Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
पोग्गलु धम्माहम्मु णहु पुद्गलधर्माधर्मनभांसि कथंभूतानि तानि कालें सहिया कालद्रव्येण
सहितानि । पुनरपि कथंभूतानि । भिण्ण स्वकीयस्वकीयलक्षणेन परस्परं भिन्नानि इति । तथाहि ।
द्विधा सम्यक्त्वं भण्यते सरागवीतरागभेदेन । सरागसम्यक्त्वलक्षणं कथ्यते । प्रशम-
संवेगानुकम्पास्तिक्याभिव्यक्ति लक्षणं सरागसम्यक्त्वं भण्यते, तदेव व्यवहारसम्यक्त्वमिति तस्य
विषयभूतानि षड्द्रव्याणीति । वीतरागसम्यक्त्वं निजशुद्धात्मानुभूतिलक्षणं वीतरागचारित्राविनाभूतं
तदेव निश्चयसम्यक्त्वमिति । अत्राह प्रभाकरभट्टः । निजशुद्धात्मैवोपादेय इति रुचिरूपं
निश्चयसम्यक्त्वं भवतीति बहुधा व्याख्यातं पूर्वं भवद्भिः, इदानीं पुनः वीतरागचारित्राविनाभूतं
निश्चयसम्यक्त्वं व्याख्यातमिति पूर्वापरविरोधः कस्मादिति चेत् । निजशुद्धात्मैवोपादेय इति
रुचिरूपं निश्चयसम्यक्त्वं गृहस्थावस्थायां तिर्थंकरपरमदेवभरतसगररामपाण्डवादीनां विद्यते, न च
जगतसे अरुचि, अनुकंपा परजीवोंको दुःखी देखकर दया भाव और आस्तिक्य अर्थात् देव-गुरु-
धर्मकी तथा छह द्रव्योंकी श्रद्धा इन चारोंका होना वह व्यवहारसम्यक्त्वरूप सरागसम्यक्त्व है,
और वीतरागसम्यक्त्व जो निश्चयसम्यक्त्व वह निजशुद्धात्मानुभूतिरूप वीतरागचारित्रसे तन्मयी
है । यह कथन सुनकर प्रभाकरभट्टने प्रश्न किया । हे प्रभो, निज शुद्धात्मा ही उपादेय है, ऐसी
रुचिरूप निश्चयसम्यक्त्वका कथन पहले तुमने अनेक बार किया, फि र अब वीतरागचारित्रसे
तन्मयी निश्चयसम्यक्त्व है, वह व्याख्यान करते हैं, सो यह तो पूर्वापर विरोध है । क्योंकि जो
निज शुद्धात्मा ही उपादेय हैं, ऐसी रुचिरूप निश्चयसम्यक्त्व तो गृहस्थमें तीर्थंकर परमदेव भरत
चक्रवर्ती और राम, पांडवादि बड़े – बड़े पुरुषोंके रहता है, लेकिन उनके वीतरागचारित्र नहीं है ।
ആകാശ, കാളസഹിത പാംചദ്രവ്യോ അചേതന ഛേ; ഏമ തും ജാണ.
സമ്യക്ത്വ ബേ പ്രകാരനും ഛേ, ഏക സരാഗ സമ്യക്ത്വ, ബീജും വീതരാഗ സമ്യക്ത്വ.
സരാഗ സമ്യക്ത്വനും സ്വരൂപ കഹേവാമാം ആവേ ഛേ. പ്രശമ, സംവേഗ, അനുകംപാ അനേ ആസ്തിക്യനീ
അഭിവ്യക്തി ലക്ഷണവാളും സരാഗ സമ്യക്ത്വ ഛേ, തേ ജ വ്യവഹാര സമ്യക്ത്വ ഛേ. തേനാം വിഷയഭൂത ഛ
ദ്രവ്യോ ഛേ. വീതരാഗ ചാരിത്രനീ സാഥേ അവിനാഭാവീ, നിജശുദ്ധാത്മാനീ അനുഭൂതിസ്വരൂപ വീതരാഗ-
സമ്യക്ത്വ ഛേ തേ ജ നിശ്ചയസമ്യക്ത്വ ഛേ.
ആ കഥന സാംഭളീനേ അഹീം പ്രഭാകരഭട്ട പൂഛേ ഛേ കേ ഹേ പ്രഭു! ‘ഏക നിജശുദ്ധ ആത്മാ ജ
ഉപാദേയ ഛേ’ ഏവീ രുചിരൂപ നിശ്ചയസമ്യക്ത്വ ഛേ ഏമ ആപേ പൂര്വേ അനേകവാര കഹ്യും ഛേ അനേ അഹീം
ആപ വീതരാഗചാരിത്രനീ സാഥേ അവിനാഭൂത നിശ്ചയസമ്യക്ത്വ ഹോയ ഛേ ഏമ ആപേ കഹ്യും, തോ തേമാം
പൂര്വാപര വിരോധ ആവേ ഛേ. തോ കേവീ രീതേ വിരോധ ആവേ ഛേ ഏമ കഹോ, തോ തേനും കാരണ ആ ഛേ കേ
നിജശുദ്ധ ആത്മാ ജ ഉപാദേയ ഛേ ഏവീ രുചിരൂപ നിശ്ചയസമ്യക്ത്വ ഗൃഹസ്ഥാവസ്ഥാമാം തീര്ഥംകര പരമദേവ,
ഭരതചക്രവര്തീ, സഗരചക്രവര്തീ, രാമ, പാംഡവ ആദി മഹാപുരുഷോനേ ഹോയ ഛേ പണ തേമനേ വീതരാഗചാരിത്ര
അധികാര-൨ : ദോഹാ-൧൭ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൨൩൧