Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
൩൯൪ ]യോഗീന്ദുദേവവിരചിത: [ അധികാര-൨ : ദോഹാ-൧൦൭
एक्कु करे इत्यादि पदखण्डनारूपेण व्याख्यानं क्रियते । एक्कु करे सेनावनादि-
वज्जीवजात्यपेक्षया सर्वमेकं कुरु । मण बिण्णि करि मा द्वौ कार्षीः । मं करि वण्ण-विसेसु
मनुष्यजात्यपेक्षया ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्रादि वर्णभेदं मा कार्षीः, यतः कारणात् इक्कइं देवइं
एकेन देवेन अभेदनयापेक्षया शुद्धैकजीवद्रव्येण जे येन कारणेन वसह वसति । किं कर्तृं ।
तिहुयणु त्रिभुवनं त्रिभुवनस्थो जीवराशिःएहु एषः प्रत्यक्षीभूतः । कतिसंख्योपेतः । असेसु अशेषं
समस्तं इति । त्रिभुवनग्रहणेन इह त्रिभुवनस्थो जीवराशिर्गृह्यते इति तात्पर्यम् । तथाहि ।
लोकस्तावदयं सूक्ष्मजीवैर्निरन्तरं भृतस्तिष्ठति । बादरैश्चाधारवशेन क्वचित् क्वचिदेव त्रसैः
ഭാവാര്ഥ: — പ്രഥമ തോ ആ ലോക സൂക്ഷ്മ ജീവോഥീ നിരംതര (ബധീ ജഗാഏ) ഭര്യോ പഡ്യോ
ഛേ. (സൂക്ഷ്മ പൃഥ്വീകായ, സൂക്ഷ്മ ജളകായ, സൂക്ഷ്മ അഗ്നികായ, സൂക്ഷ്മ വായുകായ, സൂക്ഷ്മ നിത്യനിഗോദ,
സൂക്ഷ്മ ഇതരനിഗോദി — ആ ഛ പ്രകാരനാ സൂക്ഷ്മ ജീവോഥീ സമസ്ത ലോക നിരംതര ഭരേലോ രഹേ ഛേ)
അനേ തേ ആധാരവശേ (രഹേലാ) ബാദര ജീവോഥീ ലോകമാം ക്യാംക, ക്യാംക ഭരേലോ ഛേ, ത്രസ ജീവോഥീ
പണ ക്യാംക, ക്യാംക ഭരേലോ ഛേ. (ബാദര പൃഥ്വീകായ, ബാദര ജളകായ, ബാദര അഗ്നികായ, ബാദര
വായുകായ, ബാദര നിത്യനിഗോദ, ബാദര ഇതരനിഗോദ അനേ പ്രത്യേക വനസ്പതി ജ്യാം ആധാര ഛേ ത്യാം
ഛേ, തേഥീ ക്യാംക ഹോയ ഛേ ക്യാംക നഥീ ഹോതാ ഛതാം തേ ഘണാ സ്ഥളോമാം ഛേ. ആ രീതേ സ്ഥാവര
ജീവോ തോ ത്രണ ലോകമാം ഛേ, അനേ ദ്വീന്ദ്രിയ, ത്രീന്ദ്രിയ, ചതുരിന്ദ്രിയ, പംചേന്ദ്രിയ, തിര്യംച, ഏ
മധ്യലോകമാം ജ ഛേ, അധോലോക അനേ ഊര്ധ്വലോകമാം നഥീ. തേമാംഥീ ദ്വീന്ദ്രിയ, ത്രീന്ദ്രിയ, ചതുരിന്ദ്രിയ
ജീവ കര്മഭൂമിമാം ജ ഛേ, ഭോഗഭൂമിമാം നഥീ. തേമാംഥീ ഭോഗഭൂമിമാം ഗര്ഭജ പംചേന്ദ്രിയ സംജ്ഞീ
[मा द्वौ कार्षीः ] इसलिये राग और द्वेष मत कर, [वर्णविशेषम् ] मनुष्य जातिकी अपेक्षा
ब्राह्मणादि वर्ण - भेदको भी [मा कार्षीः ] मत कर, [येन ] क्योंकि [एकेन देवेन ] अभेदनयसे
शुद्ध आत्माके समान [एतद् अशेषम् ] ये सब [त्रिभुवनं ] तीनलोकमें रहनेवाली जीव - राशि
[वसति ] ठहरी हुई है, अर्थात् जीवपनेसे सब एक हैं ।
भावार्थ : — सब जीवोंकी एक जाति है । जैसे सेना और वन एक है, वैसे जातिकी
अपेक्षा सब जीव एक हैं । नर-नारकादि भेद और ब्राह्मण, क्षत्री, वैश्य, शूद्रादि वर्ण - भेद सब
कर्मजनित हैं, अभेदनयसे सब ब्राह्मण, क्षत्री, वैश्य, शूद्रादि वर्ण – भेद सब कर्मजनित हैं,
अभेदनयसे सब जीवोंको एक जानो । अनंत जीवोंकर वह लोक भरा हुआ है । उस जीव
– राशिमें भेद ऐसे हैं — जो पृथ्वीकायसूक्ष्म, जलकायसूक्ष्म, अग्निकायसूक्ष्म, वायुकायसूक्ष्म,
नित्यनिगोदसूक्ष्म, इतरनिगोदसूक्ष्म — इन छह तरहके सूक्ष्म जीवोंकर तो यह लोक निरन्तर भरा
हुआ है, सब जगह इस लोकमें सूक्ष्म जीव हैं । और पृथ्वीकायबादर, जलकायबादर,
अग्निकायबादर, वायुकायबादर, नित्यनिगोदबादर, इतरनिगोदबादर और प्रत्येकवनस्पति — ये