ਅਤ੍ਰਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਮੁਕ੍ਤ ਮ੍ .
ਜ੍ਞਾਨਦਰ੍ਸ਼ਨਚਾਰਿਤ੍ਰਤਪੋਵੀਰ੍ਯਾਭਿਧਾਨੈਃ ਪਂਚਭਿਃ ਆਚਾਰੈਃ ਸਮਗ੍ਰਾਃ . ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨ- ਰਸਨਘ੍ਰਾਣਚਕ੍ਸ਼ੁਃਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਭਿਧਾਨਪਂਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਦਾਨ੍ਧਸਿਂਧੁਰਦਰ੍ਪਨਿਰ੍ਦਲਨਦਕ੍ਸ਼ਾਃ . ਨਿਖਿਲਘੋਰੋਪਸਰ੍ਗਵਿਜਯੋ- ਪਾਰ੍ਜਿਤਧੀਰਗੁਣਗਂਭੀਰਾਃ . ਏਵਂਲਕ੍ਸ਼ਣਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਾ ਇਤਿ .
ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਦਿਰਾਜਦੇਵੈਃ —
ਚਂਚਜ੍ਜ੍ਞਾਨਬਲਪ੍ਰਪਂਚਿਤਮਹਾਪਂਚਾਸ੍ਤਿਕਾਯਸ੍ਥਿਤੀਨ੍ .
ਅਂਚਾਮੋ ਭਵਦੁਃਖਸਂਚਯਭਿਦੇ ਭਕ੍ਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਚਂਚਵਃ ..’’
ਤਥਾ ਹਿ — ਟੀਕਾ : — ਯਹਾਁ ਆਚਾਰ੍ਯਕਾ ਸ੍ਵਰੂਪ ਕਹਾ ਹੈ .
[ਭਗਵਨ੍ਤ ਆਚਾਰ੍ਯ ਕੈਸੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ? ] (੧) ਜ੍ਞਾਨ, ਦਰ੍ਸ਼ਨ, ਚਾਰਿਤ੍ਰ, ਤਪ ਔਰ ਵੀਰ੍ਯ ਨਾਮਕ ਪਾਁਚ ਆਚਾਰੋਂਸੇ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣ; (੨) ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨ, ਰਸਨ, ਘ੍ਰਾਣ, ਚਕ੍ਸ਼ੁ ਔਰ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ ਨਾਮਕੀ ਪਾਁਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਂਰੂਪੀ ਮਦਾਂਧ ਹਾਥੀਕੇ ਦਰ੍ਪਕਾ ਦਲਨ ਕਰਨੇਮੇਂ ਦਕ੍ਸ਼ ( – ਪਂਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰੂਪੀ ਮਦਮਤ੍ਤ ਹਾਥੀਕੇ ਮਦਕੋ ਚੂਰਚੂਰ ਕਰਨੇਮੇਂ ਨਿਪੁਣ); (੩ - ੪) ਸਮਸ੍ਤ ਘੋਰ ਉਪਸਰ੍ਗੋਂ ਪਰ ਵਿਜਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਲਿਯੇ ਧੀਰ ਔਰ ਗੁਣਗਮ੍ਭੀਰ; — ਐਸੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣੋਂਸੇ ਲਕ੍ਸ਼ਿਤ, ਵੇ ਭਗਵਨ੍ਤ ਆਚਾਰ੍ਯ ਹੋਤੇ ਹੈਂ .
ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ (ਆਚਾਰ੍ਯਵਰ) ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਦਿਰਾਜਦੇਵਨੇ ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ : —
‘‘[ਸ਼੍ਲੋੇਕਾਰ੍ਥ : — ] ਜੋ ਪਂਚਾਚਾਰਪਰਾਯਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਅਕਿਂਚਨਤਾਕੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਹੈਂ, ਜਿਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਸ਼ਾਯਸ੍ਥਾਨੋਂਕੋ ਨਸ਼੍ਟ ਕਿਯਾ ਹੈ, ਪਰਿਣਮਿਤ ਜ੍ਞਾਨਕੇ ਬਲ ਦ੍ਵਾਰਾ ਜੋ ਮਹਾ ਪਂਚਾਸ੍ਤਿਕਾਯਕੀ ਸ੍ਥਿਤਿਕੋ ਸਮਝਾਤੇ ਹੈਂ, ਵਿਪੁਲ ਅਚਂਚਲ ਯੋਗਮੇਂ ( – ਵਿਕਸਿਤ ਸ੍ਥਿਰ ਸਮਾਧਿਮੇਂ) ਜਿਨਕੀ ਬੁਦ੍ਧਿ ਨਿਪੁਣ ਹੈ ਔਰ ਜਿਨਕੋ ਗੁਣ ਉਛਲਤੇ ਹੈਂ, ਉਨ ਆਚਾਰ੍ਯੋਂਕੋ ਭਕ੍ਤਿਕ੍ਰਿਯਾਮੇਂ ਕੁਸ਼ਲ ਐਸੇ ਹਮ ਭਵਦੁਃਖਰਾਸ਼ਿਕੋ ਭੇਦਨੇਕੇ ਲਿਯੇ ਪੂਜਤੇ ਹੈਂ .’’
ਔਰ (ਇਸ ੭੩ਵੀਂ ਗਾਥਾਕੀ ਟੀਕਾ ਪੂਰ੍ਣ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਟੀਕਾਕਾਰ ਮੁਨਿਰਾਜ ਸ਼੍ਲੋਕ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ) : —