Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
दुक्खमेव तहा ।।’’ इति गाथाकथितलक्षणं द्रष्टश्रुतानुभूतं यद्देहजनितसुखं तज्जगत्रये कालत्रयेऽपि
मनवचनकायैः कृतकारितानुमतैश्च त्यक्त्वा वीतरागनिर्विकल्पसमाधिबलेन पारमार्थिकानाकुलत्व-
लक्षणसुखपरिणते निजपरमात्मनि स्थित्वा च य एव देहाद्भिन्नं स्वशुद्धात्मानं जानाति स एव
देहस्योपरि रागद्वेषौ न करोति । अत्र य एव सर्वप्रकारेण देहममत्वं त्यक्त्वा देहसुखं नानुभवति
तस्यैवेदं व्याख्यानं शोभते नापरस्येति तात्पर्यार्थः ।।५१।।
अथ —
१७९) वित्ति-णिवित्तिहिँ परम-मुणि देसु वि करइ ण राउ ।
बंधहँ हेउ वियाणियउ एयहँ जेण सहाउ ।।५२।।
ਏ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਆ ਗਾਥਾਮਾਂ ਕਹੇਲਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਵਾਲ਼ੁਂ, ਦੇਖੇਲੁਂ, ਸਾਂਭਲ਼ੇਲੁਂ ਅਨੇ ਅਨੁਭਵੇਲੁਂ ਜੇ ਦੇਹਜਨਿਤ ਸੁਖ
ਛੇ ਤੇਨੇ ਤ੍ਰਣ ਲੋਕਮਾਂ ਤ੍ਰਣ ਕਾਲ਼ਮਾਂ ਮਨ-ਵਚਨ-ਕਾਯਥੀ ਕ੍ਰੁਤ, ਕਾਰਿਤ, ਅਨੁਮੋਦਨਥੀ ਛੋਡੀਨੇ ਅਨੇ
ਵੀਤਰਾਗਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਸਮਾਧਿਨਾ ਬਲ਼ਥੀ ਅਨਾਕੁਲ਼ਤਾ ਜੇਨੁਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਛੇ ਏਵਾ ਪਾਰਮਾਰ੍ਥਿਕ ਸੁਖਰੂਪੇ ਪਰਿਣਤ
ਨਿਜ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤ ਥਈਨੇ ਜੇ ਮਹਾਮੁਨਿ ਦੇਹਥੀ ਭਿਨ੍ਨ ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੇ ਜਾਣੇ ਛੇ ਤੇ ਜ ਦੇਹਨੀ
ਉਪਰ ਰਾਗ-ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਤੋ ਨਥੀ.
ਅਹੀਂ, ਸਰ੍ਵ ਪ੍ਰਕਾਰੇ ਦੇਹਨੁਂ ਮਮਤ੍ਵ ਛੋਡੀਨੇ ਦੇਹਸੁਖਨੇ ਜੇ ਅਨੁਭਵਤੋ ਨਥੀ ਤੇਨੇ ਆ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ
ਸ਼ੋਭੇ ਛੇ ਪਣ ਬੀਜਾਨੇ ਨਹਿ. (ਪਣ ਜੇ ਦੇਹਬੁਦ੍ਧਿਵਾਲ਼ਾ ਛੇ ਤੇਮਨੇ ਆ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ ਸ਼ੋਭਤੁਂ ਨਥੀ), ਏਵੋ
ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਾਰ੍ਥ ਛੇ. ੫੧.
ਵਲ਼ੀ (ਹਵੇ, ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਅਨੇ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਮਾਂ ਪਣ ਮਹਾਮੁਨਿ ਰਾਗ-ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਤੋ ਨਥੀ. ਏਮ ਕਹੇ ਛੇ) : —
੩੦੨ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੫੧
होता है, वह सुख दुःखरूप ही है, क्योंकि वह सुख परवस्तु है, निजवस्तु नहीं है, बाधा सहित
है, निराबाध नहीं है, नाशके लिए हुए है, जिसका नाश हो जाता है, बन्धका कारण है, और
विषम है । इसलिए इन्द्रियसुख दुःखरूप ही है, ऐसा इस गाथामें जिसका लक्षण कहा गया
है, ऐसे देहजनित सुखको मन, वचन, काय, कृत, कारित अनुमोदनासे छोड़े ।
वीतरागनिर्विकल्पसमाधिके बलसे आकुलता रहित परमसुख निज परमात्मामें स्थित होकर जो
महामुनि देहसे भिन्न अपने शुद्धात्माको जानता है, वही देहके ऊ पर राग-द्वेष नहीं करता । जो
सब तरह देहसे निर्ममत्व होकर देहसे सुखको नहीं अनुभवता, उसीके लिए यह व्याख्यान शोभा
देता है, और देहबुद्धिवालोंको नहीं शोभता, ऐसा अभिप्राय जानना ।।५१।।
आगे प्रवृत्ति और निवृत्तिमें भी महामुनि राग-द्वेष नहीं करता, ऐसा कहते हैं —