212 pravachan ratnAkar bhAg-11 paramAtmasvarUp pUrNa vignAnaghan vastu hun chhun em jANavAmAn Avyun, sAthe enI pratIti thaI. jo pratIti na thAy to A siddha samAn kAraNaparamAtmA hun bhagavAn svarUp chhun e kayAn rahyun? ek vAr ek prashna thayelo
prashna– mahArAj! Ap trikALI dhruv vastune kAraNaparamAtmA kaho chho; jo tevo kAraNaparamAtmA hoy to tenun kArya Avavun joIe ne? kAraNaparamAtmA to mojud chhe, paN tenun samyagdarshanarUpI kArya to chhe nahi, mATe tene kAraNaparamAtmA kem kahevAy? tyAre ame javAb dIdhelo ke-
uttara– bhAI, jene kAraNaparamAtmA pratItimAn Avyo tene te kAraNaparamAtmA chhe. jene pratItimAn Avyo nathI tene kAraNaparamAtmA kayAn chhe? samajAy chhe? kAraNaparamAtmA trikALI anantaguNasvarUp bhagavAn to anAdithI chhe, paN teno paryAyamAn bhAs thayA vinA kAraNaparamAtmA chhe e vAt kayAn rahI? mithyA shraddhAvALAne kAraNaparamAtmAnI shraddhA nathI; tene to bahAramAn rAg ane paryAyanI shraddhA chhe. samyagdraShTine ja kAraNaparamAtmAnI shraddhA chhe. Aj shAstranI 17-18 gAthAnI TIkAmAn em kahyun chhe ke-agnAnInI gnAn-paryAyamAn paN paryAyano svabhAv svaparaprakAshak hovAthI, svagney jANavAmAn Ave chhe, paN tenI draShTi tyAn svadravya par nathI; mATe tenA gnAnamAn jaNAto hovA chhatAn tenI paryAyamAn kAraNaparamAtmA Avyo nahi. dravya gnAnamAn jaNAvA chhatAn dravya upar draShTi nahi hovAthI paryAyamAn dravya Avyun nahi.
bhAI, rAg ane paryAyane je potAnun sva mAne chhe te bahirAtmA chhe, kemake paryAy te bahirtatva chhe, ne vastu chhe te antatattva chhe. ek samayanI paryAy upar jenI draShTi chhe te bahidraShTi bahirAtmA chhe, ne bhagavAn gnAyakano jeNe antaramAn svIkAr karyo te antarAtmA thayo. samyagdarshan-gnAn-AnandarUp je svanA bhavanarUp bhAv chhe te ja mArun sva chhe ne hun teno svAmI chhun, A sivAy bIjun kAI mArun sva nathI, ne bIjA koIno hun svAmI nathI-em tene have nirNay thayo chhe. juo A sambandhashakti! parathI sambandh hovAnun niShedhIne A sambandhashakti svamAn ekatA sthApit kare chhe.
paN are! agnAnInI draShTi bahAr par ane paryAy par hoy chhe. niyamasAranA shuddhabhAv adhikAramAn Ave chhe ke-jIvAdi sAt tattva bahirtatva chhe. tyAn jIvAdi eTale jIvanI paryAy samajavI. jIvAdi bahirtatva hey chhe ane potAno AtmA je ek gnAyakabhAvamAtra chhe te upAdey chhe. nirmaL paryAyane paN tyAn bahirtatva kahevAmAn Avel chhe. samvar, nirjarA Adi paryAy chhe tene tyAn bahirtatva kahI chhe, hey kahI chhe. tyAn prayojanavash nave tattvanI badhI paryAyane hey kahI chhe, ne ek antatattva svadravyane ja Ashray karavAyogya upAdey kahyun chhe. have A sAmbhaLavAy na maLe tene ke di’ tenun gnAn thAy, ne kayAre te antaramAn utare? A samajyA vinA tArun badhun thothAn chhe bhAI. A dayA, dAn, vrat ityAdinA vikalpa badhun thothAn chhe bhagavAn!
tyAn kahe chhe-dayA, dAn ityAdi je vikalpa chhe te to hey chhe, paN dravyadraShTi karatAn je samvar nirjarAnI nirmaL paryAy pragaT thaI tey hey chhe. samvar eTale chAritra. bhagavAn AnandasvarUpamAn ramaNatA karatAn je chAritranI paryAy pragaT thaI te chAritra dashA hey chhe, kemake paryAyanA lakShe rAg utpanna thAy chhe. paryAyanun lakSha chhoDAvI ek gnAyakanun ja lakSha karAvavAnun prayojan chhe tethI tyAn samyagdarshan-gnAn-chAritranI dashAne hey kahI chhe, paradravya kahI chhe. shrImad rAjachandrajIne tattvadraShTi hatI. temaNe ek vAr kahelun-‘are, A nAd koN sAmbhaLashe? koN hA pADashe? paramAtmAno A nAd chhe.
lokoe bahAranun badhun mAnyun chhe. vrat kare, ne tapasyA kare paN e sansAranA nAshano upAy nathI. andar svabhAvamAtra kAraNaparamAtmA chhe, paN je tenI pratIti ne gnAn kare tene ne? trikALI gnAyak svabhAv te potAnun sva chhe, paN je teno Ashray karIne jANe tene te sva chhe. svanun bhAn thAy, samyagdarshan-gnAn thAy tyAre te sva-bhAv chhe em kahevAy.
are! A lokamAn potAnun shun chhe ne konI sAthe potAne paramArtha sambandh chhe tenA bhAn vinA, parane ja potAnun mAnIne jIv sansAramAn anant kALathI rakhaDI mare chhe. te parane potAnun karavA nirantar udyamashIl rahe chhe, paN paradravya kadIy potAnun thaI shakatun nathI, tethI mohamugdha evo te dukhI ja dukhI thAy chhe.
ahA! jo parane pararUpe jANe ne svane sva-rUpe jANe to avashya te potAnA svarUpanI-svabhAvamAtra vastunI-ekAgratAthI sukhI ja thAy.
trikALI ek gnAyakasvabhAv prabhu AtmA te sva, ane tenA bhAvanun bhavan-jemAn A sva chhe em bhAn thayun te sva-bhAv chhe. A rIte chaitanyadravya, tenA guN ane tenI shuddha pariNati pragaT thaI te potAnun sva, ane tenI sAthe dharmI