Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੧੦੯ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੧੭੭
कथंभूतो निजात्मा । णाणिउ ज्ञानी ज्ञानलक्षणः तमित्थंभूतमात्मानं जा ण मुणेहि यावत्कालं
न जानासि ता अण्णाणिं णाणमउं तावत्कालमज्ञानेन मिथ्यात्वरागादिविकल्पजालेन ज्ञानमयम् ।
किं पर बंभु लहेहि किं परमुत्कृष्टं ब्रह्मस्वभावं लभसे किं तु नैवेति । तद्यथा । यावत्कालमात्मा
कर्ता आत्मानं कर्मतापन्नम् आत्मना करणभूतेन आत्मने निमित्तं आत्मनः सकाशात् आत्मनि
स्थितं समस्तरागादिविकल्पजालं मुक्त्वा न जानासि तावत्कालं परमब्रह्मशब्दवाच्यं
निर्दोषिपरमात्मानं किं लभसे नैवेति भावार्थः ।।१०८।। इति सूत्रचतुष्टयेनान्तरस्थले
ज्ञानव्याख्यानं गतम् ।
अथानन्तरं सूत्रचतुष्टयेनान्तरस्थले परलोकशब्दव्युत्पत्त्या परलोकशब्दवाच्यं परमात्मानं
कथयति —
१०९) जोइज्जइ तिं बंभु परु जाणिज्जइ तिं सोइ ।
बंभु मुणेविणु जेण लहु गम्मिज्जइ परलोइ ।।१०९।।
द्रश्यते तेन ब्रह्मा परः ज्ञायते तेन स एव ।
ब्रह्म मत्वा येन लघु गम्यते परलोके ।।१०९।।
तिष्ठता नहीं जान ले, तब तक निर्दोष शुद्ध परमात्मा सिद्धपरमेष्ठीको क्या पा सकता है ? कभी
नहीं पा सकता । जो आत्माको जानता है, वही परमात्माको जानता है ।।१०८।।
इसप्रकार प्रथम महास्थलमें चार दोहोंमें अंतरस्थलमें ज्ञानका व्याख्यान किया । आगे
चार सूत्रोंमें अंतरस्थलमें परलोक शब्दकी व्युत्पत्तिकर परलोक शब्दसे परमात्माको ही कहते
हैं —
गाथा – १०९
अन्वयार्थ : — [तेन ] उस कारणसे उसी पुरुषसे [परः ब्रह्मा ] शुद्धात्मा नियमसे
ਆਤ੍ਮਾਨੇ ਮਾਟੇ, ਆਤ੍ਮਾਥੀ, ਆਤ੍ਮਾਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤ ਥਈਨੇ ਸਮਸ੍ਤ ਰਾਗਾਦਿ ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲ਼ਨੇ ਛੋਡੀਨੇ
ਜਾਣਤੋ ਨਥੀ; ਤ੍ਯਾਂ ਸੁਧੀ ‘ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਵਾਚ੍ਯ ਏਵਾ ਨਿਰ੍ਦੋਸ਼ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨੇ ਸ਼ੁਂ ਪਾਮੀ ਸ਼ਕੇ?
ਨ ਪਾਮੀ ਸ਼ਕੇ, ਏ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ. ੧੦੮.
ਏ ਰੀਤੇ ਪ੍ਰਥਮ ਮਹਾਸ੍ਥਲ਼ਮਾਂ ਚਾਰ ਦੋਹਕ ਸੂਤ੍ਰੋਥੀ ਅਨ੍ਤਰਸ੍ਥਲ਼ਮਾਂ ਜ੍ਞਾਨਨੁਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ ਸਮਾਪ੍ਤ
ਥਯੁਂ.
ਤ੍ਯਾਰ ਪਛੀ ਅਨ੍ਤਰਸ੍ਥਲ਼ਮਾਂ ਚਾਰ ਗਾਥਾ ਸੂਤ੍ਰੋਥੀ ਪਰਲੋਕ ਸ਼ਬ੍ਦਨੀ ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਲੋਕ
ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਵਾਚ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨੁਂ ਕਥਨ ਕਰੇ ਛੇ : —