Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
shrI diga.nbar jain svAdhyAyama.ndir TrasTa, sonagaDh - 364250
adhikAr-2 : dohA-33 ]paramAtmaprakAsh: [ 269
स्वसंवेदनपरिणामः तस्य भावस्य परमाणुशब्देन सूक्ष्मावस्था ग्राह्या । सूक्ष्मा कथमिति चेत् ।
वीतरागनिर्विकल्पसमरसीभावविषयत्वेन पञ्चेन्द्रियमनोविषयातीतत्वादिति । पुनरप्याह । इदं
परद्रव्यावलम्बनं ध्यानं निषिद्धं किल भवद्भिः निजशुद्धात्मध्यानेनैव मोक्षः १कुत्रापि भणितमास्ते ।
परिहारमाह — ‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’ इत्यत्रैव ग्रन्थे निरन्तरं भणितमास्ते, ग्रन्थान्तरे च
समाधिशतकादौ पुनश्चोक्तं तैरेव पूज्यपादस्वामिभिः — ‘‘आत्मानमात्मा आत्मन्येवात्मनासौ
क्षणमुपजनयन् स स्वयंभूः प्रवृत्तः’’ अस्यार्थः । आत्मानं कर्मतापन्नं आत्मा कर्ता
atIt hovAthI tene sUkShmapaNu.n hoy Che.
‘bhAv’ shabdathI svasa.nvedanapariNAm samajavA, te bhAvanI ‘paramANu’ shabdathI sUkShma avasthA
samajavI.
sha.nkA : — te (sUkShma avasthA) sUkShma kaI rIte Che?
tenu.n samAdhAn : — vItarAg nirvikalpa samarasIbhAvano viShay hovAthI ane pa.nchendriy,
mananA viShayathI rahit hovAthI tene sUkShmapaNu.n Che. shiShya pharI pUChe Che ke kharekhar Ape A
paradravyanA Ala.nbanarUp dhyAnano niShedh karyo ne nijashuddhAtmAnA dhyAnathI ja mokSha Che em kahyu.n,
to Avu.n kathan kyA.n kahel Che?
teno parihAr kahe Che ‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’
(artha: — nirmaL AtmAnu.n dhyAn karo) evu.n kathan A gra.nthamA.n ja nira.ntar kahetA AvyA
ChIe. te ja pUjyapAdasvAmIe samAdhishatakanA prAra.nbhamA.n kahyu.n Che ke ‘‘आत्मानमात्मा
आत्मन्येवात्मनासौ क्षणमुपजनयन् स स्वयंभूः प्रवृत्तः’’1teno artha: — pote potAne potAmA.n potAthI
भी परमसूक्ष्म हैं, वीतराग निर्विकल्प परमसमरसीभावरूप हैं, वहाँ मन और इन्द्रियोंको गम्य
नहीं हैं, इसलिये सूक्ष्म है । ऐसा कथन सुनकर फि र शिष्यने पूछा, कि तुमने परद्रव्यके
आलम्बनरूप ध्यानका निषेध किया, और निज शुद्धात्माके ध्यानसे ही मोक्ष कहा । ऐसा कथन
किस जगह कहा है ? इसका समाधान यह है — ‘‘अप्पा झायहि णिम्मलउ’’ निर्मल आत्माको
ध्यावो, ऐसा कथन इस ही ग्रंथमें पहले कहा है, और समाधिशतकमें भी श्रीपूज्यपादस्वामीने
कहा है ‘‘आत्मानम्’’ इत्यादि । अर्थात् जीवपदार्थ अपने स्वरूपको अपनेमें ही अपने करके
1pAThAntar : — कुत्रापि=कुत्र
2. AtmA kartApaNe AtmasvarUp adhikaraNamA.n AtmArUp karaN vaDe (sAdhan vaDe) AtmArUp karmane
kShaN – antarmuhUrtamAtra upajAvato thako – nirvikalpa samAdhi vaDe ArAdhato thako svayamev ja sarvaj~na
thAy Che.