Pravachan Ratnakar-Gujarati (English transliteration). Kalash: 264.

< Previous Page   Next Page >


PDF/HTML Page 4134 of 4199

 

kaLash-264 21p

juo dharmAtmAnI A sUkShma tattvadraShTi! jem bhensano pati pADo hoy tem, kahe chhe, jaDano pati jaD ja hoy. paN hun to ek gnAyak bhAv chhun, ne gnAyak ja rahIsh arthAt gnAyakanA svAmIpaNe ja rahIsh. lyo, AvI vAt! dharmI jIv mAtra potAnA sva-svabhAvamAn ja sva-svAmitva jANe chhe, sharIr, karma, ke rAgAdi sAthe sva-svAmitva svIkAratA nathI. dharmIne vartamAn dashAmAn kinchit rAg chhe, paN tenA abhiprAyamAn ‘rAg te hun’ evI rAganI pakaD nathI; ‘ek gnAyak bhAv ja hun-evI svabhAvanI ja pakaD chhe.

samyagdraShTino sva-svAmitva sambandh potAnA svarUpamAn ja samAy chhe. tethI nirmaL trikALI dravya-guN ane tenI nirmaL, pavitra pariNati-e traNe je potAno bhAv chhe te tenun sva chhe, ne teno ja te svAmI chhe. gnAnI dharmAtmA puruShane ‘rAg mArun sva ne rAgano hun svAmI’ evo sambandh chhe ja nahi. tene vyavahAr ratnatrayano vikalpa Ave chhe, paN te gney-gnAyakarUp vyavahAranA sambandhamAn jAy chhe. rAg te paragney chhe, potAnA dravya-guN-paryAy te svagney chhe; shuddha Atmadravya svagney chhe, te upAdey chhe, ne rAg paragney chhe, teno dharmI jIv gnAtA mAtra chhe. rAg paragney-bas eTalo vyavahAr sambandh chhe, tenI sAthe have dharmIne bIjo koI sambandh nathI. ahAhA...! andar mITho maherAmaN amRutano nAth prabhu AtmA jhule chhe, temAnthI amRut jhare chhe teno svAd kar; rAg chhe e to jherano svAd chhe, gnAnI tenA svAdanA svAmI thatA nathI.

juo, ratnatrayanA nirmaL pariNAm te mArun sva ne hun teno svAmI, ek gnAyak bhAv te mArun sva, ne hun teno svAmI-em sva-svAmIrUp bhed-vikalpanI A vAt nathI. vAstavamAn dharmIne dravya-paryAyanI ekatArUp pariNaman thayun chhe enI A vAt chhe. pote potAnA svabhAv sAthe ja sambandh rAkhIne tenAthI ja ektArUpe pariName, temAn ja lInatA karI pariName evo AtmAno svabhAv chhe, ne te ja enI shobhA chhe, sundaratA chhe. paranA sambandhathI AtmAne oLakhavo e to kalank chhe; laukikamAn paN ene kalank kahe chhe, mATe he bhAI! paranA sambandhathI viritta thaIne tArA ek gnAyak bhAvamAn ja ekatva kar. ek gnAyak bhAvamAn ekatva pAmatAn andar nirmaL ratnatray pAkashe. te tAro sva-bhAv chhe, ne tun teno svAmI chho. A sivAy bIjA koI sAthe tAre sva-svAmIpaNAno sambandh chhe nahi. lyo, AvI vAt!

A pramANe chhellI A sambandhashaktinun varNan pUrun thayun.

* * *
kaLash – 264

‘ityAdik anek shaktiothI yukta AtmA chhe topaN te gnAnamAtrapaNAne chhoDato nathI’ -evA arthanun kaLasharUp kAvya have kahe chhe-

(वसन्ततिलका)
इत्याद्यनेकनिजशक्तिसुनिर्भरोऽपि
यो ज्ञानमात्रमयतां न जहाति भावः ।
एवं
क्रमाक्रमविवर्तिविवर्तचित्रं
तद्रव्यपर्ययमयं चिदिहास्ति वस्तु।। २६४।।

shlokArtha– [इत्यादि–अनेक–निज–शक्ति–सुनिर्भरः अपि] ityAdi (-pUrve kahelI 47 shaktio vagere vagere) anek nij shaktiothI sArI rIte bharelo hovAn chhatAn [यः भावः ज्ञानमात्रमयतां न जहाति] je bhAv gnAnamAtramayapaNAne chhoDato nathI, [तद्] evun te, [एवं क्रम–अक्रम–विवर्ति–विवर्त–चित्रम्] pUrvokta prakAre kramarUpe ane akramarUpe vartatA vivartathI (-rUpAntarathI, pariNamanathI) anek prakAranun, [द्रव्य–पर्ययमयं] dravyaparyAyamay [चिद्] chaitanya (arthAt evo te chaitanyabhAv-AtmA) [इह] A lokamAn [वस्तु अस्ति] vastu chhe.

bhAvArtha– koI em samajashe ke AtmAne gnAnamAtra kahyo tethI te ekasvarUp ja hashe. parantu em nathI. vastunun svarUp dravyaparyAyamay chhe. chaitanya paN vastu chhe, dravyaparyAyamay chhe. te chaitanya arthAt AtmA anant