Parmatma Prakash (Gujarati Hindi) (English transliteration). Gatha: 73 (Adhikar 2).

< Previous Page   Next Page >


Page 341 of 565
PDF/HTML Page 355 of 579

 

background image
adhikAr-2 dohA-72 ]paramAtmaprakAsha [ 341
एवेति अत्राह प्रभाकरभट्टः हे भगवान् यदि विज्ञानमात्रेण मोक्षो भवति तर्हि सांख्यादयो
वदन्ति ज्ञानमात्रादेव मोक्षः तेषां किमिति दूषणं दीयते भवद्भिरिति भगवानाह अत्र
वीतरागनिर्विकल्पस्वसंवेदनसम्यग्ज्ञानमिति भणितं तिष्ठति तेन वीतरागविशेषणेन चारित्रं
लभ्यते सम्यग्विशेषणेन सम्यक्त्वमपि लभ्यते पानकवदेकस्यापि मध्ये त्रयमस्ति
तेषां मते
तु वीतरागविशेषणं नास्ति सम्यग्विशेषणं च नास्ति ज्ञानमात्रमेव तेन दूषणं भवतीति
भावार्थः ।।७२।।
अथ तमेवार्थं विपक्षदूषणद्वारेण द्रढयति
२००) देउ णिरंजणु इउँ भणइ णाणिं मुक्खु ण भंति
णाण-विहीणा जीवडा चिरु संसारु भमंति ।।७३।।
ahIn, prabhAkar bhaTTa pUchhe chhe ke he bhagavAn! jo gnAnamAtrathI mokSha thAy chhe to pachhI
sAnkhyAdi paN kahe chhe kegnAnamAtrathI ja mokSha thAy chhe. ‘temane’ Ap shA mATe dUShaN Apo
chho?
bhagavAn shrIyogIndradev kahe chhe keahIn ‘vItarAg nirvikalpa svasamvedanarUp
samyaggnAn’ em kahel chhe; tethI tyAn ‘vItarAg’ visheShaNathI chAritra paN AvI jAy chhe,
‘samyag’ visheShaNathI samyaktva AvI jAy chhe. jevI rIte ek pAnakamAn (pINAmAn) anek
padArtho AvI jAy chhe tevI rIte (vItarAg nirvikalpa svasamvedanarUp gnAn kahevAthI) ekanI
andar traNey AvI jAy chhe. paN temanA matamAn ‘vItarAg’ visheShaN nathI ane samyak
visheShaN nathI’ ‘gnAnamAtra’ ja chhe (‘gnAnamAtra’ ja eTalun ja kahe chhe) tethI temAn dUShaN
Ave chhe, evo bhAvArtha chhe. 72.
have, vipakShIne dUShaN ApIne te ja arthane draDh kare chhe
सम्यग्ज्ञान कहा गया है, सो वीतराग कहनेसे वीतरागचारित्र भी आ जाता है, और सम्यक् पदके
कहनेसे सम्यक्त्व भी आ जाता है
जैसे एक चूर्णमें अथवा पाकमें अनेक औषधियाँ आ जाती
हैं, परन्तु वस्तु एक ही कहलाती है, उसी तरह वीतरागनिर्विकल्प स्वसंवेदनज्ञानके कहनेसे
सम्यग्दर्शन, ज्ञान, चारित्र ये तीनों आ जाते हैं
सांख्यादिकके मतमें वीतराग विशेषण नहीं है,
और सम्यक् विशेषण नहीं है, केवल ज्ञानमात्र ही कहते हैं, सो वह मिथ्याज्ञान है, इसलिये
दूषण देते हैं, यह जानना
।।७२।।
आगे इसी अर्थको, विपक्षीको दूषण देकर दृढ़ करते हैं