Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
അധികാര-൧ : ദോഹാ-൯൬ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൧൫൯
अण्णु सव्वु ववहारु अन्यः शेषः सर्वोऽपि व्यवहारः । तेन कारणेन एक्कु जि जोइय झाइयइ
हे योगिन्, एक एव ध्यायते । यः आत्मा कथंभूतः । जो तइलोयहं सारु यः परमात्मा
त्रैलोक्यस्य सारभूत इति । तद्यथा । वीतरागचिदानन्दैकस्वभावात्मतत्त्वसम्यक्श्रद्धान-
ज्ञानानुभूतिरूपाभेदरत्नत्रयलक्षणनिर्विकल्पत्रिगुप्तिसमाधिपरिणतो निश्चयनयेन स्वात्मैव सम्यक्त्वं
अन्यः सर्वोऽपि व्यवहारस्तेन कारणेन स एव ध्यातव्य इति । अत्र यथा द्राक्षा-
कर्पूरश्रीखण्डादिबहुद्रव्यैर्निष्पन्नमपि पानकमभेदविवक्षया कृत्वैकं भण्यते, तथा शुद्धा-
त्मानुभूतिलक्षणैर्निश्चयसम्यग्दर्शनज्ञानचारित्रैर्बहुभिः परिणतो अनेकोऽप्यात्मात्वभेदविवक्षया
एकोऽपि भण्यत इति भावार्थः । तथा चोक्तं अभेदरत्नत्रयलक्षणम् — ‘‘दर्शनमात्म-
विनिश्चितिरात्मपरिज्ञानमिष्यते बोधः । स्थितिरात्मन चारित्रं कुत एतेभ्यो भवति
बन्धः ।।’’ ।।९६।।
अनुभवरूप जो अभेदरत्नत्रय वही जिसका लक्षण है, तथा मनोगुप्ति आदि तीन गुप्तिरूप
समाधिमें लीन निश्चयनयसे निज आत्मा ही निश्चयसम्यक्त्व है, अन्य सब व्यवहार है । इस
कारण आत्मा ही ध्यावने योग्य है । जैसे दाख, कपूर, चन्दन इत्यादि बहुत द्रव्योंसे बनाया गया
जो पीनेका रस यद्यपि अनेक रसरूप है, तो भी अभेदनयकर एक पानवस्तु कही जाती है,
उसी तरह शुद्धात्मानुभूतिस्वरूप निश्चयसम्यग्दर्शन ज्ञान चारित्रादि अनेक भावोंसे परिणत हुआ
आत्मा अनेकरूप है, तो भी अभेदनयकी विवक्षासे आत्मा एक ही वस्तु है । यही
अभेदरत्नत्रयका स्वरूप जैन सिद्धान्तोंमें हरएक जगह कहा है — ‘‘दर्शनमित्यादि’’ इसका अर्थ
ऐसा है, कि आत्माका निश्चय वह सम्यग्दर्शन है, आत्माका जानना वह सम्यग्ज्ञान है, और
ഭാവാര്ഥ: — നിശ്ചയനയഥീ വീതരാഗ ചിദാനംദ ജ ജേനോ ഏക സ്വഭാവ ഛേ ഏവാ
ആത്മതത്ത്വനാം സമ്യക്ശ്രദ്ധാന, സമ്യഗ്ജ്ഞാന അനേ സമ്യക്അനുഭൂതിരൂപ അഭേദരത്നത്രയസ്വരൂപ അനേ
നിര്വികല്പ ത്രിഗുപ്തിയുക്ത സമാധിമാം പരിണമേലോ സ്വാത്മാ ജ സമ്യക്ത്വ ഛേ, ബാകീനോ ബധോയ വ്യവഹാര
ഛേ, തേഥീ തേ ജ (സ്വാത്മാ ജ) ധ്യാവവാ യോഗ്യ ഛേ.
അഹീം ജേവീ രീതേ ദ്രാക്ഷ, കപൂര, ചംദനാദി അനേക ദ്രവ്യോഥീ ബനേല പാനക അഭേദ വിവക്ഷാഏ
കരീനേ ഏക ജ കഹേവായ ഛേ, തേവീ രീതേ ശുദ്ധആത്മാനീ അനുഭൂതിസ്വരൂപ നിശ്ചയസമ്യഗ്ദര്ശന-
ജ്ഞാനചാരിത്രാത്മക അനേക ഭാവോരൂപേ പരിണമേലോ ആത്മാ അനേക ഹോവാ ഛതാം അഭേദവിവക്ഷാഥീ ഏക ജ
കഹേവായ ഛേ, ഏവോ ഭാവാര്ഥ ഛേ. (ശ്രീ അമൃതചംദ്രാചാര്യ കൃത പുരുഷാര്ഥസിദ്ധ്യുപായ ഗാഥാ ൨൧൬മാം)
അഭേദരത്നത്രയനും സ്വരൂപ ഏ ജ പ്രമാണേ കഹ്യും ഛേ കേ : — ‘‘दर्शनमात्मविनिश्चितिरात्मपरिज्ञानमिष्यते बोधः
।
स्थितिरात्मनि चारित्रं कुत एतेभ्यो भवति बंधः ।।’’അര്ഥ: — ആത്മാനാ സ്വരൂപനോ നിശ്ചയ ഥവോ തേ
സമ്യഗ്ദര്ശന ഛേ, ആത്മാനാ സ്വരൂപനും പരിജ്ഞാന ഥവും തേ സമ്യഗ്ജ്ഞാന ഛേ അനേ ആത്മസ്വരൂപമാം ലീന