Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੯੪ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੧੫੫
अण्णु जि दंसणु अत्थि ण वि अण्णु जि अत्थि ण णाणु अण्णु जि चरणु ण अत्थि
जिय अन्यदेव दर्शनं नास्ति अन्यदेव ज्ञानं नास्ति अन्यदेव चरणं नास्ति हे जीव । किं कृत्वा ।
मेल्लिवि अप्पा जाणु मुक्त्वा । कम् । आत्मानं जानीहीति । तथाहि यद्यपि
षड्द्रव्यपञ्चास्तिकायसप्ततत्त्वनवपदार्थाः साध्यसाधकभावेन निश्चयसम्यक्त्वहेतुत्वाद्व्यवहारेण
सम्यक्त्वं भवति, तथापि निश्चयेन वीतरागपरमानन्दैकस्वभावः शुद्धात्मोपादेय इति
रुचिरूपपरिणामपरिणतशुद्धात्मैव निश्चयसम्यक्त्वं भवति । यद्यपि निश्चयस्वसंवेदनज्ञानसाधकत्वात्तु
व्यवहारेण शास्त्रज्ञानं भवति, तथापि निश्चयनयेन वीतरागस्वसंवेदनज्ञानपरिणतः शुद्धात्मैव
निश्चयज्ञानं भवति । यद्यपि निश्चयचारित्रसाधकत्वान्मूलोत्तरगुणा व्यवहारेण चारित्रं भवति,
तथापि शुद्धात्मानुभूतिरूपवीतरागचारित्रपरिणतः स्वशुद्धात्मैव निश्चयनयेन चारित्रं भवतीति ।
न अस्ति ] ज्ञान नहीं है, [अन्यद् एव चरणं नास्ति ] अन्य कोई चरित्र नहीं है, ऐसा
[जानीहि ] तू जान, अर्थात् आत्मा ही दर्शन ज्ञान चारित्र है, ऐसा संदेह रहित जानो ।
भावार्थ : — यद्यपि छह द्रव्य, पाँच अस्तिकाय, सात तत्त्व, नौ पदार्थका श्रद्धान
कार्य-कारणभावसे निश्चयसम्यक्त्वका कारण होनेसे व्यवहारसम्यक्त्व कहा जाता है, अर्थात्
व्यवहार साधक है, निश्चय साध्य है, तो भी निश्चयनयकर एक वीतराग परमानंदस्वभाववाला
शुद्धात्मा ही उपादेय है, ऐसा रुचिरूप परिणामसे परिणत हुआ शुद्धात्मा ही निश्चयसम्यक्त्व है,
यद्यपि निश्चयस्वसंवेदनज्ञानका साधक होनेसे व्यवहारनयकर शास्त्रका ज्ञान भी ज्ञान है, तो भी
निश्चयनयकर वीतरागस्वसंवेदनज्ञानरूप परिणत हुआ शुद्धात्मा ही निश्चयज्ञान है । यद्यपि
निश्चयचारित्रके साधक होनेसे अट्ठाईस मूलगुण, चौरासी लाख उत्तरगुण, व्यवहारनयकर चारित्र
कहे जाते हैं, तो भी शुद्धात्मानुभूतिरूप वीतराग-चारित्रको परिणत हुआ निज शुद्धात्मा ही
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਜੋ ਕੇ ਛ ਦ੍ਰਵ੍ਯ, ਪਾਂਚ ਅਸ੍ਤਿਕਾਯ, ਸਾਤ ਤਤ੍ਤ੍ਵ, ਅਨੇ ਨਵ ਪਦਾਰ੍ਥ
ਸਾਧ੍ਯਸਾਧਕਭਾਵ ਵਡੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਨਾ ਹੇਤੁ ਹੋਵਾਥੀ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਛੇ, ਤੋਪਣ
ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਵੀਤਰਾਗ ਪਰਮਾਨਂਦ ਜੇਨੋ ਏਕ ਸ੍ਵਭਾਵ ਛੇ ਏਵੋ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾ ਉਪਾਦੇਯ ਛੇ , ਏਵੀ
ਰੁਚਿਰੂਪ ਪਰਿਣਾਮੇ ਪਰਿਣਮੇਲੋ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾ ਜ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਛੇ; ਜੋ ਕੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨ
ਨਿਸ਼੍ਚਯਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਜ੍ਞਾਨਨੁਂ ਸਾਧਕ ਹੋਵਾਥੀ ਵ੍ਯਵਹਾਰਥੀ ਜ੍ਞਾਨ ਛੇ, ਤੋਪਣ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ
ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਵਸਂਵੇਦਨਜ੍ਞਾਨਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮੇਲੋ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾ ਜ ਨਿਸ਼੍ਚਯਜ੍ਞਾਨ ਛੇ; ਜੋ ਕੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ ਮੂਲ਼
-ਉਤ੍ਤਰ ਗੁਣੋ (ਅਠ੍ਠਾਵੀਸ ਮੂਲ਼ ਗੁਣੋ, ਚੋਰਾਸੀਲਾਖ ਉਤ੍ਤਰ ਗੁਣੋ) ਨਿਸ਼੍ਚਯਚਾਰਿਤ੍ਰਨਾ ਸਾਧਕ ਹੋਵਾਥੀ
ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਛੇ ਤੋਪਣ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੁਭੂਤਿਰੂਪ ਵੀਤਰਾਗਚਾਰਿਤ੍ਰਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮੇਲੋ ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਜ
ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਛੇ.