Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
శ్రీ దిగంబర జైన స్వాధ్యాయమందిర ట్రస్ట, సోనగఢ - ౩౬౪౨౫౦
नैवात्मस्वभावं लभन्ते इति । तद्यथा — ज्ञानावरणादिभेदेन कर्माण्यष्टावेव भवन्ति यैर्झंपिताः
सन्तो जीवाः सम्यक्त्वाद्यष्टविधस्वकीयस्वभावं न लभन्ते । तथा हि — ‘‘सम्मत्तणाण-
दंसणवीरियसुहुमं तहेव अवगहणं । अगुरुगलहुगं अव्वाबाहं अट्ठगुणा हुंति सिद्धाणं ।।’’
शुद्धात्मादिपदार्थविषये विपरीताभिनिवेशरहितः परिणामः क्षायिकसम्यक्त्वमिति भण्यते ।
जगत्रयकालत्रयवर्तिपदार्थयुगपद्विशेषपरिच्छित्तिरूपं केवलज्ञानं भण्यते तत्रैव सामान्यपरिच्छित्तिरूपं
केवलदर्शनं भण्यते । तत्रैव केवलज्ञानविषये अनन्तपरिच्छित्तिशक्ति रूपमनन्तवीर्यं भण्यते ।
अतीन्द्रियज्ञानविषयं सूक्ष्मत्वं भण्यते । एकजीवावगाहप्रदेशे अनन्तजीवावगाहदानसामर्थ्य-
సమ్యకత్వాది అష్టవిధ స్వకీయ స్వభావనే పామతా నథీ. హవే ఆఠ గుణో కహే ఛే —
‘‘सम्मत्तणाणदंसणवीरियसुहमं तहेव अवगहणं । अगुरुगलहुगं अव्वाबाहं अट्ठगुणा हुंति सिद्धाणं’’
(కుందకుందాచార్యదేవ విరచిత ప్రాకృత సిద్ధభక్తి. ౨౦)
అర్థ : — సమ్యకత్వ, జ్ఞాన, దర్శన, వీర్య, సూక్ష్మ తథా అవగాహన, అగురులఘు, అవ్యాబాధ
ఏ ఆఠ గుణో సిద్ధోనే హోయ ఛే.
(౧) శుద్ధ ఆత్మాది పదార్థోమాం విపరీత అభినివేశ రహిత పరిణామ తే క్షాయిక సమ్యకత్వ కహేవాయ ఛే.
(౨) త్రణ లోక అనే త్రణ కాళవర్తీ పదార్థోనీ యుగపత్ విశేషపరిచ్ఛిత్తిరూప కేవళజ్ఞాన కహేవాయ
ఛే.
(౩) త్రణ లోక అనే త్రణ కాళవర్తీ పదార్థోనీ యుగపత్ సామాన్యపరిచ్ఛిత్తిరూప కేవళదర్శన కహేవాయ
ఛే.
(౪) తే కేవళజ్ఞాననీ అనంత పరిచ్ఛిత్తినీ శక్తిరూప అనంతవీర్య కహేవాయ ఛే.
(౫) అతీన్ద్రియజ్ఞాననో విషయ సూక్ష్మత్వ కహేవాయ ఛే.
(౬) ఏక జీవనా అవగాహప్రదేశోమాం అనంత జీవోనే అవగాహ దేవానుం జే సామర్థ్య తే అవగాహనత్వ
కహేవాయ ఛే.
भावार्थ : — अब उन्हीं आठ गुणोंका व्याख्यान करते हैं ‘‘सम्मत्त’’ इत्यादि — इसका
अर्थ ऐसा है, कि शुद्ध आत्मादि पदार्थोंमें विपरीत श्रद्धान रहित जो परिणाम उसको
क्षायिकसम्यक्त्व कहते हैं, तीन लोक तीन कालके पदार्थोंको एक ही समयमें विशेषरूप
सबको जानें, वह केवलज्ञान है, सब पदार्थोंको केवलदृष्टिसे एक ही समयमें देखे, वह
केवलदर्शन है । उसी केवलज्ञानमें अनंतज्ञायक (जाननेकी) शक्ति वह अनंतवीर्य है,
अतीन्द्रियज्ञानसे अमूर्तिक सूक्ष्म पदार्थोंको जानना, आप चार ज्ञानके धारियोंसे न जाना जावे
वह सूक्ष्मत्व हैं, एक जीवके अवगाह क्षेत्रमें (जगहमें) अनंते जीव समा जावें, ऐसी अवकाश
౧౦౮ ]యోగీన్దుదేవవిరచిత: [ అధికార-౧ : దోహా-౬౧