adhikAr-2 dohA-33 ]paramAtmaprakAsha [ 269
स्वसंवेदनपरिणामः तस्य भावस्य परमाणुशब्देन सूक्ष्मावस्था ग्राह्या । सूक्ष्मा कथमिति चेत् ।
वीतरागनिर्विकल्पसमरसीभावविषयत्वेन पञ्चेन्द्रियमनोविषयातीतत्वादिति । पुनरप्याह । इदं
परद्रव्यावलम्बनं ध्यानं निषिद्धं किल भवद्भिः निजशुद्धात्मध्यानेनैव मोक्षः १कुत्रापि भणितमास्ते ।
परिहारमाह — ‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’ इत्यत्रैव ग्रन्थे निरन्तरं भणितमास्ते, ग्रन्थान्तरे च
समाधिशतकादौ पुनश्चोक्तं तैरेव पूज्यपादस्वामिभिः — ‘‘आत्मानमात्मा आत्मन्येवात्मनासौ
क्षणमुपजनयन् स स्वयंभूः प्रवृत्तः’’ अस्यार्थः । आत्मानं कर्मतापन्नं आत्मा कर्ता
atIt hovAthI tene sUkShmapaNun hoy chhe.
‘bhAv’ shabdathI svasamvedanapariNAm samajavA, te bhAvanI ‘paramANu’ shabdathI sUkShma avasthA
samajavI.
shankA : — te (sUkShma avasthA) sUkShma kaI rIte chhe?
tenun samAdhAAn : — vItarAg nirvikalpa samarasIbhAvano viShay hovAthI ane panchendriy,
mananA viShayathI rahit hovAthI tene sUkShmapaNun chhe. shiShya pharI pUchhe chhe ke kharekhar Ape A
paradravyanA AlambanarUp dhyAnano niShedh karyo ne nijashuddhAtmAnA dhyAnathI ja mokSha chhe em kahyun,
to Avun kathan kyAn kahel chhe?
teno parihAr kahe chhe ‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’
(artha — nirmaL AtmAnun dhyAn karo) evun kathan A granthamAn ja nirantar kahetA AvyA
chhIe. te ja pUjyapAdasvAmIe samAdhishatakanA prArambhamAn kahyun chhe ke ‘‘आत्मानमात्मा
आत्मन्येवात्मनासौ क्षणमुपजनयन् स स्वयंभूः प्रवृत्तः’’ 1teno artha — pote potAne potAmAn potAthI
भी परमसूक्ष्म हैं, वीतराग निर्विकल्प परमसमरसीभावरूप हैं, वहाँ मन और इन्द्रियोंको गम्य
नहीं हैं, इसलिये सूक्ष्म है । ऐसा कथन सुनकर फि र शिष्यने पूछा, कि तुमने परद्रव्यके
आलम्बनरूप ध्यानका निषेध किया, और निज शुद्धात्माके ध्यानसे ही मोक्ष कहा । ऐसा कथन
किस जगह कहा है ? इसका समाधान यह है — ‘‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’’ निर्मल आत्माको
ध्यावो, ऐसा कथन इस ही ग्रंथमें पहले कहा है, और समाधिशतकमें भी श्रीपूज्यपादस्वामीने
कहा है ‘‘आत्मानम्’’ इत्यादि । अर्थात् जीवपदार्थ अपने स्वरूपको अपनेमें ही अपने करके
1pAThAntara — कुत्रापि=कुत्र
2. AtmA kartApaNe AtmasvarUp adhikaraNamAn AtmArUp karaN vaDe (sAdhan vaDe) AtmArUp karmane
kShaN – antarmuhUrtamAtra upajAvato thako – nirvikalpa samAdhi vaDe ArAdhato thako svayamev ja sarvagna
thAy chhe.