Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ଶ୍ରୀ ଦିଗଂବର ଜୈନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମଂଦିର ଟ୍ରସ୍ଟ, ସୋନଗଢ - ୩୬୪୨୫୦
୩୯୮ ]ଯୋଗୀନ୍ଦୁଦେଵଵିରଚିତ: [ ଅଧିକାର-୨ : ଦୋହା-୧୦୮
परु जाणंतु वि इत्यादि पदखण्डनारूपेण व्याख्यानं क्रियते । परु जाणंतु वि परद्रव्यं
जानन्तोऽपि । के ते । परम-मुणि वीतरागस्वसंवेदनज्ञानरताः परममुनयः । किं कुर्वन्ति । पर-
संसग्गु चयंति परसंसर्गं त्यजन्ति निश्चयेनाभ्यन्तरे रागादिभावकर्मज्ञानावरणादिद्रव्यकर्मशरीरादि-
नोकर्म च बहिर्विषये मिथ्यात्वरागादिपरिणतासंवृतजनोऽपि परद्रव्यं भण्यते । तत्संसर्गं परिहरन्ति ।
यतः कारणात् पर-संगइँ [?] पूर्वोक्त बाह्याभ्यन्तर परद्रव्यसंसर्गेण परमप्पयहं वीतराग-
नित्यानन्दैकस्वभावपरमसमरसीभावपरिणतपरमात्मतत्त्वस्य । कथंभूतस्य । लक्खहं लक्ष्यस्य
ध्येयभूतस्य धनुर्विद्याभ्यासप्रस्तावे लक्ष्यरूपस्यैव जेण चलंति येन कारणेन चलन्ति त्रिगुप्तिसमाधेः
सकाशात् च्युता भवन्तीति । अत्र परमध्यानाविघातकत्वान्मिथ्यात्वरागादिपरिणामस्तत्परिणतः
पुरुषरूपो वा परसंसर्गस्त्यजनीय इति भावार्थः ।।१०८।।
ଭାଵାର୍ଥ: — ଵୀତରାଗ ସ୍ଵସଂଵେଦନଜ୍ଞାନମାଂ ରତ ପରମମୁନିଓ ପରଦ୍ରଵ୍ଯନେ ଜାଣତା ଥକା
ପରସଂସର୍ଗନେ ଛୋଡେ ଛେ – ନିଶ୍ଚଯଥୀ ଅଭ୍ଯଂତରମାଂ ରାଗାଦି ଭାଵକର୍ମ, ଜ୍ଞାନାଵରଣାଦି ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମ ଅନେ ଶରୀରାଦି
ନୋକର୍ମ ତଥା ବହାରମାଂ ମିଥ୍ଯାତ୍ଵ, ରାଗାଦିରୂପେ ପରିଣତ ଅସଂଵୃତଜନ (ଅସଂଯମୀ ଜୀଵ) ଏ ବଧୁଂ ପରଦ୍ରଵ୍ଯ
କହେଵାଯ ଛେ, ତେନୋ ସଂଗ ଛୋଡେ ଛେ; କାରଣ କେ ଜେଵୀ ରୀତେ ଧନୁର୍ଵିଦ୍ଯାନା ଅଭ୍ଯାସ ସମଯେ ବୀଜେ ଲକ୍ଷ ଜତାଂ,
ଧନୁର୍ଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ଯରୂପଥୀ ଚଲିତ ଥାଯ ଛେ ତେଵୀ ରୀତେ ମୁନିଓ ପୂର୍ଵୋକ୍ତ ବାହ୍ଯ, ଅଭ୍ଯଂତର ପରଦ୍ରଵ୍ଯନା ସଂସର୍ଗଥୀ
ଧ୍ଯେଯଭୂତ, ଵୀତରାଗନିତ୍ଯାନଂଦ ଜ ଜେନୋ ଏକ ସ୍ଵଭାଵ ଛେ ଏଵା ପରମସମରସୀ ଭାଵରୂପେ ପରିଣତ
ପରମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଥୀ ଚଲିତ ଥାଯ ଛେ – ତ୍ରଣ ଗୁପ୍ତିଯୁକ୍ତ ସମାଧିଥୀ ଚ୍ଯୁତ ଥାଯ ଛେ.
ଅହୀଂ, ପରମଧ୍ଯାନନା ଵିଘାତକ ହୋଵାଥୀ ମିଥ୍ଯାତ୍ଵ, ରାଗାଦି ପରିଣାମରୂପ ଅଥଵା
ମିଥ୍ଯାତ୍ଵ ରାଗାଦି ପରିଣାମୋମାଂ ପରିଣତ ପୁରୁଷରୂପ ଏଵୋ ପରସଂସର୍ଗ ଛୋଡଵା ଯୋଗ୍ଯ ଛେ, ଏଵୋ ଭାଵାର୍ଥ
ଛେ. ୧୦୮.
[त्यजंति ] छोड़ देते हैं । [येन ] क्योंकि [परसंगेन ] परद्रव्यके सम्बन्धसे [लक्ष्यस्य ] ध्यान
करने योग्य जो [परमात्मनः ] परमपद उससे [चलंति ] चलायमान हो जाते हैं ।
भावार्थ : — शुद्धोपयोगी मुनि वीतराग स्वसंवेदनज्ञानमें लीन हुए परद्रव्योंके साथ
सम्बन्ध छोड़ देते हैं । अंदरके विकार रागादि भावकर्म और बाहरके शरीरादि ये सब परद्रव्य
कहे जाते हैं । वे मुनिराज एक आत्मभावके सिवाय सब परद्रव्यका संसर्ग (सम्बन्ध) छोड़
देते हैं । तथा रागी, द्वेषी, मिथ्यात्वी, असंयमी जीवोंका सम्बन्ध छोड़ देते हैं । इनके संसर्गसे
परमपद जो वीतरागनित्यानंद अमूर्तस्वभाव परमसमरसीभावरूप जो परमात्मतत्त्व ध्यावने योग्य
है, उससे चलायमान हो जाते हैं, अर्थात् तीन गुप्तिरूप परमसमाधिसे रहित हो जाते हैं । यहाँ
पर परमध्यानके घातक जो मिथ्यात्व रागादि अशुद्ध परिणाम तथा रागी-द्वेषी पुरुषोंका संसर्ग
सर्वथा त्याग करना चाहिये, यह सारांश है ।।१०८।।