Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੩੭੬ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੯੫
इदं प्रत्यक्षीभूतम् । इदं किम् । अच्छुउ कहिं वि कुडिल्लियइ तिष्ठतु कस्यामपि कुडयां शरीरे
सो तसु करइ ण भेउ स ज्ञानी तस्य जीवस्य देहभेदेन भेदं न करोति । तथाहि । योऽसौ
वीतरागस्वसंवेदनज्ञानी निश्चयस्य निश्चयरत्नत्रयलक्षणपरमात्मनो वा भक्त : तस्येदं लक्षणं
जानिहि । हे प्रभाकरभट्ट । क्वापि देहे तिष्ठतु जीवस्तथापि शुद्धनिश्चयेन षोडशवर्णिका-
सुवर्णवत्केवलज्ञानादिगुणैर्भेदं न करोतीति । अत्राह प्रभाकरभट्टः । हे भगवन् जीवानां यदि
देहभेदेन भेदो नास्ति तर्हि यथा केचन वदन्त्येक एव जीवस्तन्मतमायातम् । भगवानाह ।
शुद्धसंग्रहनयेन सेनावनादिवज्जात्यपेक्षया भेदो नास्ति व्यवहारनयेन पुनर्व्यक्त्यपेक्षया वने
भिन्नभिन्नवृक्षवत् सेनायां भिन्नभिन्नहस्त्यश्वादिवद्भेदोऽस्तीति भावार्थः ।।९५।।
ਨਿਸ਼੍ਚਯਰਤ੍ਨਤ੍ਰਸ੍ਵਰੂਪ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭਕ੍ਤ ਛੇ ਤੇਨੁਂ ਹੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰਭਟ੍ਟ! ਆ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਜਾਣ ਕੇ ਤੇ, ਜੀਵ
ਗਮੇ ਤੇ ਦੇਹਮਾਂ ਰਹ੍ਯੋ ਹੋਯ, ਤੋਪਣ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਥੀ ਸੋਲ਼ਵਲਾ ਸੋਨਾਨੀ ਮਾਫਕ (ਜੇਮ ਸੋਲ਼ਵਲਾ
ਸੋਨਾਮਾਂ ਵਾਨਭੇਦ ਨਥੀ ਤੇਮ) ਕੇਵਲ਼ਜ੍ਞਾਨਾਦਿ (ਅਨਂਤ) ਗੁਣੋਨੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਥੀ (ਸਮਾਨ ਹੋਵਾਥੀ) ਤੇਮਾਂ
ਭੇਦ ਕਰਤੋ ਨਥੀ.
ਆਵੁਂ ਕਥਨ ਸਾਂਭਲ਼ੀਨੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰਭਟ੍ਟ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਕਰੇ ਛੇ ਕੇ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਜੋ ਜੀਵੋਮਾਂ
ਦੇਹਨਾ ਭੇਦਥੀ ਭੇਦ ਨਥੀ ਤੋ ਜੇਵੀ ਰੀਤੇ ਕੋਈ ਏਕ ਕਹੇ ਛੇ ਕੇ ‘ਏਕ ਜ ਜੀਵ ਛੇ’ ਤੇਨੋ ਮਤ
ਸਿਦ੍ਧ ਥਸ਼ੇ?
ਤ੍ਯਾਰੇ ਭਗਵਾਨ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਦੇਵ ਕਹੇ ਛੇ ਕੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਗ੍ਰਹਨਯਥੀ ਸੇਨਾ, ਵਨਾਦਿਨੀ ਮਾਫਕ ਜਾਤਿ-
ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਏ ਜੀਵੋਮਾਂ ਭੇਦ ਨਥੀ ਪਣ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਨੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਏ ਵਨਮਾਂ ਜੁਦਾਂ ਜੁਦਾਂ ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ੋ
ਛੇ, ਸੇਨਾਮਾਂ ਭਿਨ੍ਨ ਭਿਨ੍ਨ ਹਾਥੀ, ਘੋਡਾ ਆਦਿ ਛੇ ਤੇਮ ਜੀਵੋਮਾਂ ਭੇਦ ਛੇ, ਏਵੋ ਭਾਵਾਰ੍ਥ
ਛੇ. ੯੫.
प्रभाकरभट्ट तू निःसंदेह जान, जो किसी शरीरमें कर्मके उदयसे जीव रहे, परंतु निश्चयसे शुद्ध,
बुद्ध (ज्ञानी) ही है । जैसे सोनेमें वान – भेद है, वैसे जीवोंमें वान – भेद नहीं है, केवलज्ञानादि
अनंत गुणोंसे सब जीव समान हैं । ऐसा कथन सुनकर प्रभाकरभट्टने प्रश्न किया, हे भगवन्,
जो जीवोंमें देहके भेदसे भेद नहीं है, सब समान हैं, तब जो वेदान्ती एक ही आत्मा मानते
हैं, उनको क्यों दोष देते हो ? तब श्रीगुरु उसका समाधान करते हैं, — कि शुद्धसंग्रहनयसे सेना
एक ही कही जाती है, लेकिन सेनामें अनेक हैं, तो भी ऐसे कहते हैं, कि सेना आयी, सेना
गयी, उसी प्रकार जातिकी अपेक्षासे जीवोंमें भेद नहीं हैं, सब एक जाति हैं, और व्यवहारनयसे
व्यक्तिकी अपेक्षा भिन्न – भिन्न हैं, अनंत जीव हैं, एक नहीं है । जैसे वन एक कहा जाता है,
और वृक्ष जुदे जुदे हैं, उसी तरह जातिसे जीवोंमें एकता है, लेकिन द्रव्य जुदे जुदे हैं, तथा
जैसे सेना एक है, परन्तु हाथी, घोड़े, रथ, सुभट अनेक हैं, उसी तरह जीवोंमें जानना ।।९५।।