲୁଷ୍ଯମୋହସଂଜ୍ଞାରାଗଦ୍ଵେଷାଦ୍ଯଶୁଭଭାଵାନାମ୍ ] କଲୁଷତା, ମୋହ, ସଂଜ୍ଞା, ରାଗ, ଦ୍ଵେଷ ଆଦି ଅଶୁଭ ଭାଵୋଂକେ [ପରିହାରଃ ] ପରିହାରକୋ [ଵ୍ଯଵହାରନଯେନ ] ଵ୍ଯଵହାରନଯସେ [ମନୋଗୁପ୍ତିଃ ] ମନୋଗୁପ୍ତି [ପରିକଥିତା ] କହା ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହ, ଵ୍ଯଵହାର ❃ମନୋଗୁପ୍ତିକେ ସ୍ଵରୂପକା କଥନ ହୈ .
କ୍ରୋଧ, ମାନ, ମାଯା ଔର ଲୋଭ ନାମକ ଚାର କଷାଯୋଂସେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୁଆ ଚିତ୍ତ ସୋ କଲୁଷତା ❃ ମୁନିକୋ ମୁନିତ୍ଵୋଚିତ ଶୁଦ୍ଧପରିଣତିକେ ସାଥ ଵର୍ତତା ହୁଆ ଜୋ (ହଠ ରହିତ) ମନ – ଆଶ୍ରିତ, ଵଚନ – ଆଶ୍ରିତ ଅଥଵା
କାଯ – ଆଶ୍ରିତ ଶୁଭୋପଯୋଗ ଉସେ ଵ୍ଯଵହାର ଗୁପ୍ତି କହା ଜାତା ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ଶୁଭୋପଯୋଗମେଂ ମନ, ଵଚନ ଯା କାଯକେ
ସାଥ ଅଶୁଭୋପଯୋଗରୂପ ଯୁକ୍ତତା ନହୀଂ ହୈ . ଶୁଦ୍ଧପରିଣତି ନ ହୋ ଵହାଁ ଶୁଭୋପଯୋଗ ହଠ ସହିତ ହୋତା ହୈ . ଵହ
ଶୁଭୋପଯୋଗ ତୋ ଵ୍ଯଵହାରଗୁପ୍ତି ଭୀ ନହୀଂ କହଲାତା .
କାଲୁଷ୍ଯ, ସଂଜ୍ଞା, ମୋହ, ରାଗ, ଦ୍ଵେଷକେ ପରିହାରସେ .
ହୋତୀ ମନୋଗୁପ୍ତି ଶ୍ରମଣକୋ କଥନ ନଯ ଵ୍ଯଵହାରସେ ..୬୬..
୧୩୦ ]