Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੯੩ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੧੫੩
अप्पा संजमु सीलु तउ अप्पा दंसणु णाणु अप्पा सासयमोक्खपउ आत्मा संयमो भवति
शीलं भवति तपश्चरणं भवति आत्मा दर्शनं भवति शाश्वतमोक्षपदं च भवति । अथवा पाठान्तरं
‘सासयमुक्खपहुं’ शाश्वतमोक्षस्य पन्था मार्गः, अथवा ‘सासयसुक्खपउ’ शाश्वतसौख्यपदं स्वरूपं
च भवति । किं कुर्वन् सन् । जाणंतउ अप्पाणु जानन्ननुभवन् । कम् । आत्मानमिति । तद्यथा ।
बहिरङ्गेन्द्रियसंयमप्राणसंयमबलेन साध्यसाधकभावेन निश्चयेन स्वशुद्धात्मनि संयमनात्
स्थितिकरणात् संयमो भवति, बहिरङ्गसहकारिकारणभूतेन कामक्रोधविवर्जनलक्षणेन व्रतपरिरक्षण-
शीलेन निश्चयेनाभ्यन्तरे स्वशुद्धात्मद्रव्यनिर्मलानुभवनेन शीलं भवति । बहिरङ्गेन सहकारिकारण-
भावार्थ : — पाँच इन्द्रियाँ और मनका रोकना व छह कायके जीवोंकी दयास्वरूप ऐसे
इन्द्रियसंयम तथा प्राणसंयम इन दोनोंके बलसे साध्य-साधक भावकर निश्चयसे अपने
शुद्धात्मस्वरूपमें स्थिर होनेसे आत्माको संयम कहा गया है, बहिरंग सहकारी निश्चय शीलका
कारणरूप जो काल क्रोधादिके त्यागरूप व्रतकी रक्षा वह व्यवहार शील है, और निश्चयनयकर
अंतरंगमें अपने शुद्धात्मद्रव्यका निर्मल अनुभव वह शील कहा जाता है, सो शीलरूप आत्मा
ही कहा गया है, बाह्य सहकारी कारणभूत जो अनशनादि बारह प्रकारका तप है, उससे तथा
निश्चयकर अंतरंगमें सब परद्रव्यकी इच्छाके रोकनेसे परमात्मस्वभाव (निजस्वभाव) में
प्रतापरूप तिष्ठ रहा है, इस कारण और समस्त विभावपरिणामोंके जीतनेसे आत्मा ही ‘तपश्चरण
है, और आत्मा ही निजस्वरूपकी रुचिरूप सम्यक्त्व है, वह सर्वथा उपादेयरूप है, इससे
सम्यग्दर्शन आत्मा ही है, अन्य कोई नहीं है, वीतराग स्वसंवेदनज्ञानके अनुभवसे आत्मा ही
है, अन्य कोई नहीं है, वीतरागसंवेदनज्ञानके अनुभवसे आत्मा ही निश्चयज्ञानरूप है, और
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਸਾਧ੍ਯਸਾਧਕ ਭਾਵ ਵਡੇ ਬਹਿਰਂਗ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ਸਂਯਮ ਅਨੇ ਪ੍ਰਾਣਸਂਯਮਨਾ ਬਲ਼ਥੀ
ਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਮਾਂ ਸਂਯਮਿਤ ਰਹੇਵੁਂ – ਸ੍ਥਿਤਿ ਕਰਵੀ – ਤੇ ਸਂਯਮ ਛੇ.
ਬਹਿਰਂਗ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਦਿਨਾ ਤ੍ਯਾਗਸ੍ਵਰੂਪ ਵ੍ਰਤਰਕ੍ਸ਼ਣਰੂਪ ਸ਼ੀਲ ਵਡੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਥੀ
ਅਭ੍ਯਂਤਰਮਾਂ ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯਨੋ ਨਿਰ੍ਮਲ਼ ਅਨੁਭਵ ਕਰਵੋ ਤੇ ਸ਼ੀਲ ਛੇ.
ਬਹਿਰਂਗ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤ ਅਨਸ਼ਨਾਦਿ ਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰਨਾ ਤਪਸ਼੍ਚਰਣ ਵਡੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ
ਅਭ੍ਯਂਤਰਮਾਂ ਸਮਸ੍ਤ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਨੀ ਇਚ੍ਛਾਨੋ ਨਿਰੋਧ ਕਰੀਨੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਭਾਵਮਾਂ ਪ੍ਰਤਪਵੁਂ-ਵਿਜਯਵਂਤ ਵਰ੍ਤਵੁਂ,
ਤੇ ਤਪਸ਼੍ਚਰਣ ਛੇ.
‘ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ’ ਜ ਉਪਾਦੇਯ ਛੇ ਏਵੀ ਰੁਚਿ ਕਰਵੀ ਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਛੇ. ਵੀਤਰਾਗ-
ਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਰੂਪ ਜ੍ਞਾਨਨੁਂ ਅਨੁਭਵਨ ਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਜ੍ਞਾਨ ਛੇ. ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, ਰਾਗਾਦਿ ਸਮਸ੍ਤ ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲ਼ਨੋ ਤ੍ਯਾਗ
ਕਰੀਨੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਂ ਪਰਮਸਮਰਸੀਭਾਵਨੁਂ ਪਰਿਣਮਨ ਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਛੇ.