Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੨੯੬ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੪੭
णाणि इत्यादि । णाणि परमात्मरागाद्यास्रवयोर्भेदज्ञानी मुएप्पिणु मुक्त्वा । कम् । भाउ
भावम् । कथंभूतं भावम् । समु उपशमं पञ्चेन्द्रियविषयाभिलाषरहितं वीतराग-
परमाह्लादसहितम् । कित्थु वि जाइ ण राउ तं पूर्वोक्तं समभावं मुक्त्वा क्वापि बहिर्विषये
रागं न याति न गच्छति । कस्मादिति चेत् । जेण लहेसइ येन कारणेन १लभिष्यति
भाविकाले प्राप्स्यति । कम् । णाणमउ ज्ञानमयं केवलज्ञाननिर्वृत्तं केवलज्ञानान्तर्भूतानन्तगुणं ।
तेण जि तेनैव सम्भावेन अप्प-सहाउ निर्दोषिपरमात्मस्वभावमिति । इदमत्र तात्पर्यम् । ज्ञानी
पुरुषः शुद्धात्मानुभूतिलक्षणं समभावं विहाय बहिर्भावे रागं न गच्छति येन कारणेन
समभावेन विना शुद्धात्मलाभो न भवतीति ।।४७।।
अथ ज्ञानी कमप्यन्यं न भणति न प्रेरयति न स्तौति न निन्दतीति प्रतिपादयति —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਅਨੇ ਰਾਗਾਦਿ ਆਸ਼੍ਰਵਨੋ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨੀ ਪਂਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਯਨੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ
ਰਹਿਤ ਅਨੇ ਵੀਤਰਾਗ ਪਰਮ ਆਹ੍ਲਾਦ ਸਹਿਤ ਉਪਸ਼ਮਭਾਵਨੇ ਛੋਡੀਨੇ-ਤੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਸਮਭਾਵਨੇ ਛੋਡੀਨੇ
– ਕੋਈ ਪਣ ਬਾਹ੍ਯ ਵਿਸ਼ਯਮਾਂ ਰਾਗਨੇ ਪਾਮਤੋ ਨਥੀ – ਰਾਗਨੇ ਕਰਤੋ ਨਥੀ, ਜੇਥੀ ਤੇ ਸਮਭਾਵਥੀ ਜ
ਜ੍ਞਾਨਮਯ – ਜੇ ਕੇਵਲ਼ਜ੍ਞਾਨਮਾਂ ਅਨਂਤਗੁਣੋ ਅਨ੍ਤਰ੍ਭੂਤ ਛੇ — ਏਵਾ ਕੇਵਲ਼ਜ੍ਞਾਨਥੀ ਰਚਾਯੇਲ-ਨਿਰ੍ਦੋਸ਼
ਪਰਮਾਤ੍ਮ-ਸ੍ਵਭਾਵਨੇ ਭਵਿਸ਼੍ਯਮਾਂ ਪਾਮਸ਼ੇ.
ਜ੍ਞਾਨੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਅਨੁਭੂਤਿਸ੍ਵਰੂਪ ਸਮਭਾਵਨੇ ਛੋਡੀਨੇ ਬਹਿਰ੍ਭਾਵਮਾਂ ਰਾਗੀ ਥਤੋ ਨਥੀ,
ਕਾਰਣ ਕੇ ਸਮਭਾਵ ਵਿਨਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿ ਥਤੀ ਨਥੀ. ੪੭.
ਹਵੇ, ਜ੍ਞਾਨੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਅਨ੍ਯ ਪਾਸੇਥੀ ਕਂਈਪਣ ਭਣਤੋ ਨਥੀ ਅਨੇ ਅਨ੍ਯਨੇ ਪ੍ਰੇਰਤੋ ਨਥੀ (ਭਣਾਵਤੋ
ਨਥੀ) ਕੋਈਨੀ ਸ੍ਤੁਤਿ ਕੇ ਨਿਂਦਾ ਕਰਤੋ ਨਥੀ, ਏਮ ਕਹੇ ਛੇ : —
[येन ] इसी कारण [ज्ञानमयं ] ज्ञानमयी निर्वाणपद [प्राप्स्यति ] पावेगा, [तेनैव ] और उसी
समभावसे [आत्मस्वभावम् ] केवलज्ञान पूर्ण आत्मस्वभावको आगे पावेगा ।
भावार्थ : — जो अनंत सिद्ध हुए वे समभावके प्रसाद से हुए हैं, और जो होवेंगे, इसी
भाव से होंगे । इसलिये ज्ञानी समभावके सिवाय अन्य भावों में राग नहीं करते । इस समभावके
बिना अन्य उपायसे शुद्धात्माका लाभ नहीं है । एक समभाव ही भवसागरसे पार होनेका उपाय
है । समभाव उसे कहते हैं, जो पचेन्द्रिके विषयोंकी अभिलाषासे रहित वीतराग परमानंदसहित
निर्विकल्प निजभाव हो ।।४७।।
आगे कहते हैं, कि ज्ञानीजन समभावका स्वरूप जानता हुआ न किसीसे पढ़ता है, न
किसीको पढ़ाता है, न किसीको प्रेरणा करता है, न किसीकी स्तुति करता है, न किसीकी निंदा
करता है —
੧ ਪਾਠਾਨ੍ਤਰ: — लभिष्यति = लप्स्यते