Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
शुद्धनिर्विकल्पपरमात्मतत्त्वभावनाबलेन द्रष्टश्रुतानुभूतभोगाकांक्षास्मरणरूपाणामतीतरागादिदोषाणां
निराकरणं निश्चयप्रतिक्रमणं भवति, वीतरागचिदानन्दैकानुभूतिभावनाबलेन भाविभोगाकांक्षा-
रूपाणां रागादिनां त्यजनं निश्चयप्रत्याख्यानं भण्यते, निजशुद्धात्मोपलम्भबलेन वर्तमानोदयागत-
शुभाशुभनिमित्तानां हर्षविषादादिपरिणामानां निजशुद्धात्मद्रव्यात् पृथक्करणं निश्चयालोचनमिति ।
इत्थंभूते निश्चयप्रतिक्रमणप्रत्याख्यानालोचनत्रये स्थित्वा योऽसौ व्यवहारप्रतिक्रमणप्रत्याख्याना-
लोचनत्रयं तन्त्रयानुकूलं वन्दननिन्दनादिशुभोपयोगं च त्यजन् स ज्ञानी भण्यते न चान्य इति
भावार्थः ।।६४।।
अथ —
൩൨൬ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൬൪
अनुभूतिकी भावनाके बलसे होनेवाले भोगोंकी वाँछारूप रागादिकका त्याग वह
निश्चयप्रत्याख्यान, और निज शुद्धात्माकी प्राप्तिके बलसे वर्तमान उदयमें आये जो शुभ-अशुभके
कारण हर्ष-विषादादि अशुद्ध परिणाम उनको निज शुद्धात्मद्रव्यसे जुदा करना वह
निश्चयआलोचन; इस तरह निश्चयप्रतिक्रमण प्रत्याख्यान और आलोचनामें ठहरकर जो कोई
व्यवहारप्रतिक्रमण, व्यवहारप्रत्याख्यान, व्यवहारआलोचना, इन तीनोंके अनुकूल वन्दना, निंदा
आदि शुभोपयोग है, उनको छोड़ता है वही ज्ञानी कहा जाता है, अन्य नहीं । सारांश यह है
कि ज्ञानी जीव पहले तो अशुभको त्यागकर शुभमें प्रवृत्त होता है, बाद शुभको भी छोड़के
शुद्धमें लग जाता है । पहले किये हुए अशुभ कर्मोंकी निवृत्ति वह व्यवहारप्रतिक्रमण,
अशुभपरिणाम होनेवाले हैं, उनका रोकना वह व्यवहारप्रत्याख्यान, और वर्तमानकालमें शुभकी
प्रवृत्ति अशुभकी निवृत्ति वह व्यवहारआलोचन है । व्यवहारमें तो अशुभका त्याग शुभका
अंगीकार होता है, और निश्चयमें शुभ-अशुभ दोनोंका ही त्याग होता है ।।६४।।
आगे इसी कथनको दृढ़ करते हैं —
ഭവിഷ്യകാളനാ ഭോഗോനീ ആകാംക്ഷാരൂപ രാഗാദിനോ ത്യാഗ കരവോ തേ നിശ്ചയപ്രത്യാഖ്യാന ഛേ അനേ
നിജശുദ്ധാത്മാനീ പ്രാപ്തിനാ ബളഥീ വര്തമാന ഉദയമാം ആവേലാം ശുഭാശുഭ കര്മോ ജേമനാ നിമിത്ത ഹോയ
ഛേ, ഏവാ ഹര്ഷവിഷാദ ആദി പരിണാമോനേ നിജശുദ്ധആത്മദ്രവ്യഥീ ജുദാ കരവാ തേ നിശ്ചയ ആലോചനാ
ഛേ.
ആവാ നിശ്ചയപ്രതിക്രമണ, നിശ്ചയപ്രത്യാഖ്യാന അനേ നിശ്ചയആലോചനാ ഏ ത്രണേമാം സ്ഥിര ഥഈനേ
ജേ വ്യവഹാരപ്രതിക്രമണ, വ്യവഹാരപ്രത്യാഖ്യാന അനേ വ്യവഹാര ആലോചനാ ഏ ത്രണേയ തഥാ ഏ ത്രണനേ
അനുകൂള ഏവാ വംദനാ, നിംദാ ആദി ശുഭോപയോഗനേ ഛോഡേ ഛേ തേ ജ്ഞാനീ ഛേ, പണ ബീജോ കോഈ ജ്ഞാനീ
നഥീ, ഏവോ ഭാവാര്ഥ ഛേ. ൬൪.
ഹവേ, ആ കഥനനേ ദ്രഢ കരേ ഛേ : —