Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൧൬൪ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൧ : ദോഹാ-൯൯
९९) जोइय अप्पेँ जाणिएण जगु जाणियउ हवेइ ।
अप्पहँ केरइ भावडइ बिंबिउ जेण वसेइ ।।९९।।
योगिन् आत्मना ज्ञातेन जगत् ज्ञातं भवति ।
आत्मनः संबन्धिनिर्भावे बिम्बितं येन वसति ।।९९।।
जोइय अप्पे जाणिएण हे योगिन् आत्मना ज्ञातेन । किं भवति । जगु जाणियउ हवेइ
जगत्त्रिभुवनं ज्ञातं भवति । कस्मात् । अप्पहं केरइ भावडइ बिंबिउ जेण बसेइ आत्मनः
संबन्धिनि भावे केवलज्ञानपर्याये बिम्बितं प्रतिबिम्बितं येन कारणेन वसति तिष्ठतीति ।
अयमर्थः । वीतरागनिर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञानेन परमात्मतत्त्वे ज्ञाते सति समस्तद्वादशाङ्गागमस्वरूपं
ज्ञातं भवति । कस्मात् । यस्माद्राघवपाण्डवादयो महापुरुषा जिनदीक्षां गृहीत्वा द्वादशाङ्गं पठित्वा
गाथा – ९९
अन्वयार्थ : — [योगिन् ] हे योगी [आत्मना ज्ञातेन ] एक अपने आत्माके जाननेसे
[जगत् ज्ञातं भवति ] यह तीन लोक जाना जाता है, [येन ] क्योंकि [आत्मनः संबन्धिनि भावे ]
आत्माके भावरूप केवलज्ञानमें [बिम्बितं ] यह लोक प्रतिबिम्बित हुआ [वसति ] बस रहा हैं ।
भावार्थ : — वीतराग निर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञानसे शुद्धात्मतत्त्वके जानने पर समस्त
द्वादशांग शास्त्र जाना जाता है । क्योंकि जैसे रामचन्द्र, पांडव, भरत, सगर आदि महान् पुरुष
भी जिनराजकी दीक्षा लेकर फि र द्वादशांगक ो पढ़कर द्वादशांग पढ़नेका फ ल निश्चयरत्नत्रय-
स्वरूप जो शुद्धपरमात्मा उसके ध्यानमें लीन हुए तिष्ठे थे । इसलिये वीतरागस्वसंवेदनज्ञानकर
अपने आत्माका जानना ही सार है, आत्माके जाननेसे सबका जानपना सफ ल होता है, इस
कारण जिन्होंने अपनी आत्मा जानी उन्होंने सबको जाना । अथवा निर्विकल्पसमाधिसे उत्पन्न
ഭാവാര്ഥ: — വീതരാഗ നിര്വികല്പ സ്വസംവേദനരൂപ ജ്ഞാന വഡേ പരമാത്മതത്ത്വ ജാണതാം, സമസ്ത
ബാര അംഗനും സ്വരൂപ ജണായും, കാരണ കേ (൧) ജേഥീ രാമ, പാംഡവ ആദി മഹാപുരുഷോ ജിനദീക്ഷാ ലഈനേ
ബാര അംഗ ഭണീനേ ബാര അംഗനാ അധ്യയനനാ ഫളരൂപ, നിശ്ചയരത്നത്രയാത്മക പരമാത്മധ്യാനമാം ലീന
രഹേ ഛേ തേഥീ വീതരാഗ സ്വസംവേദനരൂപ ജ്ഞാന വഡേ നിജ ആത്മാനേ ജാണതാം സര്വ ജണായും ഛേ. (൨) അഥവാ
നിര്വികല്പ സമാധിഥീ ഉത്പന്ന പരമാനംദരൂപ സുഖരസനോ ആസ്വാദ ഉത്പന്ന ഥതാം ജ, പുരുഷ ഏമ ജാണേ
കേ ‘‘മാരും സ്വരൂപ അന്യ ഛേ, ദേഹ-രാഗാദി പര ഛേ’’ തേഥീ ആത്മാനേ ജാണതാം, സര്വ ജണായും. (൩) അഥവാ
കര്താരൂപ ആത്മാ കരണഭൂത ശ്രുതജ്ഞാനരൂപ വ്യാപ്തിജ്ഞാനഥീ സര്വ ലോകാലോകനേ ജാണേ ഛേ തേഥീ ആത്മാനേ
ജാണതാം സര്വ ജണായും. (൪) അഥവാ കേവളജ്ഞാനനീ ഉത്പത്തിനാ ബീജരൂപ വീതരാഗ, നിര്വികല്പ