422 ]
yogIndudevavirachita
[ adhikAr-2 dohA-125
have, jIvahinsAno doSh darshAve chhe —
bhAvArtha — rAgAdi vikalpa rahit svasvabhAvasvarUp shuddha chaitanyaprANanI nishchayathI
abhyantaramAn hinsA karIne ane bahAramAn hinsA-vikalpathI anek lAkho jIvonI hinsA karIne, strI,
putranA mamatvanA nimittathI utpanna, dekhelA, sAmbhaLelA ane anubhavelA bhogonI AkAnkShAsvarUp
tIkShNa shastrathI he jIv! je tun pAp karIsh te pApanun phaL narakAdi gatimAn tAre ekalAne ja
bhogavavun paDashe.
ahIn, rAgAdinA abhAvane nishchayathI ahinsA kahI chhe. shA mATe? (kAraN ke)
nishchay shuddha chaitanya prANanA rakShaNanun kAraN chhe. rAgAdinI utpatti nishchayahinsA chhe te paN
अथ जीवहिंसादोषं दर्शयति —
२५५) मारिवि जीवहँ लक्खडा जं जिय पाउ करीसि ।
पुत्त-कलत्तहँ कारणइँ तं तुहुँ एक्कु सहीसि ।।१२५।।
मारयित्वा जीवानां लक्षाणि यत् जीव पापं करिष्यसि ।
पुत्रकलत्राणां कारणेन तत् त्वं एकः सहिष्यसे ।।१२५।।
मारिवि इत्यादि । मारिवि जीवहं लक्खडा रागादिविकल्परहितस्य स्वस्वभावनालक्षणस्य
शुद्धचैतन्यप्राणस्य निश्चयेनाभ्यन्तरं वधं कृत्वा बहिर्भागे चानेकजीवलक्षाणाम् । केन
हिंसोपकरणेन । पुत्तकलत्तहं कारणइं पुत्रकलत्रममत्वनिमित्तोत्पन्नद्रष्टश्रुतानुभूतभोगाकांक्षास्वरूप-
तीक्ष्णशस्त्रेण । जं जिय पाउ करीसि हे जीव यत्पापं करिष्यति तं तुहुँ एक्कु सहीसि तत्पापफलं
आगे जीवहिंसाका दोष दिखलाते हैं —
गाथा – १२५
अन्वयार्थ : — [जीवानां लक्षाणि ] लाखों जीवोंको [मारयित्वा ] मारकर [जीव ] हे
जीव, [यत् ] जो तू [पापं करिष्यसि ] पाप करता है, [पुत्रकलत्राणां ] पुत्र, स्त्री वगैरहके
[कारणेन ] कारण [तत् त्वं ] उसके फलको तू [एक ] अकेला [सहिष्यसे ] सहेगा ।
भावार्थ : — हे जीव, तू पुत्रादि कुटुम्बके लिये हिंसा, झूठ, चोरी, कुशील,
परिग्रहादि अनेक प्रकारके पाप करता है, तथा अंतरंगमें रागादि विकल्प रहित ज्ञानादि
शुद्धचैतन्य प्राणोंका घात करता है, अपने प्राण रागादिक मैलसे मैले करता है, और
बाह्यमें अनेक जीवोंकी हिंसा करके अशुभ कर्मोंको उपार्जन करता है, उनका फल तू