Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੧੧੮ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੬੬
भावार्थ : — यह आत्मा शुद्ध निश्चयनयसे अनंतवीर्य (बल) का धारण करनेवाला होनेसे
शुभ-अशुभ कर्मरूप बंधनसे रहित है, तो भी व्यवहारनयसे इस अनादि संसारमें निज शुद्धात्माकी
भावनासे विमुख जो मन, वचन, काय इन तीनोंसे उपार्जे कर्मोंकर उत्पन्न हुए पुण्य-पापरूप
बँधनोंकर अच्छी तरह बँधा हुआ पंगुके समान आप ही न कहीं जाता है, न कहीं आता है । जैसे
बंदीवान आपसे न कहीं जाता है और न कहीं आता है, चौकीदारोंकर ले जाया जाता है, और
आता है, आप तो पंगुके समान है । वही आत्मा परमात्माकी प्राप्तिके रोकनेवाले चतुर्गतिरूप
संसारके कारणस्वरूप कर्मोंकर तीन जगत्में गमन-आगमन करता है, एक गतिसे दूसरी गतिमें
जाता है । यहाँ सारांश यह हैं, कि वीतराग परम आनंदरूप तथा सब तरह उपादेयरूप परमात्मासे
(अपने स्वरूपसे) भिन्न जो शुभ-अशुभ कर्म हैं, वे त्यागने योग्य हैं ।।६६।।
इसप्रकार कर्मकी शक्तिके स्वरूपके कहनेकी मुख्यतासे आठवें स्थलमें आठ दोहे
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਆ ਆਤ੍ਮਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਅਨਂਤਵੀਰ੍ਯਵਾਲ਼ੋ ਹੋਵਾਥੀ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਰੂਪ
ਬਂਧਨਦ੍ਵਯਥੀ ਰਹਿਤ ਹੋਵਾ ਛਤਾਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ ਅਨਾਦਿ ਸਂਸਾਰਮਾਂ ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਭਾਵਨਾਨਾ
ਪ੍ਰਤਿਬਂਧਕ ਮਨ, ਵਚਨ, ਕਾਯ ਏ ਤ੍ਰਣਥੀ ਉਪਾਰ੍ਜਿਤ ਕਰੇਲਾ ਕਰ੍ਮਥੀ ਰਚਾਯੇਲ ਪੁਣ੍ਯ – ਪਾਪਰੂਪ ਬਂਧਨਦ੍ਵਯਥੀ
ਦ੍ਰਢਤਰ ਬਂਧਾਯੇਲੋ ਥਕੋ ਪਾਂਗਲ਼ਾ ਜੇਵੋ ਥਈਨੇ ਸ੍ਵਯਂ ਜਤੋ ਨਥੀ ਅਨੇ ਆਵਤੋ ਨਥੀ, ਪਣ ਤੇ ਆਤ੍ਮਾਨੇ
ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਨੀ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭੂਤ ਵਿਧਿਥੀ, ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਕਹੇਵਾਤਾ ਕਰ੍ਮਥੀ ਤ੍ਰਣ ਲੋਕਮਾਂ ਲਈ ਜਵਾਯ ਛੇ
ਅਨੇ ਲਾਵਵਾਮਾਂ ਆਵੇ ਛੇ.
ਅਹੀਂ, ਵੀਤਰਾਗ ਸਦਾਨਂਦ ਜੇਨੁਂ ਏਕ ਰੂਪ ਛੇ ਏਵੋ ਸਰ੍ਵ ਪ੍ਰਕਾਰੇ ਉਪਾਦੇਯਭੂਤ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਥੀ
ਜੇ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭ ਕਰ੍ਮਦ੍ਵਯ ਭਿਨ੍ਨ ਛੇ ਤੇ ਹੇਯ ਛੇ, ਏਵੋ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ. ੬੬.
ਏ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਕਰ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਨਾ ਸ੍ਵਰੂਪਨਾ ਕਥਨਨੀ ਮੁਖ੍ਯਤਾਥੀ ਆਠਮਾ ਸ੍ਥਲ਼ਮਾਂ ਆਠ ਦੋਹਕਸੂਤ੍ਰੋ
ਸਮਾਪ੍ਤ ਥਯਾਂ.
१
अयमात्मा न याति न चागच्छति । क्व । भुवणत्तयहं वि मज्झि जिय विहि आणइ विहि
णेइ भुवनत्रयस्यापि मध्ये हे जीव विधिरानयति विधिर्नयतीति । तद्यथा । अयमात्मा
शुद्धनिश्चयेनानन्तवीर्यत्वात् शुभाशुभकर्मरूपनिगलद्वयरहितोऽपि व्यवहारेण अनादिसंसारे
स्वशुद्धात्मभावनाप्रतिबन्धकेन मनोवचनकायत्रयेणोपार्जितेन कर्मणा निर्मितेन पुण्यपाप-
निगलद्वयेन द्रढतरं बद्धः सन् पङ्गुवद्भूत्वा स्वयं न याति न चागच्छति स एवात्मा
परमात्मोपलम्भप्रतिपक्षभूतेन विधिशब्दवाच्येन कर्मणा भुवनत्रये नीयते तथैवानीयते चेति । अत्र
वीतरागसदानन्दैकरूपात्सर्वप्रकारोपादेयभूतात्परमात्मनो यद्भिन्नं शुभाशुभकर्मद्वयं तद्धेयमिति
भावार्थः ।।६६।। इति कर्मशक्ति स्वरूपकथनमुख्यत्वेनाष्टमस्थस्ले सूत्राष्टकं गतम् ।
੧. ਪਾਠਾਨ੍ਤਰ : — अयमात्मा = स्वयमात्मा