Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
അധികാര-൨ : ദോഹാ-൧൧൬ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൪൧൧
ഭാവാര്ഥ: — ഹേ യോഗീ! രാഗാദി സ്നേഹഥീ പ്രതിപക്ഷഭൂത ഏവാ വീതരാഗ പരമാത്മ-പദാര്ഥനാ
ധ്യാനമാം സ്ഥിത ഥഈനേ ശുദ്ധ ആത്മതത്ത്വഥീ വിപരീത ഏവാ സ്നേഹനേ തും ഛോഡ. ശാ മാടേ? കാരണ കേ
സ്നേഹ സമീചീന നഥീ. തേ സ്നേഹമാം ആസക്ത സകള ജഗതനേ നിഃസ്നേഹ ഏവാ ശുദ്ധ ആത്മാനീ ഭാവനാഥീ
രഹിത ശാരീരിക അനേ മാനസിക അനേക പ്രകാരനാം ഘണാം ദുഃഖോനേ സഹന കരതും, തും ദേഖ.
അഹീം, ഭേദാഭേദരത്നത്രയാത്മക മോക്ഷമാര്ഗ ഛോഡീനേ, തേനാ പ്രതിപക്ഷഭൂത മിഥ്യാത്വ, രാഗാദിമാം
സ്നേഹ ന കരവോ ഏവും താത്പര്യ ഛേ. കഹ്യും പണ ഛേ കേ ‘‘तावदेव सुखी जीवो यावन्न स्निह्यते क्वचित् ।
स्नेहानुविद्धहृदयं दुःखमेव पदे पदे ।।’’ (അര്ഥ: — ജീവ ത്യാം സുധീ സുഖീ ഛേ കേ ജ്യാം സുധീ ജഗതനാ
കോഈപണ പദാര്ഥ പ്രത്യേ സ്നേഹ കരതോ നഥീ. സ്നേഹഥീ വീംധായേലും (സ്നേഹയുക്ത) ഹൃദയ ഡഗലേ-ഡഗലേ ദുഃഖ
ജ പാമേ ഛേ. ൧൧൫.
ഹവേ, സ്നേഹനാ ദോഷനേ ദ്രഷ്ടാംത വഡേ ദ്രഢ കരേ ഛേ : —
रागादिस्नेहप्रतिपक्षभूते वीतरागपरमात्मपदार्थध्याने स्थित्वा शुद्धात्मतत्त्वाद्विपरीतं हे
योगिन् स्नेहं परित्यज । कस्मात् । स्नेहो भद्रः समीचीनो न भवति । तेन स्नेहेनासक्तं सकलं
जगन्निःस्नेहशुद्धात्मभावनारहितं विविधशारीरमानसरूपं बहुदुःखं सहमानं पश्येति । अत्र
भेदाभेदरत्नत्रयात्मकमोक्षमार्गं मुक्त्वा तत्प्रतिपक्षभूते मिथ्यात्वरागादौ स्नेहो न कर्तव्य इति
तात्पर्यम् । उक्तं च — ‘‘तावदेव सुखी जीवो यावन्न स्निह्यते क्वचित् । स्नेहानुविद्धहृदयं दुःखमेव
पदे पदे ।।’’ ।।११५।।
अथ स्नेहदोषं द्रष्टान्तेन द्रढयति —
२४६) जल-सिंचणु पय-णिद्दलणु पुणु पुणु पीलण-दुक्खु ।
णेहहँ लग्गिवि तिल-णियरु जंति सहंतउ पिक्खु ।।११६।।
जलसिञ्चन पादनिर्दलनं पुनः पुनः पीडनदुःखम् ।
स्नेहं लगित्वा तिलनिकरं यन्त्रेण सहमानं पश्य ।।११६।।
भावार्थ : — यहाँ भेदाभेदरत्नत्रयरूप मोक्षके मार्गसे विमुख होकर मिथ्यात्व रागादिमें
स्नेह नहीं करना, यह सारांश है । क्योंकि ऐसा कहा भी है, कि जब तक यह जीव जगत्से
स्नेह न करे, तब तक सुखी है, और जो स्नेह सहित हैं, जिनका मन स्नेहसे बँध रहा है, उनको
हर जगह दुःख ही है ।।११५।।
आगे स्नेहका दोष दृष्टान्तसे दृढ़ करते हैं —
गाथा – ११६
अन्वयार्थ : — [तिलनिकरं ] जैसे तिलोंका समूह [स्नेहं लगित्वा ] स्नेह (चिकनाई)