ଇହ ହି ସମାଧିଲକ୍ଷଣମୁକ୍ତ ମ୍ .
ସଂଯମଃ ସକଲେନ୍ଦ୍ରିଯଵ୍ଯାପାରପରିତ୍ଯାଗଃ . ନିଯମେନ ସ୍ଵାତ୍ମାରାଧନାତତ୍ପରତା . ଆତ୍ମା- ନମାତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମନା ସଂଧତ୍ତ ଇତ୍ଯଧ୍ଯାତ୍ମଂ ତପନମ୍ . ସକଲବାହ୍ଯକ୍ରିଯାକାଂଡାଡମ୍ବରପରିତ୍ଯାଗଲକ୍ଷଣାନ୍ତଃ- କ୍ରିଯାଧିକରଣମାତ୍ମାନଂ ନିରଵଧିତ୍ରିକାଲନିରୁପାଧିସ୍ଵରୂପଂ ଯୋ ଜାନାତି, ତତ୍ପରିଣତିଵିଶେଷଃ ସ୍ଵାତ୍ମାଶ୍ରଯନିଶ୍ଚଯଧର୍ମଧ୍ଯାନମ୍ . ଧ୍ଯାନଧ୍ଯେଯଧ୍ଯାତୃତତ୍ଫଲାଦିଵିଵିଧଵିକଲ୍ପନିର୍ମୁକ୍ତାନ୍ତର୍ମୁଖାକାର-
ଗାଥା : ୧୨୩ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ସଂଯମନିଯମତପସା ତୁ ] ସଂଯମ, ନିଯମ ଔର ତପସେ ତଥା [ଧର୍ମଧ୍ଯାନେନ ଶୁକ୍ଲଧ୍ଯାନେନ ] ଧର୍ମଧ୍ଯାନ ଔର ଶୁକ୍ଲଧ୍ଯାନସେ [ଯଃ ] ଜୋ [ଆତ୍ମାନଂ ] ଆତ୍ମାକୋ [ଧ୍ଯାଯତି ] ଧ୍ଯାତା ହୈ, [ତସ୍ଯ ] ଉସେ [ପରମସମାଧିଃ ] ପରମ ସମାଧି [ଭଵେତ୍ ] ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହାଁ (ଇସ ଗାଥାମେଂ) ସମାଧିକା ଲକ୍ଷଣ (ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ଵରୂପ) କହା ହୈ .
ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୋଂକେ ଵ୍ଯାପାରକା ପରିତ୍ଯାଗ ସୋ ସଂଯମ ହୈ . ନିଜ ଆତ୍ମାକୀ ଆରାଧନାମେଂ ତତ୍ପରତା ସୋ ନିଯମ ହୈ . ଜୋ ଆତ୍ମାକୋ ଆତ୍ମାମେଂ ଆତ୍ମାସେ ଧାରଣ କର ରଖତା ହୈ – ଟିକା ରଖତା ହୈ – ଜୋଡ଼ ରଖତା ହୈ ଵହ ଅଧ୍ଯାତ୍ମ ହୈ ଔର ଵହ ଅଧ୍ଯାତ୍ମ ସୋ ତପ ହୈ . ସମସ୍ତ ବାହ୍ଯକ୍ରିଯାକାଂଡକେ ଆଡମ୍ବରକା ପରିତ୍ଯାଗ ଜିସକା ଲକ୍ଷଣ ହୈ ଐସୀ ଅଂତଃକ୍ରିଯାକେ ❃ଅଧିକରଣଭୂତ ଆତ୍ମାକୋ — କି ଜିସକା ସ୍ଵରୂପ ଅଵଧି ରହିତ ତୀନୋଂ କାଲ (ଅନାଦି କାଲସେ ଅନନ୍ତ କାଲ ତକ) ନିରୁପାଧିକ ହୈ ଉସେ — ଜୋ ଜୀଵ ଜାନତା ହୈ, ଉସ ଜୀଵକୀ ପରିଣତିଵିଶେଷ ଵହ ସ୍ଵାତ୍ମାଶ୍ରିତ ନିଶ୍ଚଯଧର୍ମଧ୍ଯାନ ହୈ . ଧ୍ଯାନ - ଧ୍ଯେଯ - ଧ୍ଯାତା, ଧ୍ଯାନକା ଫଲ ଆଦିକେ ଵିଵିଧ ଵିକଲ୍ପୋଂସେ ଵିମୁକ୍ତ (ଅର୍ଥାତ୍ ଐସେ ଵିକଲ୍ପୋଂସେ ରହିତ), ଅଂତର୍ମୁଖାକାର (ଅର୍ଥାତ୍ ଅଂତର୍ମୁଖ ଜିସକା ସ୍ଵରୂପ ହୈ ଐସା), ❃ ଅଧିକରଣ = ଆଧାର . (ଅଂତରଂଗ କ୍ରିଯାକା ଆଧାର ଆତ୍ମା ହୈ .)