Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੧੬ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੪੧੧
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਹੇ ਯੋਗੀ! ਰਾਗਾਦਿ ਸ੍ਨੇਹਥੀ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭੂਤ ਏਵਾ ਵੀਤਰਾਗ ਪਰਮਾਤ੍ਮ-ਪਦਾਰ੍ਥਨਾ
ਧ੍ਯਾਨਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤ ਥਈਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਥੀ ਵਿਪਰੀਤ ਏਵਾ ਸ੍ਨੇਹਨੇ ਤੁਂ ਛੋਡ. ਸ਼ਾ ਮਾਟੇ? ਕਾਰਣ ਕੇ
ਸ੍ਨੇਹ ਸਮੀਚੀਨ ਨਥੀ. ਤੇ ਸ੍ਨੇਹਮਾਂ ਆਸਕ੍ਤ ਸਕਲ਼ ਜਗਤਨੇ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹ ਏਵਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾਨੀ ਭਾਵਨਾਥੀ
ਰਹਿਤ ਸ਼ਾਰੀਰਿਕ ਅਨੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰਨਾਂ ਘਣਾਂ ਦੁਃਖੋਨੇ ਸਹਨ ਕਰਤੁਂ, ਤੁਂ ਦੇਖ.
ਅਹੀਂ, ਭੇਦਾਭੇਦਰਤ੍ਨਤ੍ਰਯਾਤ੍ਮਕ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਛੋਡੀਨੇ, ਤੇਨਾ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭੂਤ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, ਰਾਗਾਦਿਮਾਂ
ਸ੍ਨੇਹ ਨ ਕਰਵੋ ਏਵੁਂ ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯ ਛੇ. ਕਹ੍ਯੁਂ ਪਣ ਛੇ ਕੇ ‘‘तावदेव सुखी जीवो यावन्न स्निह्यते क्वचित् ।
स्नेहानुविद्धहृदयं दुःखमेव पदे पदे ।।’’ (ਅਰ੍ਥ: — ਜੀਵ ਤ੍ਯਾਂ ਸੁਧੀ ਸੁਖੀ ਛੇ ਕੇ ਜ੍ਯਾਂ ਸੁਧੀ ਜਗਤਨਾ
ਕੋਈਪਣ ਪਦਾਰ੍ਥ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇ ਸ੍ਨੇਹ ਕਰਤੋ ਨਥੀ. ਸ੍ਨੇਹਥੀ ਵੀਂਧਾਯੇਲੁਂ (ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤ) ਹ੍ਰੁਦਯ ਡਗਲੇ-ਡਗਲੇ ਦੁਃਖ
ਜ ਪਾਮੇ ਛੇ. ੧੧੫.
ਹਵੇ, ਸ੍ਨੇਹਨਾ ਦੋਸ਼ਨੇ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਂਤ ਵਡੇ ਦ੍ਰਢ ਕਰੇ ਛੇ : —
रागादिस्नेहप्रतिपक्षभूते वीतरागपरमात्मपदार्थध्याने स्थित्वा शुद्धात्मतत्त्वाद्विपरीतं हे
योगिन् स्नेहं परित्यज । कस्मात् । स्नेहो भद्रः समीचीनो न भवति । तेन स्नेहेनासक्तं सकलं
जगन्निःस्नेहशुद्धात्मभावनारहितं विविधशारीरमानसरूपं बहुदुःखं सहमानं पश्येति । अत्र
भेदाभेदरत्नत्रयात्मकमोक्षमार्गं मुक्त्वा तत्प्रतिपक्षभूते मिथ्यात्वरागादौ स्नेहो न कर्तव्य इति
तात्पर्यम् । उक्तं च — ‘‘तावदेव सुखी जीवो यावन्न स्निह्यते क्वचित् । स्नेहानुविद्धहृदयं दुःखमेव
पदे पदे ।।’’ ।।११५।।
अथ स्नेहदोषं द्रष्टान्तेन द्रढयति —
२४६) जल-सिंचणु पय-णिद्दलणु पुणु पुणु पीलण-दुक्खु ।
णेहहँ लग्गिवि तिल-णियरु जंति सहंतउ पिक्खु ।।११६।।
जलसिञ्चन पादनिर्दलनं पुनः पुनः पीडनदुःखम् ।
स्नेहं लगित्वा तिलनिकरं यन्त्रेण सहमानं पश्य ।।११६।।
भावार्थ : — यहाँ भेदाभेदरत्नत्रयरूप मोक्षके मार्गसे विमुख होकर मिथ्यात्व रागादिमें
स्नेह नहीं करना, यह सारांश है । क्योंकि ऐसा कहा भी है, कि जब तक यह जीव जगत्से
स्नेह न करे, तब तक सुखी है, और जो स्नेह सहित हैं, जिनका मन स्नेहसे बँध रहा है, उनको
हर जगह दुःख ही है ।।११५।।
आगे स्नेहका दोष दृष्टान्तसे दृढ़ करते हैं —
गाथा – ११६
अन्वयार्थ : — [तिलनिकरं ] जैसे तिलोंका समूह [स्नेहं लगित्वा ] स्नेह (चिकनाई)