Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
यद्यपि वज्रवृषभनाराचसंहननरूपेण पुद्गलद्रव्यं मुक्ति गमनकाले सहकारिकारणं भवति तथापि
धर्मद्रव्यं च गतिसहकारिकारणं भवति, अधर्मद्रव्यं च लोकाग्रे स्थितस्य स्थितिसहकारिकारणं
भवति । यद्यपि मुक्त ात्मप्रदेशमध्ये परस्परैकक्षेत्रावगाहेन तिष्ठन्ति तथापि निश्चयेन विशुद्धज्ञान-
दर्शनस्वभावपरमात्मानः सकाशाद्भिन्नस्वरूपेण मुक्त ौ तिष्ठन्ति । तथात्र संसारे चेतनाकारणानि
हेयानीति भावार्थः ।।१९।।
अथ —
१४६) दव्वुइँ सयलइँ उवरि ठियइँ णियमेँ जासु वसंति ।
तं णहु दव्वु वियाणि तुहुं जिणवर एउ भणंति ।।२०।।
ऐसा वीतरागदेवने कहा है । यहाँ पर एक बात देखनेकी है कि यद्यपि वज्रवृषभनाराचसंहनन-
रूप पुद्गलद्रव्य मोक्षके गमनका सहायक है, इसके बिना मुक्ति नहीं हो सकती, तो भी
धर्मद्रव्य गति सहायी है, इसके बिना सिद्धलोकको जाना नहीं हो सकता, तथा अधर्मद्रव्य
सिद्धलोकमें स्थितिका सहायी है । लोक – शिखर पर आकाशके प्रदेश अवकाशमें सहायी हैं ।
अनंते सिद्ध अपने स्वभावमें ही ठहरे हुए हैं, परद्रव्यका कुछ प्रयोजन नहीं है । यद्यपि
मुक्तात्माओंके प्रदेश आपसमें एक जगह हैं, तो भी विशुद्ध, ज्ञान, दर्शन, भाव, भगवान्
सिद्धक्षेत्रमें भिन्न – भिन्न स्थित हैं, कोई सिद्ध किसी सिद्धिसे प्रदेशोंकर मिला हुआ नहीं है ।
पुद्गलादि पाँचों द्रव्य जीवको यद्यपि निमित्त कारण कहे गये हैं, तो भी उपादानकारण नहीं
है, ऐसा सारांश हुआ ।।१९।।
അഹീം, ജോവാനും ഏ (വാത ദേഖവാനീ)ഛേ കേ വജ്രവൃഷഭനാരാചസംഹനനരൂപേ പുദ്ഗലദ്രവ്യ
മുക്തി-ഗമനകാളേ സഹകാരീ കാരണ ഛേ, തേമജ ധര്മദ്രവ്യ പണ ഗതിമാം സഹകാരീ കാരണ ഛേ, അധര്മദ്രവ്യ
പണ ലോകാഗ്രേ സ്ഥിത ഥതാ സിദ്ധനേ സ്ഥിതിമാം സഹകാരീ കാരണ ഛേ.
ജോകേ ആ ബധാ ദ്രവ്യോ മുക്താത്മാനാ പ്രദേശമാം ഏകക്ഷേത്രാവഗാഹേ രഹേ ഛേ തോപണ നിശ്ചയഥീ വിശുദ്ധ
ജ്ഞാന, വിശുദ്ധ ദര്ശന ജേനോ സ്വഭാവ ഛേ ഏവാ പരമാത്മാഥീ തേഓ ഭിന്ന ഭിന്ന സ്വരൂപേ മുക്തിമാം
രഹേ ഛേ;
തഥാ ആ സംസാരമാം ചേതനനാം കാരണോ (നിമിത്ത കാരണോ) ഹോയ ഛേ, ഏവോ ഭാവാര്ഥ ഛേ. പണ
(ഉപാദാന കാരണഥീ) ഹേയ ഛേ. ൧൯.
൨൩൬ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൨൦