Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੫੦੮ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੮੩
जं यत् भुंजेवउ होइ भोक्त व्यं भवति । किं कृत्वा । उदयहं आणिवि
विशिष्टात्मभावनाबलेनोदयमानीय । किम् । कम्मु चिरसंचितं । कर्म । केन । मइं मया तं तत्
पूर्वोक्तं कर्म सह आविउ दुर्धरपरीषहोपसर्गवशेन स्वयमुदयमागतं सत् खविउ मइं
निजपरमात्मतत्त्वभावनोत्पन्नवीतरागसहजानन्दैकसुखरसास्वादद्रवीभूतेन परिणतेन मनसा क्षपितं
मया सो स परं नियमेन लाहु जि लाभ एव कोइ कश्चिदपूर्व इति । अत्र केचन महापुरुषा
दुर्धरानुष्ठानं कृत्वा वीतरागनिर्विकल्पसमाधौ स्थित्वा च कर्मोदयमानीय तमनुभवन्ति, अस्माकं
पुनः स्वयमेवोदयागतमिति मत्वा संतोषः कर्तव्य इति तात्पर्यम् ।।१८३।।
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਜੇ ਚਿਰਸਂਚਿਤ ਕਰ੍ਮਨੇ ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟ ਆਤ੍ਮਭਾਵਨਾਨਾ ਬਲ਼ਥੀ ਉਦਯਮਾਂ ਲਾਵੀਨੇ ਮਾਰੇ
ਭੋਗਵੀ ਲੇਵਾ ਯੋਗ੍ਯ ਛੇ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਕਰ੍ਮ ਦੁਰ੍ਧਰ ਪਰਿਸ਼ਹ, ਉਪਸਰ੍ਗਨਾ ਵਸ਼ਥੀ ਸ੍ਵਯਂ ਉਦਯਮਾਂ ਆਵ੍ਯੁਂ
ਅਨੇ ਨਿਜ ਪਰਮਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਨੀ ਭਾਵਨਾਥੀ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਏਕ (ਕੇਵਲ਼) ਵੀਤਰਾਗ ਸਹਜਾਨਂਦਮਯ
ਸੁਖਰਸਾਸ੍ਵਾਦਰੂਪੇ ਦ੍ਰਵੀਭੂਤ – ਪਰਿਣਮੇਲ – ਮਨ ਵਡੇ ਮੇਂ ਤੇਨੇ ਕ੍ਸ਼ਯ ਕਰ੍ਯੁਂ ਤੇ ਨਿਯਮਥੀ ਕੋਈ ਅਪੂਰ੍ਵ ਲਾਭ
ਜ ਛੇ.
ਅਹੀਂ, ਕੋਈ ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ੋ ਦੁਰ੍ਧਰ ਅਨੁਸ਼੍ਠਾਨ ਕਰੀਨੇ ਅਨੇ ਵੀਤਰਾਗ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਸਮਾਧਿਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤ
ਥਈਨੇ ਕਰ੍ਮਨੇ ਉਦਯਮਾਂ ਲਾਵੀਨੇ ਤੇਨੇ ਅਨੁਭਵੇ ਛੇ, ਤ੍ਯਾਰੇ ਅਮਨੇ ਤੋ ਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਉਦਯਮਾਂ ਆਵ੍ਯਾਂ
ਏਮ ਜਾਣੀਨੇ ਸਂਤੋਸ਼ ਕਰਵੋ, ਏਵੁਂ ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯ ਛੇ. ੧੮੩.
लाकर [भोक्तव्यं भवति ] भोगने चाहता था, [तत् ] वह कर्म [स्वयम् आगतं ] आप ही आ
गया, [मया क्षपितं ] इससे मैं शांत चित्तसे फ ल सहनकर क्षय करूँ, [स कश्चित् ] यह कोई
[परं लाभः ] महान् ही लाभ हुआ ।
भावार्थ : — जो महामुनि मुक्तिके अधिकारी हैं, उदयमें वे नहीं आये हुए कर्मोंको परम
आत्म – ज्ञानकी भावनाके बलसे उदयमें लाकर उसका फ ल भोगकर शीघ्र निर्जरा कर देते हैं ।
और जो वे पूर्वकर्म बिना उपायके सहज ही बाईस परीषह तथा उपसर्गके वशसे उदयमें आये
हों, तो विषाद न करना बहुत लाभ समझना । मनमें यह मानना कि हम तो उदीरणासे इन
कर्मोंको उदयमें लाकर क्षय करते, परंतु ये सहज ही उदयमें आये, वह तो बड़ा ही लाभ है ।
जैसे कोई बड़ा व्यापारी अपने ऊ परका कर्ज लोगोंको बुला बुलाके देता है, यदि कोई बिना
बुलाये सहज ही लेने आया हो, तो बड़ा ही लाभ है । उसी तरह कोई महापुरुष महान दुर्धर
तप करके कर्मोंको उदयमें लाके क्षय करते हैं, लेकिन वे कर्म अपने स्वयमेव उदयमें आये
हैं, तो इनके समान दूसरा क्या है, ऐसा संतोष धारणकर ज्ञानीजन उदय आये हुए कर्मोंको भोगते
हैं, परंतु राग-द्वेष नहीं करते ।।१८३।।