Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൨൯൬ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൪൭
णाणि इत्यादि । णाणि परमात्मरागाद्यास्रवयोर्भेदज्ञानी मुएप्पिणु मुक्त्वा । कम् । भाउ
भावम् । कथंभूतं भावम् । समु उपशमं पञ्चेन्द्रियविषयाभिलाषरहितं वीतराग-
परमाह्लादसहितम् । कित्थु वि जाइ ण राउ तं पूर्वोक्तं समभावं मुक्त्वा क्वापि बहिर्विषये
रागं न याति न गच्छति । कस्मादिति चेत् । जेण लहेसइ येन कारणेन १लभिष्यति
भाविकाले प्राप्स्यति । कम् । णाणमउ ज्ञानमयं केवलज्ञाननिर्वृत्तं केवलज्ञानान्तर्भूतानन्तगुणं ।
तेण जि तेनैव सम्भावेन अप्प-सहाउ निर्दोषिपरमात्मस्वभावमिति । इदमत्र तात्पर्यम् । ज्ञानी
पुरुषः शुद्धात्मानुभूतिलक्षणं समभावं विहाय बहिर्भावे रागं न गच्छति येन कारणेन
समभावेन विना शुद्धात्मलाभो न भवतीति ।।४७।।
अथ ज्ञानी कमप्यन्यं न भणति न प्रेरयति न स्तौति न निन्दतीति प्रतिपादयति —
ഭാവാര്ഥ: — പരമാത്മാ അനേ രാഗാദി ആശ്രവനോ ഭേദജ്ഞാനീ പംചേന്ദ്രിയവിഷയനീ അഭിലാഷാ
രഹിത അനേ വീതരാഗ പരമ ആഹ്ലാദ സഹിത ഉപശമഭാവനേ ഛോഡീനേ-തേ പൂര്വോക്ത സമഭാവനേ ഛോഡീനേ
– കോഈ പണ ബാഹ്യ വിഷയമാം രാഗനേ പാമതോ നഥീ – രാഗനേ കരതോ നഥീ, ജേഥീ തേ സമഭാവഥീ ജ
ജ്ഞാനമയ – ജേ കേവളജ്ഞാനമാം അനംതഗുണോ അന്തര്ഭൂത ഛേ — ഏവാ കേവളജ്ഞാനഥീ രചായേല-നിര്ദോഷ
പരമാത്മ-സ്വഭാവനേ ഭവിഷ്യമാം പാമശേ.
ജ്ഞാനീ പുരുഷ ശുദ്ധാത്മാനീ അനുഭൂതിസ്വരൂപ സമഭാവനേ ഛോഡീനേ ബഹിര്ഭാവമാം രാഗീ ഥതോ നഥീ,
കാരണ കേ സമഭാവ വിനാ ശുദ്ധാത്മാനീ പ്രാപ്തി ഥതീ നഥീ. ൪൭.
ഹവേ, ജ്ഞാനീ പുരുഷ അന്യ പാസേഥീ കംഈപണ ഭണതോ നഥീ അനേ അന്യനേ പ്രേരതോ നഥീ (ഭണാവതോ
നഥീ) കോഈനീ സ്തുതി കേ നിംദാ കരതോ നഥീ, ഏമ കഹേ ഛേ : —
[येन ] इसी कारण [ज्ञानमयं ] ज्ञानमयी निर्वाणपद [प्राप्स्यति ] पावेगा, [तेनैव ] और उसी
समभावसे [आत्मस्वभावम् ] केवलज्ञान पूर्ण आत्मस्वभावको आगे पावेगा ।
भावार्थ : — जो अनंत सिद्ध हुए वे समभावके प्रसाद से हुए हैं, और जो होवेंगे, इसी
भाव से होंगे । इसलिये ज्ञानी समभावके सिवाय अन्य भावों में राग नहीं करते । इस समभावके
बिना अन्य उपायसे शुद्धात्माका लाभ नहीं है । एक समभाव ही भवसागरसे पार होनेका उपाय
है । समभाव उसे कहते हैं, जो पचेन्द्रिके विषयोंकी अभिलाषासे रहित वीतराग परमानंदसहित
निर्विकल्प निजभाव हो ।।४७।।
आगे कहते हैं, कि ज्ञानीजन समभावका स्वरूप जानता हुआ न किसीसे पढ़ता है, न
किसीको पढ़ाता है, न किसीको प्रेरणा करता है, न किसीकी स्तुति करता है, न किसीकी निंदा
करता है —
൧ പാഠാന്തര: — लभिष्यति = लप्स्यते