Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൩൭൬ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൯൫
इदं प्रत्यक्षीभूतम् । इदं किम् । अच्छुउ कहिं वि कुडिल्लियइ तिष्ठतु कस्यामपि कुडयां शरीरे
सो तसु करइ ण भेउ स ज्ञानी तस्य जीवस्य देहभेदेन भेदं न करोति । तथाहि । योऽसौ
वीतरागस्वसंवेदनज्ञानी निश्चयस्य निश्चयरत्नत्रयलक्षणपरमात्मनो वा भक्त : तस्येदं लक्षणं
जानिहि । हे प्रभाकरभट्ट । क्वापि देहे तिष्ठतु जीवस्तथापि शुद्धनिश्चयेन षोडशवर्णिका-
सुवर्णवत्केवलज्ञानादिगुणैर्भेदं न करोतीति । अत्राह प्रभाकरभट्टः । हे भगवन् जीवानां यदि
देहभेदेन भेदो नास्ति तर्हि यथा केचन वदन्त्येक एव जीवस्तन्मतमायातम् । भगवानाह ।
शुद्धसंग्रहनयेन सेनावनादिवज्जात्यपेक्षया भेदो नास्ति व्यवहारनयेन पुनर्व्यक्त्यपेक्षया वने
भिन्नभिन्नवृक्षवत् सेनायां भिन्नभिन्नहस्त्यश्वादिवद्भेदोऽस्तीति भावार्थः ।।९५।।
നിശ്ചയരത്നത്രസ്വരൂപ പരമാത്മാനോ ഭക്ത ഛേ തേനും ഹേ പ്രഭാകരഭട്ട! ആ ലക്ഷണ ജാണ കേ തേ, ജീവ
ഗമേ തേ ദേഹമാം രഹ്യോ ഹോയ, തോപണ ശുദ്ധനിശ്ചയനയഥീ സോളവലാ സോനാനീ മാഫക (ജേമ സോളവലാ
സോനാമാം വാനഭേദ നഥീ തേമ) കേവളജ്ഞാനാദി (അനംത) ഗുണോനീ അപേക്ഷാഥീ (സമാന ഹോവാഥീ) തേമാം
ഭേദ കരതോ നഥീ.
ആവും കഥന സാംഭളീനേ പ്രഭാകരഭട്ട പ്രശ്ന കരേ ഛേ കേ, ഹേ ഭഗവാന! ജോ ജീവോമാം
ദേഹനാ ഭേദഥീ ഭേദ നഥീ തോ ജേവീ രീതേ കോഈ ഏക കഹേ ഛേ കേ ‘ഏക ജ ജീവ ഛേ’ തേനോ മത
സിദ്ധ ഥശേ?
ത്യാരേ ഭഗവാന യോഗീന്ദ്രദേവ കഹേ ഛേ കേ ശുദ്ധസംഗ്രഹനയഥീ സേനാ, വനാദിനീ മാഫക ജാതി-
അപേക്ഷാഏ ജീവോമാം ഭേദ നഥീ പണ വ്യവഹാരനയഥീ വ്യക്തിനീ അപേക്ഷാഏ വനമാം ജുദാം ജുദാം വൃക്ഷോ
ഛേ, സേനാമാം ഭിന്ന ഭിന്ന ഹാഥീ, ഘോഡാ ആദി ഛേ തേമ ജീവോമാം ഭേദ ഛേ, ഏവോ ഭാവാര്ഥ
ഛേ. ൯൫.
प्रभाकरभट्ट तू निःसंदेह जान, जो किसी शरीरमें कर्मके उदयसे जीव रहे, परंतु निश्चयसे शुद्ध,
बुद्ध (ज्ञानी) ही है । जैसे सोनेमें वान – भेद है, वैसे जीवोंमें वान – भेद नहीं है, केवलज्ञानादि
अनंत गुणोंसे सब जीव समान हैं । ऐसा कथन सुनकर प्रभाकरभट्टने प्रश्न किया, हे भगवन्,
जो जीवोंमें देहके भेदसे भेद नहीं है, सब समान हैं, तब जो वेदान्ती एक ही आत्मा मानते
हैं, उनको क्यों दोष देते हो ? तब श्रीगुरु उसका समाधान करते हैं, — कि शुद्धसंग्रहनयसे सेना
एक ही कही जाती है, लेकिन सेनामें अनेक हैं, तो भी ऐसे कहते हैं, कि सेना आयी, सेना
गयी, उसी प्रकार जातिकी अपेक्षासे जीवोंमें भेद नहीं हैं, सब एक जाति हैं, और व्यवहारनयसे
व्यक्तिकी अपेक्षा भिन्न – भिन्न हैं, अनंत जीव हैं, एक नहीं है । जैसे वन एक कहा जाता है,
और वृक्ष जुदे जुदे हैं, उसी तरह जातिसे जीवोंमें एकता है, लेकिन द्रव्य जुदे जुदे हैं, तथा
जैसे सेना एक है, परन्तु हाथी, घोड़े, रथ, सुभट अनेक हैं, उसी तरह जीवोंमें जानना ।।९५।।