Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੮੨ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੩੫੩
नन्दैकशुद्धात्मनो विलक्षणं पञ्चेन्द्रियविषयसुखाभिलाषरागं मणि मनसि जाम ण मिल्लइ यावन्तं
कालं न मुञ्चति एत्थु अत्र जगति सो णवि मुच्चइ स जीवो नैव मुच्यते ज्ञानावरणादिकर्मणा
ताम तावन्तं कालं जिय हे जीव । किं कुर्वन्नपि । जाणंतु वि वीतरागानुष्ठानरहितः सन्
शब्दमात्रेण जानन्नपि । कं जानन् । परमत्थु परमार्थशब्दवाच्यनिजशुद्धात्मतत्त्वमिति । अयमत्र
भावार्थः । निजशुद्धात्मस्वभावज्ञानेऽपि शुद्धात्मोपलब्धिलक्षणवीतरागचारित्रभावनां विना मोक्षं न
लभत इति ।।८१।।
अथ निर्विकल्पात्मभावनाशून्यः शास्त्रं पठन्नपि तपश्चरणं कुर्वन्नपि परमार्थं न
वेत्तीति कथयति —
२०९) बुज्झइ सत्थइँ तउ चरइ पर परमत्थु ण वेइ ।
ताव ण मुंचइ जाम णवि इहु परमत्थु मुणेइ ।।८२।।
बुध्यते शास्त्राणि तपः चरति परं परमार्थं न वेत्ति ।
तावत् न मुच्यते यावत् नैव एनं परमार्थं मनुते ।।८२।।
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਜੇ ਜੀਵ ਅਣੁਮਾਤ੍ਰ ਪਣ – ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਪਣ – ਏਕ (ਕੇਵਲ਼) ਵੀਤਰਾਗ ਸਦਾਨਂਦਰੂਪ ਸ਼ੁਦ੍ਧ
ਆਤ੍ਮਾਥੀ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣ ਪਂਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਨਾ ਵਿਸ਼ਯਸੁਖਨੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਰੂਪ ਰਾਗਨੇ ਜ੍ਯਾਂ ਸੁਧੀ ਮਨਮਾਂਥੀ ਛੋਡਤੋ
ਨਥੀ, ਤ੍ਯਾਂ ਸੁਧੀ ਤੇ ਆ ਸਂਸਾਰਮਾਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਵਾਚ੍ਯ ਏਵਾ ਨਿਜਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਨੇ ਵੀਤਰਾਗ
ਅਨੁਸ਼੍ਠਾਨ ਰਹਿਤ ਥਯੋ ਥਕੋ (ਵੀਤਰਾਗ ਅਨੁਸ਼੍ਠਾਨ ਵਿਨਾ) ਕੇਵਲ਼ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਥੀ ਜ ਜਾਣਤੋ ਥਕੋ
ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮਥੀ ਮੂਕਾਤੋ ਨਥੀ. ਏ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਛੇ ਕੇ ਨਿਜ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਸ੍ਵਭਾਵਨੁਂ ਜ੍ਞਾਨ ਹੋਵਾ ਛਤਾਂ
ਪਣ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪ ਵੀਤਰਾਗ ਚਾਰਿਤ੍ਰਨੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿਨਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਮਲ਼ਤੋ ਨਥੀ. ੮੧.
ਜੇ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਆਤ੍ਮਭਾਵਨਾਥੀ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਛੇ ਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨੇ ਭਣਵਾ ਛਤਾਂ, ਤਪਸ਼੍ਚਰਣ ਕਰਵਾ ਛਤਾਂ
ਪਣ ਪਰਮਾਰ੍ਥਨੇ ਜਾਣਤੋ ਨਥੀ, ਏਮ ਕਹੇ ਛੇ : —
इच्छा रखता है, मनमें थोड़ासा भी राग रखता है, वह आगमज्ञानसे आत्माको शब्दमात्र जानता
हुआ भी वीतरागचारित्रकी भावनाके बिना मोक्षको नहीं पाता ।।८१।।
आगे जो निर्विकल्प आत्म - भावनासे शून्य है, वह शास्त्रको पढ़ता हुआ भी तथा
तपश्चरण करता हुआ भी परमार्थको नहीं जानता है, ऐसा कहते हैं —
गाथा – ८२
अन्वयार्थ : — [शास्त्राणि ] शास्त्रोंको [बुध्यते ] जानता है, [तपः चरति ] और