26 ] [ pravachan ratnAkar bhAg-8
तदायतनमेव सा किल निरर्गला व्यापृतिः।
अकामकृतकर्म तन्मतमकारणं ज्ञानिनां
द्वयं न हि विरुध्यते किमु करोति जानाति च।। १६६।।
to tenAthI bandh thato nathI. parantu jyAn buddhipUrvak jIv mAravAnA bhAv thashe tyAn to potAnA upayogamAn rAgAdikano sadbhAv Avashe ane tethI tyAn hinsAthI bandh thashe ja. jyAn jIvane jivADavAno abhiprAy hoy tyAn paN arthAt te abhiprAyane paN nishchayanayamAn mithyAtva kahyun chhe to mAravAno abhiprAy mithyAtva kem na hoy? hoy ja. mATe kathanane nayavibhAgathI yathArtha samajI shraddhAn karavun. sarvathA ekAnt mAnavun te to mithyAtva chhe. 16p.
rAgAdikathI ja bandh kahyo chhe topaN) [ज्ञानिनां निरर्गलं चरितुम् न इष्यते] gnAnIone nirargal (-maryAdArahit, svachhandapaNe) pravartavun yogya nathI kahyun, [सा निरर्गला व्यापृतिः किल तद्–आयतनम् एव] kAraN ke te nirargal pravartan kharekhar bandhanun ja ThekANun chhe. [ज्ञानिनां अकाम–कृत–कर्म तत् अकारणम् मतम्] gnAnIone vAnchhA vinA karma (kArya) hoy chhe te bandhanun kAraN kahyun nathI, kem ke [जानाति च करोति] jANe paN chhe ane (karmane) kare paN chhe- [द्वयं किमु न हि विरुध्यते] e banne kriyA shun virodharUp nathI? (karavun ane jANavun nishchayathI virodharUp ja chhe.)
samajavun ke bAhyavyavahArapravRuttine bandhanA kAraNomAn sarvathA ja niShedhI chhe; bAhyavyavahArapravRutti rAgAdi pariNAmane-bandhanA kAraNane-nimittabhUt chhe, te nimittapaNAno ahIn niShedh na samajavo. gnAnIone abuddhipUrvak-vAnchhA vinA-pravRutti thAy chhe tethI bandh kahyo nathI, temane kAI svachhande pravartavAnun kahyun nathI; kAraN ke maryAdA rahit (ankush vinA) pravartavun te to bandhanun ja ThekANun chhe. jANavAmAn ane karavAmAn to paraspar virodh chhe; gnAtA raheshe to bandh nahi thAy, kartA thashe to avashya bandh thashe. 166.