ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਸ੍ਵਰੂਪਾਖ੍ਯਾਨਮੇਤਤ੍ .
ਅਤ੍ਰ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਮੁਨਯੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੈਨਂ ਦੈਨਂ ਪੁਨਰ੍ਯੋਗ੍ਯਕਾਲਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਟਾਨ੍ਨਪਾਨਖਾਦ੍ਯਲੇਹ੍ਯਰੁਚਯਃ, ਏਤਦ੍ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ . ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ- ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਵਚਨਰਚਨਾਪ੍ਰਪਂਚਪਰਿਹਾਰੇਣ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਭਾਵਨਾਸੇਵਾਪ੍ਰਸਾਦਾਦਭਿਨਵਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਦ੍ਰਵ੍ਯਭਾਵ- ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਂਵਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮ੍ . ਯਃ ਸਦਾਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਪਰਿਣਤ੍ਯਾ ਪਰਮਕਲਾਧਾਰਮਤ੍ਯਪੂਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਭਵਤੀਤਿ .
ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਸਮਯਸਾਰੇ —
ਨਿਵਾਰਣ [ਕ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ] ਕਰਕੇ [ਯਃ ] ਜੋ [ਆਤ੍ਮਾਨਂ ] ਆਤ੍ਮਾਕੋ [ਧ੍ਯਾਯਤਿ ] ਧ੍ਯਾਤਾ ਹੈ, [ਤਸ੍ਯ ] ਉਸੇ [ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ] ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ [ਭਵੇਤ੍ ] ਹੈ . ਟੀਕਾ : — ਯਹ, ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਕੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪਕਾ ਕਥਨ ਹੈ .
ਯਹਾਁ ਐਸਾ ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ — ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਕੇ ਕਥਨਸੇ, ਮੁਨਿ ਦਿਨ-ਦਿਨਮੇਂ ( – ਪ੍ਰਤਿਦਿਨ) ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਫਿ ਰ ਯੋਗ੍ਯ ਕਾਲ ਪਰ੍ਯਂਤ ਅਨ੍ਨ, ਪਾਨ, ਖਾਦ੍ਯ ਔਰ ਲੇਹ੍ਯਕੀ ਰੁਚਿ ਛੋੜਤੇ ਹੈਂ; ਯਹ ਵ੍ਯਵਹਾਰ-ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਕਾ ਸ੍ਵਰੂਪ ਹੈ . ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਸੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ – ਅਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ ਸਮਸ੍ਤ ਵਚਨਰਚਨਾਕੇ ❃
ਤਥਾ ਭਾਵਕਰ੍ਮੋਂਕਾ ਸਂਵਰ ਹੋਨਾ ਸੋ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ ਹੈ . ਜੋ ਸਦਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖ ਪਰਿਣਮਨਸੇ ਪਰਮ ਕਲਾਕੇ ਆਧਾਰਰੂਪ ਅਤਿ-ਅਪੂਰ੍ਵ ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਧ੍ਯਾਤਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ ਹੈ .
ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ (ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਤ੍ਕੁਨ੍ਦਕੁਨ੍ਦਾਚਾਰ੍ਯਦੇਵਪ੍ਰਣੀਤ) ਸ਼੍ਰੀ ਸਮਯਸਾਰਮੇਂ (੩੪ਵੀਂ ਗਾਥਾ ਦ੍ਵਾਰਾ) ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ : —
‘‘[ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — ] ‘ਅਪਨੇ ਅਤਿਰਿਕ੍ਤ ਸਰ੍ਵ ਪਦਾਰ੍ਥ ਪਰ ਹੈਂ’ — ਐਸਾ ਜਾਨਕਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ ਕਰਤਾ ਹੈ — ਤ੍ਯਾਗ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਇਸੀਲਿਯੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ ਜ੍ਞਾਨ ਹੀ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਅਪਨੇ ਜ੍ਞਾਨਮੇਂ ਤ੍ਯਾਗਰੂਪ ਅਵਸ੍ਥਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ ਹੈ ) ਐਸਾ ਨਿਯਮਸੇ ਜਾਨਨਾ .’’ ❃ ਪ੍ਰਪਂਚ = ਵਿਸ੍ਤਾਰ . (ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰਕੀ ਸਮਸ੍ਤ ਵਚਨਰਚਨਾਕੋ ਛੋੜਕਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਜ੍ਞਾਨਕੋ ਭਾਨੇਸੇ — ਉਸ ਭਾਵਨਾਕੇ
੧੮੨ ]