Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
അധികാര-൨ : ദോഹാ-൭൨ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൩൪൧
एवेति । अत्राह प्रभाकरभट्टः । हे भगवान् यदि विज्ञानमात्रेण मोक्षो भवति तर्हि सांख्यादयो
वदन्ति ज्ञानमात्रादेव मोक्षः तेषां किमिति दूषणं दीयते भवद्भिरिति । भगवानाह । अत्र
वीतरागनिर्विकल्पस्वसंवेदनसम्यग्ज्ञानमिति भणितं तिष्ठति तेन वीतरागविशेषणेन चारित्रं
लभ्यते सम्यग्विशेषणेन सम्यक्त्वमपि लभ्यते पानकवदेकस्यापि मध्ये त्रयमस्ति । तेषां मते
तु वीतरागविशेषणं नास्ति सम्यग्विशेषणं च नास्ति ज्ञानमात्रमेव । तेन दूषणं भवतीति
भावार्थः ।।७२।।
अथ तमेवार्थं विपक्षदूषणद्वारेण द्रढयति —
२००) देउ णिरंजणु इउँ भणइ णाणिं मुक्खु ण भंति ।
णाण-विहीणा जीवडा चिरु संसारु भमंति ।।७३।।
അഹീം, പ്രഭാകര ഭട്ട പൂഛേ ഛേ കേ ഹേ ഭഗവാന! ജോ ജ്ഞാനമാത്രഥീ മോക്ഷ ഥായ ഛേ തോ പഛീ
സാംഖ്യാദി പണ കഹേ ഛേ കേ – ജ്ഞാനമാത്രഥീ ജ മോക്ഷ ഥായ ഛേ. ‘തേമനേ’ ആപ ശാ മാടേ ദൂഷണ ആപോ
ഛോ?
ഭഗവാന ശ്രീയോഗീന്ദ്രദേവ കഹേ ഛേ കേ – അഹീം ‘വീതരാഗ നിര്വികല്പ സ്വസംവേദനരൂപ
സമ്യഗ്ജ്ഞാന’ ഏമ കഹേല ഛേ; തേഥീ ത്യാം ‘വീതരാഗ’ വിശേഷണഥീ ചാരിത്ര പണ ആവീ ജായ ഛേ,
‘സമ്യഗ്’ വിശേഷണഥീ സമ്യക്ത്വ ആവീ ജായ ഛേ. ജേവീ രീതേ ഏക പാനകമാം (പീണാമാം) അനേക
പദാര്ഥോ ആവീ ജായ ഛേ തേവീ രീതേ (വീതരാഗ നിര്വികല്പ സ്വസംവേദനരൂപ ജ്ഞാന കഹേവാഥീ) ഏകനീ
അംദര ത്രണേയ ആവീ ജായ ഛേ. പണ തേമനാ മതമാം ‘വീതരാഗ’ വിശേഷണ നഥീ അനേ സമ്യക്
വിശേഷണ നഥീ’ ‘ജ്ഞാനമാത്ര’ ജ ഛേ (‘ജ്ഞാനമാത്ര’ ജ ഏടലും ജ കഹേ ഛേ) തേഥീ തേമാം ദൂഷണ
ആവേ ഛേ, ഏവോ ഭാവാര്ഥ ഛേ. ൭൨.
ഹവേ, വിപക്ഷീനേ ദൂഷണ ആപീനേ തേ ജ അര്ഥനേ ദ്രഢ കരേ ഛേ : —
सम्यग्ज्ञान कहा गया है, सो वीतराग कहनेसे वीतरागचारित्र भी आ जाता है, और सम्यक् पदके
कहनेसे सम्यक्त्व भी आ जाता है । जैसे एक चूर्णमें अथवा पाकमें अनेक औषधियाँ आ जाती
हैं, परन्तु वस्तु एक ही कहलाती है, उसी तरह वीतरागनिर्विकल्प स्वसंवेदनज्ञानके कहनेसे
सम्यग्दर्शन, ज्ञान, चारित्र ये तीनों आ जाते हैं । सांख्यादिकके मतमें वीतराग विशेषण नहीं है,
और सम्यक् विशेषण नहीं है, केवल ज्ञानमात्र ही कहते हैं, सो वह मिथ्याज्ञान है, इसलिये
दूषण देते हैं, यह जानना ।।७२।।
आगे इसी अर्थको, विपक्षीको दूषण देकर दृढ़ करते हैं —