Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
അധികാര-൨ : ദോഹാ-൧൬൩ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൪൮൩
मोहु विलिज्जइ इत्यादि । मोहु मोहो ममत्वादिविकल्पजालं विलिज्जइ विलयं गच्छति
मणु मरइ इहलोकपरलोकाशाप्रभृतिविकल्पजालरूपं मनो म्रियते । तुट्टइ नश्यति । कोऽसौ ।
सासु-णिसासु अनीहितवृत्त्या नासिकाद्वारं विहाय क्षणमात्रं तालुरन्ध्रेण गच्छति पुनरप्यन्तरं
नासिकया कृत्वा निर्गच्छति पुनरपि रन्ध्रेणेत्युच्छ्वासनिःश्वासलक्षणो वायुः । पुनरपि किं
भवति । केवल-णाणु वि परिणमइ केवलज्ञानमपि परिणमति समुत्पद्यते । येषां किम् । अंबरि
जाहं णिवासु रागद्वेषमोहरूपविकल्पजालशून्यं अम्बरे अम्बरशब्दवाच्ये शुद्धात्मसम्यक्श्रद्धान-
ज्ञानानुचरणरूपे निर्विकल्पत्रिगुप्तिगुप्तपरमसमाधौ येषां निवास इति । अयमत्र भावार्थः ।
अम्बरशब्देन शुद्धाकाशं न ग्राह्यं किंतु विषयकषायविकल्पशून्यः परमसमाधिर्ग्राह्यः, वायुशब्देन
ഭാവാര്ഥ : — രാഗ-ദ്വേഷ-മോഹരൂപ വികല്പജാളഥീ ശൂന്യ (ഖാലീ) അംബരമാം ‘അംബര’
ശബ്ദഥീ വാച്യ ഏവീ, ശുദ്ധ ആത്മാനാം സമ്യക്ശ്രദ്ധാന, സമ്യഗ്ജ്ഞാന അനേ സമ്യഗ് ആചരണരൂപ
നിര്വികല്പ ത്രണ ഗുപ്തിഥീ ഗുപ്ത പരമസമാധിമാം ജേനോ നിവാസ ഛേ തേനാ മോഹ-മമത്വാദി വികല്പജാള
നാശ പാമേ ഛേ. ആലോക, പരലോകനീ ആശാഥീ മാംഡീനേ വികല്പജാളരൂപ മന മരീ ജായ ഛേ,
ഉച്ഛ്വാസ-നിശ്വാസലക്ഷണ വായു അനീഹിതവൃത്തിഥീ നാസികാ ദ്വാരനേ ഛോഡീനേ ക്ഷണവാര താലുരംധ്രമാംഥീ
നീകളേ ഛേ, വളീ പഛീ നാസികാ ദ്വാരാ നീകളേ ഛേ വളീ പാഛോ ബ്രഹ്മരംധ്രഥീ നീകളേ ഛേ. വളീ
കേവളജ്ഞാന പണ പരിണമേ ഛേ-ഉത്പന്ന ഥായ ഛേ.
അഹീം, ആ ഭാവാര്ഥ ഛേ കേ ‘അംബര’ ശബ്ദഥീ ശുദ്ധ ആകാശ ന സമജവോ പണ
വിഷയകഷായനാ വികല്പോഥീ ശൂന്യ (ഖാലീ) പരമ സമാധി സമജവീ. (അംബര ശബ്ദനോ അര്ഥ ശുദ്ധ
ആകാശ ന ലേവോ ‘അംബര’ ശബ്ദനോ അര്ഥ പരമ സമാധി ലേവോ), അനേ ‘വായു’ ശബ്ദഥീ കുംഭക, രേചക,
പൂരക ആദിരൂപ വായുനിരോധ ന സമജവോ പണ സ്വയം അനീഹിതവൃത്തിഥീ നിര്വികല്പ സമാധിനാ ബളഥീ
भावार्थ : — दर्शनमोह और चारित्रमोह आदि कल्पना-जाल सब विलय हो जाते हैं,
इस लोक परलोक आदिकी वाँछा आदि विकल्परूप मन स्थिर हो जाता है, और
श्वासोच्छ्वासरूप वायु रुक जाती है, श्वासोच्छ्वास अवाँछीकपनेसे नासिकाके द्वारको
छोड़कर तालुछिद्रमें होकर निकलते हैं, तथा कुछ देरके बाद नासिकासे निकलते हैं । इस-
प्रकार श्वासोच्छ्वासरूप पवन वश हो जाता है । चाहे जिस द्वारसे निकालो । केवलज्ञान भी
शीघ्र ही उन ध्यानी मुनियोंके उत्पन्न होता है, कि जिन मुनियोंका राग-द्वेष-मोहरूप
विकल्पजालसे रहित शुद्धात्माका सम्यक् श्रद्धान ज्ञान आचरणरूप निर्विकल्प त्रिगुप्तिमयी
परमसमाधिमें निवास है । यहाँ अम्बर नाम आकाशका अर्थ नहीं समझना, किन्तु समस्त
विषय-कषायरूप विकल्प-जालोंसे शून्य परमसमाधि लेना । और यहाँ वायु शब्दसे कुंभक
पूरक रेचकादिरूप वाँछापूर्वक वायुनिरोध न लेना, किन्तु स्वयमेव अवाँछिक वृत्ति पर