ଆଲୋଚନାଲକ୍ଷଣଭେଦକଥନମେତତ୍ .
ଭଗଵଦର୍ହନ୍ମୁଖାରଵିନ୍ଦଵିନିର୍ଗତସକଲଜନତାଶ୍ରୁତିସୁଭଗସୁନ୍ଦରାନନ୍ଦନିଷ୍ଯନ୍ଦ୍ଯନକ୍ଷରାତ୍ମକଦିଵ୍ଯ- ଧ୍ଵନିପରିଜ୍ଞାନକୁଶଲଚତୁର୍ଥଜ୍ଞାନଧରଗୌତମମହର୍ଷିମୁଖକମଲଵିନିର୍ଗତଚତୁରସନ୍ଦର୍ଭଗର୍ଭୀକୃତରାଦ୍ଧାନ୍ତାଦି- ସମସ୍ତଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥସାର୍ଥସାରସର୍ଵସ୍ଵୀଭୂତଶୁଦ୍ଧନିଶ୍ଚଯପରମାଲୋଚନାଯାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଵିକଲ୍ପା ଭଵନ୍ତି . ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣସୂତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯେ ନିଗଦ୍ଯନ୍ତ ଇତି .
ଗାଥା : ୧୦୮ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ଇହ ] ଅବ, [ଆଲୋଚନଲକ୍ଷଣଂ ] ଆଲୋଚନାକା ସ୍ଵରୂପ [ଆଲୋଚନମ୍ ] ୧ଆଲୋଚନ, [ଆଲୁଂଛନମ୍ ] ୨ଆଲୁଂଛନ, [ଅଵିକୃତିକରଣମ୍ ] [ସମଯେ ] ଶାସ୍ତ୍ରମେଂ [ପରିକଥିତମ୍ ] କହା ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହ, ଆଲୋଚନାକେ ସ୍ଵରୂପକେ ଭେଦୋଂକା କଥନ ହୈ .
ଭଗଵାନ ଅର୍ହଂତକେ ମୁଖାରଵିଂଦସେ ନିକଲୀ ହୁଈ, (ଶ୍ରଵଣକେ ଲିଯେ ଆଈ ହୁଈ) ସକଲ ଜନତାକୋ ଶ୍ରଵଣକା ସୌଭାଗ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋ ଐସୀ, ସୁନ୍ଦର - ଆନନ୍ଦସ୍ଯନ୍ଦୀ (ସୁନ୍ଦର - ଆନନ୍ଦଝରତୀ), ଅନକ୍ଷରାତ୍ମକ ଜୋ ଦିଵ୍ଯଧ୍ଵନି, ଉସକେ ପରିଜ୍ଞାନମେଂ କୁଶଲ ଚତୁର୍ଥଜ୍ଞାନଧର (ମନଃପର୍ଯଯଜ୍ଞାନଧାରୀ) ଗୌତମମହର୍ଷିକେ ମୁଖକମଲସେ ନିକଲୀ ହୁଈ ଜୋ ଚତୁର ଵଚନରଚନା, ଉସକେ ଗର୍ଭମେଂ ଵିଦ୍ଯମାନ ରାଦ୍ଧାଂତାଦି ( – ସିଦ୍ଧାଂତାଦି) ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରୋଂକେ ଅର୍ଥସମୂହକେ ସାରସର୍ଵସ୍ଵରୂପ ଶୁଦ୍ଧ - ନିଶ୍ଚଯ - ପରମ - ଆଲୋଚନାକେ ଚାର ଭେଦ ହୈଂ . ଵେ ଭେଦ ଅବ ଆଗେ କହେ ଜାନେ ଵାଲେ ଚାର ସୂତ୍ରୋଂମେଂ କହେ ଜାଯେଂଗେ .
[ଅବ ଇସ ୧୦୮ଵୀଂ ଗାଥାକୀ ଟୀକା ପୂର୍ଣ କରତେ ହୁଏ ଟୀକାକାର ମୁନିରାଜ ଶ୍ଲୋକ କହତେ ହୈଂ : ]
୨୧୨ ]
୩ଅଵିକୃତିକରଣ [ଚ ] ଔର [ଭାଵଶୁଦ୍ଧିଃ ଚ ] ୪ଭାଵଶୁଦ୍ଧି [ଚତୁର୍ଵିଧଂ ] ଐସେ ଚାର ପ୍ରକାରକା
୧ – ସ୍ଵଯଂ ଅପନେ ଦୋଷୋଂକୋ ସୂକ୍ଷ୍ମତାସେ ଦେଖ ଲେନା ଅଥଵା ଗୁରୁକେ ସମକ୍ଷ ଅପନେ ଦୋଷୋଂକା ନିଵେଦନ କରନା ସୋ ଵ୍ଯଵହାର – ଆଲୋଚନ ହୈ . ନିଶ୍ଚଯ – ଆଲୋଚନକା ସ୍ଵରୂପ ୧୦୯ ଵୀଂ ଗାଥାମେଂ କହା ଜାଯେଗା .
୨ – ଆଲୁଂଛନ = (ଦୋଷୋଂକା) ଆଲୁଂଚନ ଅର୍ଥାତ୍ ଉଖାଡ଼ ଦେନା ଵହ .
୩ – ଅଵିକୃତିକରଣ = ଵିକାରରହିତତା କରନା ଵହ .
୪ – ଭାଵଶୁଦ୍ଧି = ଭାଵୋଂକୋ ଶୁଦ୍ଧ କରନା ଵହ .